Hoppa yfir valmynd

Ræður og greinar Davíðs Oddssonar


Dags.Dags.TitillLeyfa leit
2005-09-20 00:00:0020. september 2005Ræða utanríkisráðherra á allsherjarþingi S.þ.

<p align="center"><strong> </strong><span>Statement by</span> <span>H.E. Mr. Davíð Oddsson,</span></p> <p align="center"><span>Minister for Foreign Affairs of Iceland, </span><span> </span></p> <p align="center"><span>at the</span></p> <p align="center"><span> </span><span>Sixtieth Session of</span></p> <p align="center"><span>the General Assembly of the United Nations</span></p> <p align="center"><span> </span></p> <p><span> </span></p> <p align="center"><span>20 September 2005</span></p> <p>Mr<span>. President</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>I</span> would like <span>to join those who have expressed thanks to the Secretary General for his efforts in recent years in addressing the very serious issues facing the international community.</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>Mr. President</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>Iceland had high expectations of the outcome of last week´s Summit, which are only partly met in its concluding document. Much further work is needed.</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>While most of the key values in the Charter are reaffirmed, i</span><span>t is</span> <span>Iceland’s view</span> <span>that human rights and the accountability of states to their citizens are insufficiently dealt with.</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>The United Nations Charter guarantees equality between nations and provides a basis on which they can live together as good neighbours.<span> </span> The Charter addresses, however, not only how relations should be conducted between governments; it also lays down how governments should conduct themselves towards their peoples. This is what the Secretary General has called “the accountability of states to their citizens”.<span> </span></span></p> <h3><span>Iceland</span> <span>supports his strong statement on the responsibility carried by the international community in cases of massive human rights abuses or genocide.<span> </span> The United Nations have made significant progress in this respect by recognising that an international responsibility to protect exists.<span> </span> The Security Council and other institutions have thus been given a clear mandate – indeed a clear duty – to act where crimes against humanity are committed.</span></h3> <p><span> </span></p> <p><span>Democracy and</span> <span>respect for universal human rights is of central importance to security and development. Iceland supports the establishment of the United Nations Democracy Fund and will contribute to it. We are also strongly in favour of reforming the present human rights machinery. The Commission on Human Rights is dysfunctional and devoid of credibility. Deliberations on human rights have suffered accordingly.<span> </span> Moreover, the credibility of the entire United Nations organisation is threatened.<span> </span> There now exists a mandate from the Summit to establish a Human Rights Council,</span> <span>which “will be responsible for promoting universal respect for the protection of all human rights and fundamental freedoms”.</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>For Iceland the ideal Human Rights Council will be smaller than the Commission and will be in session all year, so that it can respond to emergencies. The composition of the new Council is fundamental to its effectiveness. It must not include major human rights abusers.<span> </span></span></p> <p> </p> <p>The Summit committed member states to making all efforts to conclude a comprehensive convention on international terrorism.<span> </span> Such a convention must unconditionally condemn terrorism. For it to be fully effective, it must include a legal definition of terrorist acts.<span> </span></p> <p> </p> <p>Unfortunately, the risk of terrorism combined with weapons of mass destruction is not dealt with in the Summit document, since it fails to address the proliferation of such weapons. Proliferation is a profound danger which the United Nations cannot ignore, but must confront in a decisive manner.</p> <p><span> </span></p> <p>Iceland welcomes the emphasis in the document on investing in prevention, peacemaking, peacekeeping and peacebuilding.<span> </span> We welcome in particular the proposal to create a Peacebuilding Commission and a Support Office within the Secretariat. Iceland is willing to take part with other member states in ensuring that both are up and running by the end of the year.</p> <p><span> </span></p> <p><span>Mr. President</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>I must express disappointment that the G4 proposal for reforming the Security Council has not yet received the support it deserves.<span> </span> While not perfect, it remains the most practical basis for reforming the Security Council. Therefore, this approach continues to have Iceland´s firm support. The Council must reflect the world as it is and be representative. Iceland has previously in this forum expressed its interest in participating actively in the work of the Council in the years 2009 and 2010.</span></p> <p> </p> <p>The Millennium Declaration provides the platform to address poverty in the developing countries. Developed countries have committed themselves to provide the necessary support in the form of official development assistance. It is no less important for developing countries to create a transparent and accountable environment that respects good governance and the rule of law, in order to attract domestic and foreign investment, which fosters the growth of a vibrant private sector. It is also important for developed and developing countries to ensure a successful outcome of the current WTO negotiations.</p> <p> </p> <p>The Government of Iceland has <span>acknowledged the great challenge posed by the Millenium Development Goals.</span> Accordingly, it will continue to substantially increase Iceland’s official development assistance in the coming years.</p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p><span>Mr. President</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>Iceland is committed to reform of the United Nations Organisation and to finding common ways of dealing with threats to international security.<span> </span> The Summit document has serious shortcomings and the risk remains that the United Nations could be further weakened. The member states must ensure that the process continues and that it will in the coming weeks and months deliver on the fundamental issues at hand for peace and prosperity in the world.</span></p> <p><span> </span></p> <br /> <br />

2005-06-02 00:00:0002. júní 2005Áhrif NATO á útbreiðslu lýðræðis og mannréttinda

<p>Ladies and Gentlemen:</p> <p>It is a great pleasure to welcome you here to Reykjavik.</p> <p>NATO is the symbol of unity and cooperation in our common effort, to ensure peace and security, in Europe and beyond. <span></span></p> <p>All of us, have to shoulder the responsibility for defending and promoting democracy and freedom for future generations. Your nations know from bitter and recent experience that freedom is not abstract, on the contrary, it is manifested in every aspect of daily life.<span>&nbsp;</span> At the same time freedom in not given, its maintenance demands vigilance, hard work and economic sacrifice.</p> <p>Iceland is a founding member of the Alliance and this membership is one of the most important pillars in our foreign and defence policy, along with our Bilateral Defence agreement with the United States.<span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></p> <p>The ongoing transformation of the Alliance is necessary both to meet new threats, like international terrorism, and to streamline the work of an enlarged Alliance of 26 member states.<span>&nbsp;</span></p> <p>Very few predicted the collapse of the Soviet Union and the Warsaw Pact and the terrorist attacks on the United States in 2001 were unexpected.<span>&nbsp;</span> This demonstrates the continuous need to adapt the Alliance to a changing security environment.</p> <p>NATO is able to ensure collective defence, collective crisis management and the transfer of stability.<span>&nbsp;</span> It has a successful track record both in the Balkans and Afghanistan and now most recently with the NATO Training Mission in Iraq.<span>&nbsp;</span> Because of our missions and activities in these regions, we have brought greater security and increased stability to a large number of people outside the member states.<span>&nbsp;</span></p> <p>For this purpose the Icelandic government has decided to contribute personnel, strategic airlift and funds to the different Alliance missions.<span>&nbsp;</span></p> <p>&nbsp;Iceland provided a commander for the Kabul International Airport on behalf of ISAF when the German Air Force departed on 1 June 2004 until the Turkish Air Force took over the command 31 January 2005. Before Kabul there was an Icelandic commander and some personnel at the Pristina Airport in Kosovo.</p> <p>Preparation is now under way to participate in Provincial Reconstruction Teams in northern Afghanistan, together with Norway and Finland, and in western Afghanistan, with Lithuania, Latvia and Denmark.<span>&nbsp;</span></p> <p>Iceland&rsquo;s contribution in each area will take the form of two specially equipped off-road vehicles and a crew of 8-9 people. In this way, Iceland will become a participant in the organisation and implementation of the reconstruction work in Afghanistan.</p> <p>Among other things, members of the reconstruction teams will travel around, survey the situation in urban and rural areas and submit proposals for improvements to the appropriate aid and other international organisations.<span>&nbsp;</span> In the areas where the Icelandic peacekeepers will be operating communications are extremely difficult, and Icelandic experience should therefore prove useful.</p> <p>The positive development we are seeing now in Afghanistan is happening in direct conjunction with the growing activities of the NATO in the country.</p> <p><span>Ladies and Gentlemen,</span></p> <p><span>The greatest threat to our security today is the danger of weapons of mass destruction in the hands of rogue governments, irresponsible states, and terrorists.<span>&nbsp;</span> But with close co-operation among the member states of NATO we can reduce or avert this threat.<span>&nbsp;</span> NATO is, and will continue to be, the cornerstone of the security and defence of its member states. In my view this is particularly true of the new member states, which place their trust in the Alliance as regards security, as the Alliance embodies the trans-Atlantic link.</span></p> <p><span>&nbsp;</span>A prosperous Europe, at peace in security, isn&rsquo;t something we can take for granted; we all have to work for it.</p> <p><span>Finally I would like to restate my welcome to you and I hope that you will have an enjoyable stay here in Reykjavik.</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <br /> <br />

2005-05-17 00:00:0017. maí 2005Ávarp Davíðs Oddssonar á leiðtogafundi Evrópuráðsins

<p>Davíð Oddsson, utanríkisráðherra, ávarpaði í dag leiðtogafund Evrópuráðsins sem stendur yfir í Varsjá í Póllandi.</p> <p>Í máli utanríkisráðherra kom fram að eining Evrópu væri háð lýðræði og virðingu fyrir mannréttindum og grunnvallarreglum réttarríkisins. Hér hefði Evrópuráðið einstöku hlutverki að gegna.</p> <p>Utanríkisráðherra lagði áherslu á mikilvægi Mannréttindadómstóls Evrópu og lykilhlutverk hans í starfi Evrópuráðsins. Jafnframt vakti utanríkisráðherra athygli á brýnni þörf fyrir umbætur á störfum dómstólsins sérstaklega í ljósi gífurlegrar aukningar á málum sem berast til hans. Þá vakti ráðherra athygli á að dómstóllinn hefði á síðari árum verið að breytast í einskonar áfrýjunardómstól jafnvel í málum sem ekki tengdust beint mannréttindabrotum. Hann sagði að dómstóllinn ætti að leggja megin áherslu á mál sem varða grundvallar mannréttindi.</p> <p>Á leiðtogafundinum undirritaði ráðherra þrjá samninga sem gerðir hafa verið á vettvangi Evrópuráðsins. Þetta eru samningur gegn hryðjuverkum, samningur sem tekur á fjármögnun hryðjuverkastarfsemi og samningur um aðgerðir gegn mansali.</p> <p><a href="/media/utanrikisraduneyti-media/media/Raedurogerindi/Evropurad-rada.pdf">Ávarp utanríkisráðherra (á ensku).</a><br /> </p>

2005-05-17 00:00:0017. maí 2005Ræða Davíðs Oddssonar, utanríkisráðherra, í Evrópuráðinu

<p align="center"><span><strong>Address by David Oddsson<br /> <br /> Foreign Minister of Iceland</strong></span></p> <p align="center"><span>Summit Meeting of the Council of Europe</span></p> <p align="center"><span>Warsaw 16-17 May 2005</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>Mr. Chairman</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>Allow me to thank the Polish presidency for providing the venue for the Third Summit of the Council of Europe, the excellent organization and warm hospitality.</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>Mr. Chairman</span></p> <p><strong><em><span> </span></em></strong></p> <p><span>European unity can only be achieved by the pursuit of the fundamental values of democracy, human rights and the rule of law.<span> </span> Their denial led to last century´s divisions and tragedies in the Continent. Today we are meeting in a country which suffered heavily from the assault on these values, and which in later years was in the forefront of re-establishing them.</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>With its distinguished history, unique experience and continent-wide membership, the Council of Europe is in an exceptional position to promote and protect these principles and help ensure freedom and prosperity.</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>Work is in progress in the United Nations to bring about much needed reform of that organisation so that it can effectively counter threats to global security.<span> </span> Europe is as sensitive as the rest of the world to terrorism, tyranny, organised crime, poverty, and disease. The Council can make a vital contribution to reducing the danger from these threats.</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>Proposals to create a new Human Rights Council within the United Nations, following growing criticism of present arrangements, highlight the strength of the Council of Europe human rights institutions. The powerful mechanism of the European Court of Human Rights is particularly to be admired. The Court provides impartial decisions on whether states are upholding their obligations under the European Convention on Human Rights. The contrast with the approach and activities of the UN Commission on Human Rights could not be greater.<span> </span></span></p> <p><span> </span></p> <p><span>The European Court of Human Rights is thus an institution to be cherished. It is at the centre of the Council of Europe. The Court, however, faces a crisis due to a growing backlog of cases, which will eventually undermine it and threaten the credibility of the Council. The resolution of this crisis is the most important immediate task.</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>As regards the long-term effectiveness of the Court, Iceland favours establishing a panel of eminent persons to consider the issue. A guiding principle should be that the Court should pay careful attention to the selection of cases. It needs to avoid straying into becoming a court of final appeal for all civil cases between citizens and their states.<span> </span> It should concentrate on cases involving breaches of fundamental human rights.</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>Member states can also do their part. Applications can be reduced with domestic remedies such as increased awareness by domestic courts of the case law of the Human Rights Court and adequate training in Convention standards as listed in the Action Plan.<span> </span></span></p> <p><span> </span></p> <p><span>The three new Conventions now opened for signature address some of the most urgent and serious challenges to our societies. I am particularly pleased to note that the Convention on the prevention of terrorism takes full account of standards for<span> </span> safeguarding human rights and democracy in its application.<span> </span></span></p> <p><span> </span></p> <p><span>The Council of Europe must, Mr. Chairman, continue to focus on its core mission to ensure the respect for democracy, human rights and the rule of law. Other activities are secondary and only justified if they clearly support the core mission. Iceland strongly supports current proposals for continued reform of the Council´s organisational structures to meet the realities and priorities of today.</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>Mr. Chairman</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>The Council of Europe was established as the Continent emerged from the ruins of the Second World War.<span> </span> During the Cold War it was active in the defense of freedom. Since then it has made a critical contribution to European security by assisting the countries of Central and Eastern Europe to consolidate democracy. Its mandate remains clear. I am convinced that the Council will continue to be a powerful guardian of democratic security and a force for unity in Europe.</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>Thank you Mr. Chairman</span></p> <p><span> </span></p> <p><span> </span></p> <p><span>17. maí 2005</span></p> <br /> <br />

2005-04-29 00:00:0029. apríl 2005Ræða Davíðs Oddssonar, utanríkisráðherra, um utanríkismál

<p align="center"></p> <p align="center"><span>Utanríkisráðuneytið</span></p> <p align="center"><span>apríl 2005</span></p> <p align="center"><span>&nbsp;</span></p> <p align="center"><span>(TALAÐ ORÐ GILDIR)</span></p> <p align="center"><span><br clear="all" /> &nbsp;</span></p> <p align="justify"><span><span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> Hinn 1. apríl síðastliðinn voru 150 ár frá því að Íslendingar fengu fullt verslunarfrelsi. Jón Sigurðsson forseti og fylgismenn hans gerðu sér grein fyrir mikilvægi frjálsrar verslunar fyrir íslenskt samfélag. Verslunarfrelsi markaði að þeirra mati upphaf betri tíðar.<span>&nbsp;</span> Jón Sigurðsson sagði: &ldquo;Því aðeins geta þjóðirnar til fulls þekkt sig sjálfar, að þær þekki einnig aðrar þjóðir, gefi nákvæman gaum að öllu lífi þeirra og framförum og taki dæmi þeirra og reynslu sér til eftirdæmis og viðvörunar.&rdquo; Og enn sagði Jón: &ldquo;Þá hefir menntunin verið mest, þegar mestar hafa verið utanferðir og Íslendingar átt mest viðskipti við önnur lönd; þó ekki við eitt land, heldur mörg.&rdquo; Jón Sigurðsson hitti eins og endranær naglann á höfuðið.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Ég tel við hæfi af þessu tilefni að hefja mál mitt með því að fjalla um utanríkisviðskiptamál.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Á undanförnum árum hafa verið stigin markviss skref til að leysa íslenskt atvinnulíf úr fjötrum hafta og ríkisafskipta. Skattar hafa verið lækkaðir og framlög til rannsókna og þróunar aukin, sem hefur leitt til hærra menntunarstigs þjóðarinnar. Í alþjóðlegum samanburði er reglulega frá því greint að Ísland sé í fremstu röð ríkja varðandi ákjósanlegt viðskiptaumhverfi. Það er fagnaðarefni.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Öflugir lífeyrissjóðir og einkavæðing bankanna ásamt auknu viðskiptafrelsi hafa skapað svigrúm til útrásrar íslensks atvinnulífs. Reistar hafa verið traustar stoðir undir sjávarútveginn. Með kvótakerfinu er fiskur veiddur og seldur samkvæmt framboði og eftirspurn á mörkuðum. Það leiðir til aukins aflaverðmætis. Áhrif samdráttar í afla eru því minni en áður, þar sem stöðugleiki hefur tekið við af ringulreið.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Allir þessir þættir og reyndar mun fleiri hafa átt ríkan þátt í að skapa grundvöll íslenskrar útrásar. Framleiðni hefur aukist og fjölbreyttari störf orðið til í landinu<span>&nbsp;</span> svo sem á hugbúnaðarsviðinu, í lyfjageiranum, á fjármálamarkaðnum, í líftækni og svo mætti áfram telja. Á sama tíma er atvinnuleysi með því minnsta sem þekkist. Sókn íslenskra fyrirtækja erlendis byggir því á traustum grunni og aðstæður þeirra hérlendis eru með þeim bestu í heiminum.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Samhliða aðgerðum innanlands hafa gæfurík skref verið stigin í utanríkisviðskiptum. Ákvörðunin um aðild að Evrópska efnahagssvæðinu hefur reynst farsæl. Við njótum á þessu svæði að langmestu leyti sömu viðskiptakjara og 27 önnur Evrópuríki með tæplega 500 milljóna manna markað.<span>&nbsp;</span> Samningurinn hvílir á traustum stoðum. Það kom glöggt í ljós við síðustu stækkun efnahagssvæðisins. Aðildarríkin sýndu þá í verki að þau styðja<span>&nbsp;</span> samninginn. Hann verður áfram traust undirstaða samskipta og viðskipta Íslands við Evrópu.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Evrópumál eru til umræðu í nefnd sem forsætisráðherra skipaði á síðastliðnu ári og fulltrúar allra flokka á Alþingi eiga aðild að. Nefndinni er ætlað að greina aðalatriði mála og helstu staðreyndir til að auðvelda umræðu á réttum forsendum um Evrópumálin.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>En sjóndeildarhringur viðskipta Íslendinga nær út fyrir Evrópu. Þátttakan í Fríverslunarsamtökum Evrópu - EFTA - hefur verið farsæl og EFTA-ríkin hafa gert fríverslunarsamninga við 14 ríki fyrir utan Evrópusambandið. Samningaviðræður eru nú í gangi við Suður-Afríku og fleiri ríki í þeim heimshluta. Fríverslunarviðræðum við Suður-Kóreu miðar vel og samningar við Tæland hefjast í Reykjavík í maí. Óformlegar viðræður hafa farið fram við ýmis önnur ríki, þ.á m. Bandaríkin og Kína, en erfiðlega hefur gengið að ljúka samningum við Kanada. Það ætti ekki að koma á óvart að það eru oft stærri ríki sem óskað hafa eftir fríverslunarsamningum við EFTA ríkin. Þau standa samanlagt að 2% heimsviðskipta sem er álíka mikið og hjá Mexíkó, sem hefur um 100 milljónir íbúa.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>EFTA-ríkin hafa í vaxandi mæli leitað eftir fríverslun við Asíuríki. Áður fyrr fetuðu þau fremur í fótspor ESB við gerð fríverslunarsamninga, en slíku er ekki til að dreifa í Asíu enda hefur ESB ekki samið um fríverslun í þeim heimshluta. Það er heldur ekki sjálfgefið að hagsmunavarsla EFTA ríkjanna og ESB fari alltaf saman. Stefnt er að fríverslun milli Íslands og Kína fyrir árið 2007 og unnið að viljayfirlýsingu um samningaviðræður þar að lútandi. Nú þegar er fjárfestingasamningur í gildi milli ríkjanna, ferðamálasamningur var gerður í fyrra og nýlega var undirritaður einn umfangsmesti loftferðasamningur sem gerður hefur verið af Íslands hálfu.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Hvað varðar næsta nágrenni Íslands, þá finnum við til sérstakrar samkenndar með frændum okkar Færeyingum. Það er því gleðiefni að innan tíðar verður undirritaður fríverslunarsamningur á milli Íslands og Færeyja sem er umfangsmesti samningur af því tagi sem Ísland hefur gert. Hann nær til búvara og samkvæmt honum verða Íslendingar og Færeyingar jafnt settir í viðskiptalegu tilliti í löndum hvorra annarra. Markmiðið er að Grænland geti einnig gerst aðili að þessum samningi í náinni framtíð.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Þótt tvíhliða og svæðisbundið viðskiptasamstarf sé mikilvægt er einnig lykilatriði að efla alþjóðlegt viðskiptasamstarf. Fríverslun er leiðin til betri lífskjara fyrir alla. Niðurstaða svonefndrar Doha-samningalotu á vettvangi Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar mun hafa áhrif víða um heim. Viðskiptahindrunum verður rutt úr vegi, tollar á iðnvarning munu lækka, og skýrari leikreglur verða settar um alþjóðaviðskipti,<span>&nbsp;</span> sem gagnast einkum smærri ríkjum. Íslensk stjórnvöld hafa lagt ríka áherslu á að viðskiptahamlandi ríkisstyrkir í sjávarútvegi verði afnumdir og hefur dregið úr andstöðu ýmissa ríkja í þessu efni.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Þjónustuviðskipti eru sá þáttur alþjóðaviðskipta sem er í örustum vexti og mikilvægt að að árangur náist varðandi þennan viðskiptageira.<span>&nbsp;</span> Þá er ljóst að niðurstaða yfirstandandi samningalotu mun stórauka viðskipti milli ríkja með landbúnaðarafurðir. Gera má ráð fyrir að útflutningsbætur verði afnumdar, dregið verði úr markaðshvetjandi ríkisstuðningi og tollar verði lækkaðir og markaðsaðgengi muni aukast. Mikilvægt er hins vegar að Doha-lotan taki tillit til sérstöðu og viðkvæmni landbúnaðar á jaðarsvæðum. Þar hefur Ísland sömu sjónarmið og mörg önnur ríki. Fyrirsjáanlegt er að ef Doha-lotunni lýkur eins og til stendur í lok næsta árs, þá hefur það áhrif á opinberan stuðning við íslenskan landbúnað.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Alþjóðavæðingin hefur haft mikil áhrif á starfsemi utanríkisþjónustunnar. Hún hefur á undanförnum misserum endurskipulagt og aðlagað þjónustu sína við atvinnulífið. Hluti af þeirri endurskipulagningu var að koma á stórauknu samstarfi við Útflutningsráð en sú samvinna hefur mælst vel fyrir hjá fyrirtækjum. Með þessum breytingum er ljóst að íslensk fyrirtæki geta notað net sendiráða og viðskiptafulltrúa á erlendri grund á enn virkari og áhrifaríkari hátt en áður.</span></p> <p align="justify"><span><span>&nbsp;</span></span></p> <p align="justify"><span>Ferðaþjónustan er í stöðugri sókn og skapar um 15% af gjaldeyristekjum þjóðarinnar. Margir opinberir aðilar, svo sem utanríkisþjónustan, Útflutningsráð og Ferðamálaráð, koma að landkynningu. Það er sjónarmið þeirra sem að þessum málum koma að eðlilegt sé að auka bæði samvinnu og samhæfingu í markaðs- og landkynningarmálum til að nýta sem best bæði mannafla og fjármagn sem til þessara mála er varið. Tilgangurinn með stofnun sérstakrar skrifstofu ferðamála og viðskiptaþjónustu í utanríkisráðuneytinu um síðustu áramót var að gera þessum málaflokki hærra undir höfði, sem mun skila bættri þjónustu við fyrirtækin í landinu og þá ekki síst á vettvangi ferðamála.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Herra forseti,</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Aðstoð Íslands við þróunarríki fer vaxandi og er orðinn mikilvægur þáttur í íslenskri utanríkisstefnu. Framlag Íslands til þróunarsamvinnu á þessu ári verður um það bil 0,2% af vergri landsframleiðslu en þróunaraðstoð OECD-ríkjanna er að meðaltali 0,25%. Stefnan er að á árinu 2009 nái aðstoð Íslands 0,35% af vergri landsframleiðslu. Væri miðað við þetta hlutfall og landsframleiðslu ársins 2004 hefði þróunaraðstoðin þá numið þremur milljörðum króna.<span>&nbsp;</span> Aukinni aðstoð verður varið í samræmi við áherslur sem er lýst í sérstakri skýrslu sem lögð hefur verið fram á Alþingi til kynningar.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Þróunarsamvinnustofnun Íslands undirbýr um þessar mundir aðstoð við tvö ný samstarfsríki, Srí Lanka og Níkaragva auk þeirra fjögurra Afríkuríkja þar sem stofnunin starfar þegar. Þróunaraðstoðinni er einnig beint til margra annarra mikilvægra verkefna þar á meðal til Barnahjálpar Sameinuðu þjóðanna og sjóðs á vegum samtakanna um málefni kvenna, auk framlaga til matvælaáætlunarinnar. Ísland mun ennfremur styðja þróunarstarf Sameinuðu þjóðanna með þeim hætti að senda unga íslenska sérfræðinga til starfa á vegum samtakanna í þróunarlöndum. Hér er um að ræða sérstakt verkefni sem ætlað er að kveikja áhuga ungs fólks á þróunarmálum. Þá hefur þátttaka Íslands í samstarfi Alþjóðabankans og fleiri alþjóðastofnana við þróunarlönd<span>&nbsp;</span> í sjávarútvegsmálum þegar verið aukin og tengsl Íslands við smáeyþróunarríki efld með sérstökum styrktarsjóði á okkar vegum.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Í þróunarsamvinnu Íslands við sunnanverða Afríku á undanförnum árum hefur reynst nauðsynlegt til þess að aðstoðin skili betri árangri en ella að reka sendiskrifstofur í Úganda, Malaví, Mósambík og Namibíu. Ísland hefur haft sendiherra í þessum heimshluta með aðsetur í Mósambík. Það verður af hagkvæmnisástæðum flutt til Suður-Afríku um næstu áramót.</span></p> <p align="justify"><span><span>&nbsp;</span></span></p> <p align="justify"><span>Það veldur áhyggjum þegar horft er til pólitískrar og efnahagslegrar þróunar víða um heim á undanförnum áratugum hversu ríkin í Afríku sunnan Sahara hafa almennt staðið í stað eða þeim jafnvel hrakað þrátt fyrir stórfellda þróunaraðstoð. Árið 1990 höfðu 227 milljónir Afríkubúa undir einum Bandaríkjadal til framfærslu á dag en áætlað er að árið 2015 verði fjöldinn að óbreyttu komin í 340 milljónir. Ástæðurnar eru margþættar og sem betur fer má víða binda vonir við að úr rætist, en ljóst er að slæmir stjórnarhættir hafa valdið miklum skaða. Það er til dæmis með ólíkindum að Zimbabwe, sem áður var eitt efnaðasta ríki sunnanverðrar Afríku, skuli nú vegna harðstjórnar og spillingar vera á meðal þeirra fátækari. Það er á ábyrgð þróunarríkja að koma á lýðræði og mannréttindum sem eru forsendur bættra stjórnarhátta. Um leið er það skylda þróaðra ríkja að styðja viðleitni í þessa átt í þróunarlöndum.<span>&nbsp;</span> Annað væri ekki bara sóun á fjármunum sem fara til þróunaraðstoðar, heldur einnig svik við íbúa þróunarríkjanna. Íslensk stjórnvöld hafa meðal annars horft til stjórnarfars við ákvarðanir um þróunarsamstarf.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Stofnun Afríkusambandsins endurspeglar vilja Afríkuríkja til að taka á málum eigin heimsálfu og störf eftirlitssveita sambandsins í Darfúr-héraði í Súdan er fyrsta prófraunin. Þá getur framkvæmd friðarsamkomulagsins við uppreisnarmenn í suður-Súdan orðið vegvísir að því að skálmöldinni í Darfúr ljúki. Með það í huga hafa íslensk stjórnvöld lofað 65 milljóna króna framlagi til endurreisnar í Súdan. Enn er of snemmt að segja hvernig til tekst en ljóst er að á meðan samfélag þjóðanna veltir vöngum yfir hvað skuli til bragðs taka, halda fjöldamorð, nauðganir og eyðilegging áfram í Darfúr og milljónir manna eru á flótta. Samtímis tekur Súdan sæti í mannréttindaráði Sameinuðu þjóðanna þar sem Zimbabwe situr reyndar einnig sem og fleiri ríki þar sem mannréttindi eru fótum troðin.</span></p> <p align="justify"><span><span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></span></p> <p align="justify"><span>Súdan er landfræðilega og menningarlega á mörkum sunnanverðrar Afríku og Mið-Austurlanda og í landinu birtast meginvandamál beggja heimshluta. Líkt og verið hefur víða í Afríku eru slæmir stjórnarhættir dragbítur á efnahagslega og félagslega þróun flestra ríkja í Mið-Austurlöndum. Andstætt því sem gerist víða annars staðar í heiminum þá fjölgar fólki í Mið-Austurlöndum sem er undir fátækramörkum. Skýrslur Þróunarstofnunar Sameinuðu þjóðanna staðfesta að orsakanna er fyrst og fremst að leita í stjórnarháttum sem og samfélagsgerð.</span></p> <p align="justify"><span><span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></span></p> <p align="justify"><span>Lýðræðislegir og skilvirkir stjórnarhættir eru því lykillinn að framförum og öryggi í Mið-Austurlöndum. Vel heppnaðar kosningar í Írak í janúar síðastliðnum og ótvíræð hvetjandi áhrif þeirra á nágrannaþjóðir eru því mikið fagnaðarefni.<span>&nbsp;</span> Áhrifanna hefur ekki síst gætt í Líbanon síðustu vikurnar. Stundum virðist gefið í skyn að íbúar Mið-Austurlanda kæri sig ekki um lýðræði að vestrænni fyrirmynd. Slíkt er fjarstæðukennt og endurspeglar fordóma sem þjóna einungis afturhaldsöflum. Áhersla vestrænna ríkja á að koma verði á lýðræði og tryggja mannréttindi í þessum heimshluta hefur vissulega fengið hljómgrunn á meðal íbúanna að undanförnu.<span>&nbsp;</span></span></p> <p align="justify"><span><span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></span></p> <p align="justify"><span>Nú eru liðin rúm tvö ár frá innrásinni í Írak og þótt pólitískar umbætur hafa tekist betur en margir þorðu að vona þá hefur endurreisnarstarfinu miðað hægar. Það stafar nær einvörðungu af árásum hryðjuverkamanna. Það er því hvort tveggja pólitísk og efnahagsleg nauðsyn á því að Írökum verði gert kleift að tryggja eigið öryggi. Það er í raun forsenda endurreisnar og brottflutnings fjölþjóðlega herliðsins. Íslensk stjórnvöld ákváðu þess vegna að leggja af mörkum til þjálfunar íraskra öryggissveita á vegum Atlantshafsbandalagsins í Írak.</span></p> <p align="justify"><span><span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></span></p> <p align="justify"><span>Fyrir botni Miðjarðarhafs hefur það ræst sem margir spáðu að fráfall Yassers Arafats mundi skapa nýtt tækifæri til lausnar deilna Palestínumanna og Íraelsmanna vegna þess að hann hefði um árabil verið Þrándur í Götu friðar. Palestínumenn hafa gengið til forsetakosninga og myndað hæfa ríkisstjórn og í Ísrael hefur ný samsteypustjórn tekið við völdum, sem hefur ákveðið brottflutning ísraelska hersins og landnema frá Gaza-svæðinu. Hvort tveggja eru skref sem gefa tilefni til varkárrar bjartsýni en ljóst er að öfgaöfl munu áfram reyna að blása í glæður ófriðar.<span>&nbsp;</span> Nú skiptir meiru en nokkru sinni að palestínska stjórnin haldi áfram að stuðla að friði með því að koma í veg fyrir hryðjuverkaárásir á Ísrael. Jafnframt verða stjórnvöld í Ísrael að standa við skuldbindingar í svonefndum vegvísi til friðar varðandi landnemabyggðir á Vesturbakkanum.</span></p> <p align="justify"><span><span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></span></p> <p align="justify"><span>Í Afganistan hefur ríkisstjórninni í Kabúl tekist að treysta stöðu sína og stefnir að lýðræðislegum þingkosningum á komandi hausti. Þetta helst í hendur við vaxandi umsvif friðargæsluliðs Atlantshafsbandalagsins með sérstökum endurreisnarsveitum víða um landið.<span>&nbsp;</span> Eftir að síðustu starfsmenn Íslensku friðargæslunnar fara frá alþjóðaflugvellinum í Kabúl eftir rúman mánuð, mun Ísland hefja þáttöku í endurreisnarsveitum í norðurhluta Afganistans með Norðmönnum og Finnum og í vesturhlutanum með Litháum, Lettum og Dönum. Gert er ráð fyrir að framlag Íslands á hvorum stað verði tveir sérbúnir jeppar og átta til níu manns. Með þessum hætti verður Ísland þátttakandi í skipulagi og framkvæmd endurreisnarstarfs í Afganistan. Í þessu felst meðal annars að friðargæsluliðar fara um og kanna aðstæður í þorpum og sveitum og gera tillögur um úrbætur til viðeigandi hjálparsamtaka og alþjóðastofnana. Á þeim stöðum sem íslensku friðargæsluliðarnir koma til með að starfa eru samgöngur mjög erfiðar og reynsla Íslendinga kemur að gagni. Ég vil nefna í þessu samhengi að unnið er að því að semja frumvarp til laga um Íslensku friðargæsluna og búa til siðareglur fyrir liðsmenn hennar. Gert er ráð fyrir að frumvarpið verði lagt fram í haust.<span>&nbsp;</span></span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Jákvæð þróun mála í Afganistan hefur að nokkru leyti fallið í skugga vaxandi spennu í samskiptum nágrannaríkisins Írans annars vegar og samfélags þjóðanna hins vegar. Viðleitni til að stemma stigu við útbreiðslu kjarnavopna beið hnekki þegar Indland og Pakistan gerðu tilraunasprengingar og misvísandi yfirlýsingar stjórnvalda í Norður-Kóreu reyna enn frekar á þolrifin. Íran er aðili að samningnum gegn útbreiðslu kjarnavopna og því skuldbundið til að nýta kjarnorku einungis í friðsamlegum tilgangi undir eftirliti Alþjóðakjarnorkumálastofnunarinnar. Undanbrögð íranskra stjórnvalda í þessu efni eru staðreynd. Þá er ljóst að smíði þau kjarnavopn færu önnur ríki að dæmi Írans. Það gæti eyðilagt samninginn gegn útbreiðslu kjarnavopna og aðrar alþjóðlegar aðgerðir til að stemma stigu við fjölgun kjarnavopnaríkja. Þá er ónefnd spennan sem fylgja mundi því að klerkastjórnin í Íran réði yfir kjarnavopnum. Það er því uppörvandi að á vettvangi Alþjóðakjarnorkumálastofnunarinnar virðist samstaða um að halda írönskum stjórnvöldum að skuldbindingum sínum sínum enda er þetta prófraun fyrir stofnunina og samninginn. Viðleitni þriggja aðildarríkja Evrópusambandsins, Bretlands, Frakklands og Þýskalands, til að finna diplómatíska lausn er lofsverð og mikilvægt er að bandarísk stjórnvöld styðja þessa nálgun. Eftir stendur spurningin um hvernig bregðast skuli við haldi írönsk stjórnvöld áfram að leika tveimur skjöldum. Ennfremur má spyrja hversu langt eigi að ganga í samningum sem styrkja stöðu klerkastjórnarinnar á kostnað lýðræðisafla.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Gereyðingarvopn í höndum skálkastjórna og annarra óábyrgra ríkja er mesta öryggisógn sem steðjar að mannkyninu um þessar mundir ásamt hættunni á að hryðjuverkamenn eignist slík vopn. Ekki verður dregið úr þessari ógn eða henni bægt frá nema með nánu samstarfi ríkjanna í Atlantshafsbandalaginu. Sameiginlegir öryggishagsmunir þeirra eru ekki minni nú en áður.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Gagnlegar umræður um stöðu og framtíð evrópskra öryggis- og varnarmála hafa haldið áfram með hliðsjón af aðlögun Atlantshafsbandalagsins og þróun samrunaferlisins innan Evrópusambandsins, en augljóst samhengi er þarna á milli. Atlantshafsbandalagið er og verður hornsteinn öryggis og varna aðildarríkjanna, enda vilja mörg aðildarríkja ESB engar breytingar í því efni. Það á ekki síst við nýju aðildarríkin sem treysta á bandalagið um öryggi sitt vegna þess að í því felast tengslin yfir hafið til Bandaríkjanna. ESB getur hins vegar tekið að sér tiltekin verkefni, einkum á sviði friðargæslu, og þá er eðlilegt að það geti leitað til Atlantshafsbandalagsins um liðsafla og búnað.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Um nokkra hríð hefur staðið til að viðræður hæfust milli Íslands og Bandaríkjanna um varnarmálin, en það hefur dregist.<span>&nbsp;</span> Því valda tafir sem hafa orðið á undirbúningi bandarískra stjórnvalda fyrir viðræðurnar. Sem fyrr liggur til grundvallar af Íslands hálfu að hér á landi þurfi að vera lágmarksvarnarviðbúnaður. Jafnframt eru stjórnvöld reiðubúin að semja um það við Bandaríkjamenn hvernig Íslendingar geti tekið meiri þátt í kostnaði við rekstur Keflavíkurflugvallar.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Í kjölfar hryðjuverkaárásanna á Bandaríkin árið 2001 og Íraksstríðsins hefur verið unnið mikið og þarft starf á vettvangi Sameinuðu þjóðanna við að skilgreina hverjar séu helstu ógnir við frið í veröldinn og reynt að leita leiða til að tryggja að samtökin nýtist betur en verið hefur í baráttunni gegn þessum hættum. Fyrir stuttu kynnti Kofi Annan, framkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna, skýrslu sína um þróun, öryggi og mannréttindi. Þar er meðal annars að finna tillögur um hvernig samtökin eigi að taka á alþjóðlegri hryðjuverkastarfsemi, útbreiðslu gereyðingarvopna, fátækt, farsóttum og skipulagðri glæpastarfsemi. Niðurstöður og tillögur Kofi Annans um öryggismálin staðfesta áherslur margra vestrænna ríkja á undanförnum árum, þar á meðal Íslands, einkum hvað lýtur að ógninni sem stafar frá alþjóðlegri hryðjuverkastarfsemi og útbreiðslu gereyðingarvopna. Framkvæmdastjórinn bendir einnig á að stundum kunni að þurfa að bregðast við með fyrirbyggjandi hernaðaraðgerðum. Hann hvetur öryggisráð Sameinuðu þjóðanna til að ná samstöðu um ákveðnar viðmiðunarreglur um við hvaða aðstæður það gæti heimilað hernaðaraðgerðir. Af skýrslu Annans má ráða að náist ekki samstaða um þetta muni staða öryggisráðsins veikjast. Með öðrum orðum að taki Sameinuðu þjóðirnar ekki á þeim öryggisvanda sem er mest aðkallandi, þá dæmi þær sig úr leik<strong>.</strong> Í tilefni af 60 ára afmæli Sameinuðu þjóðanna munu leiðtogar aðildarríkjanna koma saman í haust og þar verður tekin afstaða til tillagna framkvæmdastjórans. Ísland mun sem fyrr leggja sitt af mörkum til þessarar mikilvægu umræðu.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Áfram er unnið að undirbúningi að framboði Íslands til öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna. Áleitnar spurningar hafa þó komið upp í mínum huga varðandi kostnað við framboðið og setu Íslands í ráðinu árin 2009 og 2010. Ljóst er að á brattann verður að sækja gegn keppinautunum, en auk Íslands eru Austurríki og Tyrkland í framboði til þeirra tveggja sæta sem tilheyra Vesturlandahópnum svonefnda. Það er óneitanlega miður að honum skuli ekki hafa tekist að komast að samkomulagi um að einungis tvö ríki væru í framboði þannig að smærri aðildarríkjum gæfist kostur á að taka þátt í störfum öryggisráðsins án þess að þurfa að leggja í dýra og erfiða kosningabaráttu. Í utanríkisráðuneytinu var gerð kostnaðaráætlun upp á rúmar 600 milljónir króna vegna kosningabaráttunnar og setunnar í ráðinu. Gera verður ráð fyrir að þegar líði á kosningabaráttuna aukist harkan í henni enn frekar en orðið er og þar með kostnaðurinn. Af þessum ástæðum öllum hefur framboð Íslands verið til skoðunar, sem lýkur á næstu vikum. Ef halda á framboðinu áfram má ekki bíða mikið lengur með að hefja kosningabaráttuna af fullum krafti.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Í fyrrnefndri skýrslu Kofi Annans er að finna merka og löngu tímabæra tillögu um að bæta umfjöllun um mannréttindamál á vettvangi Sameinuðu þjóðanna. Núverandi fyrirkomulag heimilar ríkjum sem virða mannréttindaskuldbindingar að vettugi að sitja við sama borð og önnur.<span>&nbsp;</span> Þetta er fáránleg tilhögun, sem gerir samtökin ótrúverðug og gagnslítil. Tillaga framkvæmdastjóra gerir ráð fyrir að stofnað verði nýtt mannréttindaráð, einungis opið þeim sem væru reiðubúnir til að uppfylla ströngustu kröfur í þessum efnum. Ráðinu er ætlað að starfa allt árið, fylgjast með málum og taka á mannréttindabrotum. Þessi tillaga Kofi Annans nýtur eindregins stuðnings íslenskra stjórnvalda og verður vonandi að veruleika.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Sameinuðu þjóðirnar reiða sig réttilega mikið á stuðning ýmissa svæðisbundinna samtaka. Þannig gegnir Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu mikilvægu hlutverki í stuðningi við lýðræðislega stjórnarhætti, meðal annars með kosningaeftirliti, sem nauðsynlegt er að efla enn frekar. Jafnvel minni samtök en Öryggis- og samvinnustofnunin stuðla beint eða óbeint að öryggi og stöðugleika og má í því sambandi nefna að Ísland tekur fljótlega við formennsku í Eystrasaltsráðinu. Þá er ónefnt það sem má ef til vill telja árangursríkasta svæðissamstarf fyrr og síðar, þ.e. Norðurlandasamstarfið, sem verður eftir sem áður lykilatriði í íslenskri utanríkisstefnu.<span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Herra forseti,</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Undirbúningi málsóknar fyrir Alþjóðadómstólnum í Haag gegn Noregi vegna Svalbarðamálsins miðar vel. Fyrir liggur ítarleg og vönduð álitsgerð virts erlends sérfræðings sem leitað var eftir í þessu skyni og er hún nú til skoðunar í ráðuneytinu. Jafnframt hafa verið haldnir tvíhliða samráðsfundir um málið með ýmsum aðildarríkjum Svalbarðasamningsins og fleiri fundir eru áætlaðir á næstunni. Viðkomandi ríki hafa sýnt málinu mikinn áhuga en ljóst er að þau þurfa að taka afstöðu til þess með hvaða hætti þau munu gæta hagsmuna sinna sem aðildarríki samningsins í væntanlegu dómsmáli.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Tildrög ákvörðunar ríkisstjórnarinnar um undirbúning málsóknar gegn Noregi eru sem kunnugt er ítrekuð brot norskra stjórnvalda á Svalbarðasamningnum. Um þverbak keyrði á síðasta ári þegar norsk stjórnvöld komu í veg fyrir framlengingu síldarsamningsins og takmörkuðu í kjölfarið með ólögmætum hætti síldveiðar á Svalbarðasvæðinu í því skyni að styrkja eigin stöðu og veikja stöðu hinna aðilanna að síldarsamningum. Slík misbeiting norskra stjórnvalda á meintum fullveldisréttindum sínum á Svalbarðasvæðinu er óásættanleg. Svo virðist að málsókn sé eina leiðin til að tryggja réttmæta hagsmuni Íslands á svæðinu.<span>&nbsp;</span></span></p> <p align="justify"><span><span>&nbsp;</span></span></p> <p align="justify"><span><span>&nbsp;</span></span></p> <p align="justify"><span>Herra forseti,</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Sem endranær er það tilgangur íslenskrar utanríkisstefnu og markmið utanríkisþjónustunnar að gæta hagsmuna og velferðar lands og þjóðar. Það verður áfram best gert í samstarfi við bandamenn og önnur lýðræðisríki um að tryggja frið og frelsi í heiminum.</span></p> <p><span><span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></span></p> <br /> <br />

2005-04-18 00:00:0018. apríl 2005Ársfundur Útflutningsráðs

<p align="justify"><span>Góðir ársfundargestir</span></p> <p align="justify"><span>Á undanförnum árum hefur orðið mikil og gagnleg breyting á umhverfi íslensks viðskiptalífs.<span> </span> Margir þeir sem hér sitja muna eflaust þann tíma þegar lítt þýddi fyrir íslenska viðskiptamenn að skipuleggja atvinnurekstur sinn til langs tíma, verðbólga og önnur efnahagslega óáran gerði öllum erfitt fyrir.<span> </span> Þjóðin öll bar því skarðan hlut frá borði, efnahagsstarfsemin, daglegt brauðstrit okkar, var ekki eins árangursríkt eins og efni sannarlega stóðu til.<span> </span> Á þessu hefur orðið, eins og allir þekkja, alger viðsnúningur.<span> </span> Ísland, sem áður stóð flestum nágrannaþjóðum sínum nokkuð að baki í efnahagslegu tilliti hefur á síðasta einum og hálfum áratug skipað sér í flokk þeirra þjóða sem hafa náð hvað mestum efnahagsárangri.<span> </span> Þetta er gleðilegt í alla staði og nú eigum við Íslendingar góða möguleika.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Útrás íslenskra fyrirtækja er mikið ánægjuefni. Hún hefur víða vakið verðskuldaða athygli og fært heim sanninn um að okkur Íslendingum eru flestir vegir færir.<span> </span> Dugur og kjarkur ásamt hæfilegri bjartsýni fleytir viðskiptamönnum okkar langt ef viðspyrnan er næg.<span> </span> Alþjóðlegar rannsóknir sýna að landið okkar er í hópi þeirra fimm ríkja heims sem búa að hvað mestri samkeppnishæfni.<span> </span> Við stöndum til að mynda fremst í flokki Evrópuþjóða í þessum samanburði og ég veit að þetta hefði þótt saga til næsta bæjar fyrir fáum árum. Samkeppnishæfnin endurspeglar kröftugt efnahagslíf sem hefur vaxið mjög að burðum undanfarin ár. Skattar hafa lækkað verulega á fyrirtæki og almenning.<span> </span> Allar forsendur eru fyrir áframhaldandi skattalækkunum á næstu árum, skuldir ríkisins hafa lækkað og lífeyrissjóðir landsmanna eru öflugir. Jafnhliða skattalækkunum hafa útgjöld til mennta- og vísindamála stóraukist og sama gildir um heilbrigðis og félagskerfið.<span> </span> Einkavæðing ríkisfyrirtækja hefur án nokkurs vafa mjög styrkt íslenskt efnahagslíf.<span> </span> Mestu skiptir þar einkavæðing ríkisbankanna en íslensku bankarnir hafa leikið lykilhlutverk í útrás íslenskra fyrirtækja á erlenda markaði.<span> </span> Aðgengi almennings að bankalánum hefur verið stóraukið og er vel að menn þurfi ekki að lengur að ganga milli ríkisbanka með velkt pottlokið í höndum að kría út víxla eins og algengt var.<span> </span> Hitt er að það er ástæða til að taka undir þau sjónarmið að bankarnir hafi farið nokkuð geyst í útlánum sínum að undanförnu og ástæða fyrir þá sem þar eru í fyrirsvari að huga vel að þeim varnaðarorðum sem forystumenn Seðlabanka Íslands höfðu uppi nú nýlega.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Öflugar fjármálastofnanir, lágir skattar, einfaldar og skýrar leikreglur.<span> </span> Allt eru þetta mikilvægar stoðir í útrás íslenskra fyrirtækja.<span> </span> EES samningurinn hefur síðan verið okkur Íslendingum gagnleg umgjörð viðskipta okkar við ríki ESB.<span> </span> Hann veitir íslenskum fyrirækjum aðgang að innri markaði ESB og tryggir okkar fyrirtækjum stöðu til jafns við önnur fyrirtæki álfunnar. Þessi samsetning, samkeppnishæfur heimamarkaður með lágum sköttum og einföldum reglum og gott aðgengi í krafti EES, hefur reynst íslenskum fyrirtækjum afbragðs gott veganesti á erlendum vettvangi.<span> </span></span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>En það er ekki einvörðungu á hinum innri markaði ESB sem íslensk fyrirtæki sækja fram.<span> </span> Þau hafa einnig reynt fyrir sér á fjarlægari mörkuðum og njótum við þar mjög víðtæks nets fríverslunarsamninga EFTA.<span> </span> Samanlagt standa EFTA ríkin að 2% heimsviðskipta og nú eru í gildi fríverslunarsamningar við 14 ríki í Evrópu, Asíu, Afríku og Mið- og Suður-Ameríku.<span> </span> Óformlegar viðræður hafa farið fram við ýmis önnur ríki, þar á meðal við Bandaríkin og Kína.<span> </span> Reyndar höfum við Íslendingar upp á eigin spýtur náð hagstæðum loftferðasamningi við Kína.<span> </span> Samkvæmt honum fá Íslendingar rýmri rétt en mörg ríki Evrópu og þar með hafa íslensk flugfélög góð sóknarfæri inn á þennan risa markað.<span> </span> Tvísköttunarsamningar Íslendinga við önnur ríki eru yfir 30 talsins og þeir ásamt fjárfestingasamningum eru fríverslunarsamningunum til fyllingar og stuðnings.<span> </span> Við höfum sett okkur það markið að ljúka gerð tvísköttunarsaminga við öll ríki OECD á næstu árum.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Það þykir vissulega spennandi og framandi að eiga í viðskiptum við fjarlæg lönd.<span> </span> En mér finnst við hæfi í þessu sambandi að nefna að á næstu vikum verður að öllum líkindum skrifað undir víðtækan viðskiptasamning við frændur okkar og vini Færeyinga.<span> </span> Samkvæmt honum munu Færeyingar njóta sama réttar og Íslendingar hér á landi í viðskiptalegu tilliti og það sama mun gilda um hérlenda menn í Færeyjum.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Frjáls milliríkjaverslun er okkur Íslendingum mjög mikilvæg. Traustir viðskiptasamningar á milli landa eru grunnur efnahagslegra framfara og velmegunar.<span> </span> En miklu skiptir að almennar reglur um viðskipti landa á millum séu skýrar og skilmerkilegar.<span> </span> Niðurstaða Doha lotu Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar mun hafa víðtæk áhrif á heimsviðskiptin.<span> </span> Tollar munu lækka, ríkisstyrkir minnka og viðskiptahindrunum mun fækka.<span> </span> Minni ríki hafa sem ekki búa yfir víðfemu pólitísku áhrifaneti um heim allan, hagnast mjög á almennum reglum sem tryggja jafnræði og frelsi.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Góðir gestir</span></p> <p align="justify"><span>Utanríkisþjónustan hefur á undanförnum misserum endurskipulagt þjónustu sína við atvinnulífið.<span> </span> Hluti af þeirri endurskipulagningu var stóraukið samstarf við Útflutningsráð en sú samvinna hefur mælst ágætlega fyrir. Jafnfram hafa verðið gerðar breytingar á skipulagi utanríkisráðuneytisins sem ætlað er að styrkja enn frekar þjónustu þess við atvinnulífið.<span> </span> Að undanförnu hefur verið lögð áhersla á aukið samstarf við ferðaþjónustuna, bæði við greinina sjálfa og opinbera aðila sem veita henni þjónustu.<span> </span> Samtök aðila í ferðaþjónustu ályktuðu nýverið um aukið samstarf allra aðila í ferðaþjónustu við Útflutningsráð.<span> </span> Ég fagna þessari stefnu og legg áherslu á hversu miklu skiptir að góð samvinna sé á milli þeirra sem leiða sókn íslensks atvinnulífs á erlenda markaði.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Að loknu máli mínu mun ráðuneytisstjórinn í utanríkisráðuneytinu gera grein fyrir hverjir skipi nýja stjórn Útflutningsráðs.<span> </span> Í anda aukinnar áherslu utanríkisráðuneytisins á samvinnu við atvinnulífið hefur sú ákvörðun verið tekin að einstaklingar úr atvinnulífinu skipi öll stjórnarsæti Útflutningsráðs að þessu sinni. Það er mikilvægt fyrir okkur Íslendinga að við stillum vel saman krafta okkar, atvinnulífið og hið opinbera.<span> </span> Fámenn þjóð hefur ríkari ástæðu en fjölmennar að vera samhent og samstillt.<span> </span> Útflutningsráð er góður samráðsvettvangur þeirra sem vilja sækja fram á erlendum mörkuðum.<span> </span> Innan ráðsins hafa menn stoð og styrk af hverjum öðrum og geta miðlað reynslu sinni og þekkingu öllum til hagsbóta.<span> </span> Ég vil færa fráfarandi stjórn mínar bestu þakkir fyrir þeirra störf og óska nýrri stjórn og starfsfólki Útflutningsráðs alls hins besta á nýju starfsári.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <br /> <br />

2005-02-24 00:00:0024. febrúar 2005Fjárfestingatækifæri í Bretlandi

<p><span>Ambassador, distinguished guests,</span></p> <p><span>I am delighted to have the opportunity to open this seminar about investment opportunities in the United Kingdom.</span></p> <p><span>Actually, given recent well publicised Icelandic investment in the UK, one might be excused for thinking that this was one in a long line of such seminars. <span></span> But I hope that these investments are just the first of many Icelandic investments in the UK and that this seminar will contribute in increasing even further Iceland&rsquo;s investment position in the UK.<span>&nbsp;</span></span></p> <p><span>Iceland has many things going for it.<span>&nbsp;</span> We pride ourselves on being creative and entrepreneurial.<span>&nbsp;</span> We are fortunate in having a high standard of education, which so far has produced a number of innovative companies. Iceland now ranks with the countries that allocate the highest share of their national income to education.<span>&nbsp;</span> Hopefully, this combination will lead to increased Icelandic innovation and entrepreneurial activity and its use abroad.<span>&nbsp;&nbsp;</span></span></p> <p><span>It is my opinion that conditions for &ldquo;start up&rdquo; companies have seldom been as favourable in Iceland as they are today.<span>&nbsp;</span> The "invasion" of Icelandic businessmen and their companies abroad has to be seen in conjunction with Iceland&#39;s economic development of the past decades.<span>&nbsp;</span> Few years ago, we started the process of deregulating the economy and</span> <span>privatising government owned companies, for example the commercial banks</span><span>.<span>&nbsp;</span> I will not deny that this effort was at least partly influenced of the &ldquo;English innovation&rdquo; of deregulation led by Prime Minister Margret Thatcher.<span>&nbsp;</span> That policy has over the years influenced our economy and created a friendly environment for investors.<span>&nbsp;</span> For example taxation of corporate profits - the corporate income tax in Iceland - is now 18% which is the lowest in the OECD after Ireland and Hungary.<span>&nbsp;</span> In the year 1991 before tax reduction began, corporate tax was 50%.<span>&nbsp;</span> Growth is estimated to be 5,2% for the year 2005 by OECD.</span></p> <p><span>The title of this seminar, "Building bridges," has many meanings.<span>&nbsp;</span> That´s for example what foreign services around the world strive to do - building political, cultural and economic brigdes between countries.<span>&nbsp;</span> Our Embassy in London has also taken various initiatives in stimulating business between Iceland and the U.K.<span>&nbsp;</span> In September last year the Embassy in London organized a multimedia conference which was attended by British companies in the field of film production, music industry, exhibition design, multimedia, computer games, art gallery and banking.<span>&nbsp;</span> Our Embassy in London and the British Embassy in Reykjavík have also collaborated on numerous projects, the latest one being the possibility of establishing internships for Icelandic business graduates within British financial enterprises in London.<span>&nbsp;</span> The close cooperation of our two embassies is an excellent example of how teamwork can benefit both sides.</span></p> <p><span>I very much welcome this initiative of the British Embassy in Iceland and the other supporters of this seminar here today.<span>&nbsp;</span> It is my hope that this seminar will lead to the realisation of many interesting investment ventures between our two countries and that it will not only build more bridges between Iceland and Great Britain, but also further strengthen the bridge which has for so long connected our two countries.</span></p> <p align="center"><span>Thank you.</span></p> <br /> <br />

2004-12-31 00:00:0031. desember 2004Við áramót

<p align="center"><span>I</span><br /> </p> <p><span>Á þessum tímamótum horfum við um öxl, og reynum jafnframt að gera að nokkru upp reikninga liðins árs. Engin algild reikningsskilavenja er þó til að styðjast við, og bókhaldið æði persónubundið. Ekki eru öll kurl endilega komin til grafar á gamlársdag. Mörg nótan og fylgiskjalið mun vísast aldrei skila sér. Fæst af því sem á mína daga dreif á árinu sá ég fyrir við upphaf þess, hvort sem var á persónulegu eða pólitísku almanaki. Þó lá fyrir að ég skyldi láta af embætti forsætisráðherra á tilteknum degi, eftir nokkra viðveru og gekk það allt vel eftir. Ekki er við hæfi að fjalla á þessum vettvangi um persónutengda snúninga liðins árs. Þar gengur á ýmsu hjá okkur öllum eins og jafnan.</span></p> <p><span>Eftir alþingiskosningarnar 2003, sem voru hatrammar, enda ýmsum brögðum beitt umfram það venjulega, varð staðan sú, að stjórnarflokkarnir héldu þingmeirihluta sínum, svolítið skertum þó, og vildu áframhaldandi samstarf um ríkisstjórn. Var það þó ekki fyrirfram sjálfgefið, en örugglega farsælasta niðurstaðan. Mörgum þótti framandi að teknar voru ákvarðanir um forsvar ríkisstjórnar og aðrar mannabreytingar rúmlega ár fyrir fram, enda ekki verið gert áður. Var sú aðferð auðvitað fyrst og fremst til marks um ríkt traust á milli forystumanna flokkanna.</span></p> <p><span></span></p> <p><span>Sjálfstæðisflokkurinn hafði ekki farið með utanríkisráðuneytið síðan 1987, þótt vart sé deilt um að flokkurinn hafi haft hvað drýgst áhrif á þá utanríkisstefnu sem hér hefur verið fylgt frá því að ákvarðanir um hana komu á ný í íslenskar hendur. Hitt er einnig rétt að hafa í huga að megin atriði utanríkisstefnunnar eru ekki mál ráðherrans eins heldur að nokkru ríkisstjórnarinnar sem slíkrar og fer því vel á að samráð utanríkisráðherra og forsætisráðherra sé náið í þeim efnum á hverjum tíma. Íslensk stjórnvöld ákváðu á vormánuðum 2003 að lýsa yfir stuðningi við þá stefnu að ályktunum Sameinuðu þjóðanna varðandi Írak yrði fylgt eftir af festu. Í því fólst að léti einræðisherrann Saddam Hussein ekki segjast yrði staðið við marg ítrekaða hótun um að hervaldi yrði beitt. Þátttaka á lista hinna staðföstu þjóða fólst í pólitískri yfirlýsingu og henni fylgdu ekki aðrar skuldbindingar á því stigi. Þær pólitísku yfirlýsingar voru gefnar af réttum aðilum og voru í fullu samræmi við margendurteknar yfirlýsingar forystumanna stjórnarflokkanna, um að ekki væri hægt að útiloka valdbeitingu í Írak.</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p><span>Ísland hefur mikla sérstöðu hvað hernaðarlegar aðgerðir varðar, sem öllum þjóðum eru kunnar. Íslenskir valdhafar geta engan mann sent á svæði, þar sem ófriður geisar, sem ekki vilja fara þangað sjálfir. Í hinum pólitísku yfirlýsingum gat því aldrei falist að Ísland væri &bdquo;þátttakandi í stríði&ldquo; eins og hver spekingurinn af öðrum étur upp um þessar mundir. Að því hefur verið fundið að ekki sé til bókuð samþykkt ríkisstjórnarinnar um efnið. Þetta er á misskilningi byggt. Ríkisstjórnin er ekki fjölskipað stjórnvald. Utanríkisráðherra fer, með atbeina forsætisráðherrans, þegar það á við, með ákvörðun af þessu tagi. Enginn ágreiningur var um hana í röðum ráðherra. Hin pólitíska stefnumótun var ákveðin og kynnt mörgum vikum fyrir síðustu kosningar. Auðvitað urðu opinberar umræður um hana. Fullyrðingar talsmanna stjórnarandstöðu um að þær umræður hafi ekki verið nægjanlegar hitta þá eina fyrir. Ruglandin í þessari umræðu hefur verið töluverð, eins og algengt er hér á landi. Nú síðast hafa nokkrir einstaklingar, sem af lítillæti kalla sig &bdquo;Þjóðarhreyfingu&ldquo;, ákveðið að safna fé fyrir auglýsingu í blaði í New York. Virðast þeir telja að sú skoðun sé uppi í heiminum að þeir sjálfir hafi staðið á bak við styrjöldina í Írak. Ég hef að vísu hvergi í ferðum mínum heyrt um þann misskilning, en ef þeir félagar telja að hann sé fyrir hendi og það megi leiðrétta með einni auglýsingu í blaði þar vestra þá er sannarlega óþarfi að amast við því. Fæðingarhríðir lýðræðis í Írak eru vissulega erfiðar og það eykur vandann að alþjóðasamfélagið bar ekki gæfu til að standa saman um aðgerðir í upphafi. Það var þó mjög eftirtektarvert og raunar ánægjulegt, að á síðasta utanríkisráðherrafundi NATO var augljóst að samstaða um framtíðaraðgerðir í Írak fer vaxandi og þar gáfu allir utanríkisráðherrar yfirlýsingar um jákvæðar aðgerðir landa sinna í þágu friðar og uppbyggingar í Írak undir merkjum bandalagsins. Þar datt engum forystumanni í hug að leggja til að hersveitir bandamanna yrðu á brott úr landinu hið fyrsta.</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p align="center"><span>II</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p><span>Eins og kunnugt er hefur ríkt óvissa um varnarmál Íslands um nokkurt skeið. Óvissa og öryggi fara illa saman. Í kjölfar ágætra funda minna á árinu með George W. Bush, Bandaríkjaforseta, og Colin Powell, utanríkisráðherra, standa fyrir dyrum viðræður milli landanna um framtíð varnarsamstarfsins. Að ósk forseta Bandaríkjanna verður í þeim rætt um aukna þátttöku Íslendinga í kostnaði við rekstur og viðhald Keflavíkurflugvallar. Til þess eru íslensk stjórnvöld reiðubúin enda hefur borgaralegt flug um völlinn aukist verulega en hernaðarlegt flug minnkað. Ég tel að á æðstu stöðum í Bandaríkjunum sé raunverulegur vilji til að halda varnarsamstarfinu áfram og tryggja í þeim tilgangi lágmarksviðbúnað í landinu. En málið er þó ekki enn í höfn og loftvarnir eru sem fyrr forsenda þess af hálfu íslenskra stjórnvalda að varnarsamningurinn hafi merkingu og gildi. Að baki þeirrar kröfu eru sömu augljósu ástæður og eru fyrir loftvörnum í öllum nágrannaríkjum okkar.</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p><span>Í alþjóðlegum öryggismálum hafa Miðausturlönd verið ofarlega á baugi í ár eins og oft áður. Þar urðu þau miklu tíðindi að Yasser Arafat féll frá. Almennt var litið svo á að með dauða Arafats hefði loks skapast tækifæri til að koma á skrið friðarviðræðum milli Ísraelsmanna og Palestínumanna. Hvort tækifærið, sem um ræðir, nýtist eða ekki, ræðst af hvort nýir leiðtogar Palestínumanna gera nauðsynlegar umbætur á heimastjórninni og snúast opinskátt og í verki gegn hryðjuverkum. Það er forsenda þess að raunverulegar friðarviðræður geti hafist. Stuðningur íslenskra stjórnvalda við sjálfstætt ríki Palestínumanna er eindreginn, en grundvallaratriði, sem ekki má hvika frá, er að öryggi Ísraels verði tryggt.</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p><span>Íslensk stjórnvöld styðja heilshugar við vonir mikils meirihluta Íraka um að frelsi og lýðræði verði fest í sessi, og þær hernaðaraðgerðir sem eru og voru nauðsynlegar forsendur þess. Hryðjuverkin í Írak virðast ekki síst beinast gegn þeim vonum og reyndar einnig gegn málstað frelsis og mannréttinda í þessum heimshluta. Átökin í Írak eru jafnframt hluti af stærra stríði, þar sem barist er við myrkraöfl af því tagi sem sýndu klærnar með árásunum á Bandaríkin 11. september 2001 og bera ábyrgð á mörgum öðrum morðárásum á saklaust fólk. Engin ástæða er til að ætla að slíkir aðilar mundu skirrast við að beita gereyðingarvopnum kæmu þeir höndum yfir þau. Sú hætta býr Íslendingum sameiginleg örlög með vinaþjóðum okkar nú, rétt eins og þegar tekist var á við eyðingaröfl fasisma og kommúnisma á öldinni sem leið.</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p align="center"><span>III</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p><span>Óumdeilt er að árið 2004 var okkur Íslendingum gott í efnahagslegu tilliti. Hagvöxtur var umfram væntingar og kaupmáttur launa hélt áfram að vaxa, níunda árið í röð. Efnahagslífið er nú fjölbreyttara en nokkru sinni áður og ánægjulegt að erlend matsfyrirtæki staðfestu á árinu að Ísland er í efsta flokki þeirra ríkja sem njóta mesta trausts á erlendum lánamörkuðum.</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p><span>Við Íslendingar eigum nú einstakt sóknarfæri. Í hartnær áratug hefur efnahagslífið eflst mjög að vöxtum og burðum og nú benda spár til þess að nýtt hagvaxtarskeið sé hafið. Talið er að árlegur hagvöxtur verði á næstu þremur árum um og yfir fimm prósent og fram til ársins 2010 verði hann um tvö og hálft prósent. Þjóðarframleiðsla okkar verði ríflega þúsund milljarðar árið 2006 og sé sú stærð vegin í dollurum á hvern mann sé ljóst að Ísland mun færast jafnt og þétt ofar í hópi ríkustu þjóða heims. Skattar hafa verið lækkaðir umtalsvert, skuldir ríkissjóðs hafa verið greiddar niður í stórum stíl, framlög til heilbrigðis- og félagsmála hafa verið aukin til mikilla muna og lífeyrissjóðskerfi landsmanna stendur styrkum fótum, en þetta síðasta er öfundarefni margra þróaðra þjóða. Framlög til menntamála og vísindastarfsemi hafa verið aukin og nú nýverið ákvað ríkisstjórnin að framlag til opinberra vísinda- og tæknisjóða yrði tvöfaldað á kjörtímabilinu. Frelsi í bankaviðskiptum hefur leyst úr læðingi gríðarlegt afl, atvinnuleysi er lítið, aflamarkskerfið hefur skapað langþráða festu í sjávarútveginum og sókn íslenskra fyrirtækja á erlenda markaði er snörp. Þessi staða íslenska þjóðarbúsins hefur kallað á töluverða athygli. Það kemur því ekki á óvart að helstu viðfangsefni okkar um þessar mundi eru góðæriskvillar. Verkefni íslenskra stjórnvalda er einna helst það að koma í veg fyrir of hraðan vöxt. Sé litið til okkar helstu viðskiptalanda í Evrópu blasa við önnur verkefni. Of lítill hagvöxtur, lækkandi fæðingartíðni og yfirvofandi skattahækkanir, meðal annars vegna innistæðulausra lífeyrisskuldbindinga, eru efst á borði flestra ríkisstjórna ESB. Fyrir nokkru var kynnt að atvinnuleysi ungs fólks í löndum ESB væri að meðaltali um tuttugu prósent og að einungis fjörtíu prósent Evrópubúa á aldrinum 55 til 65 ára hefði atvinnu. Sóunin á mannauði er því skelfileg, og hlýtur að valda ESB áhyggjum. En þó vel ári hjá okkur um þessar mundir er ekki ástæða til að láta sem engin séu boðaföllin framundan. Skuldir heimilanna hafa aukist og er full ástæða til að vaxandi kaupmáttur verði nýttur til að greiða þær niður og skapa þannig varanlega eignaaukningu. Það er svo sem skiljanlegt að þegar allar gáttir lánastofnana opnast í einni svipan, þá leiði það til aukinnar skuldasöfnunar. En það er ekki sjálfgefið að við eigum að nýta alla þá lánamöguleika sem í boði eru. Því fyrirkomulagi hefur ekki verið breytt að það kemur að skuldadögum. Í þessu efni eins og svo mörgum öðrum er meðalhófið affarasælast. Hækkandi gengi íslensku krónunnar hefur freistað margra til að taka lán í erlendri mynt. Nauðsynlegt er að hafa hugfast að megin ástæða fyrir háu gengi krónunnar nú eru miklar virkjana- og álversframkvæmdir. Að lokum hlýtur gengi krónunnar að endurspegla íslenskt efnahagslíf, framleiðslugetu atvinnuveganna. Þegar dregur úr áhrifum þeirra framkvæmda mun gengi íslensku krónunnar aðlagast nýrri skipan. Reynslan af glannalegum veðmálum með gjaldeyri ætti að vera öllum í fersku minni. Frelsinu fylgir ábyrgð.</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p><span>Sjálfstæðisflokkurinn hefur alla tíð barist fyrir því að innleiða samkeppni á sem flestum sviðum efnahagslífsins. Gleðiefni er hversu mjög því verki hefur miðað á undanförnum árum. Samkeppnislöggjöfin er til stöðugrar endurskoðunar og mestu varðar að ríkisvaldið hefur dregið sig út úr rekstri margvíslegra fyrirtækja og ber sölu ríkisbankanna þar hæst. Stöðugleiki, lágir skattar, skýrar og skilmerkar leikreglur, greiður aðgangur að fjármagni; allt stuðlar þetta að heilbrigðri samkeppni. Arnljótur Ólafsson þingmaður og prestur skildi vel mikilvægi samkeppninnar. Í riti sínu, Auðfræði, lét hann svo um mælt: &bdquo;<em>Samkeppnin er sjálf eigi annað en mannfrelsið, hún er kjörfrelsi, frelsi í vinnu og atvinnu, frelsi í viðskiftum, frelsi til að ljá og selja, leigja og kaupa</em>.&ldquo; Að baki baráttunnar fyrir samkeppni er sjálf krafan um mannfrelsi. Liðið er á aðra öld síðan séra Arnljótur reit bók sína. Boðskapurinn er þó enn í fullu gildi. Forystumenn ríkisstjórnarinnar hafa á undanförnum misserum lagt á það þunga áherslu að samkeppni eigi að verða öllum til hagsbóta. Samkeppni er viðvarandi ástand, henni lýkur ekki með því að örfáir menn nái heljartaki á einstökum mörkuðum. Samkeppni er kröfuhörð, tímafrek og í eðli sínu endalaus. Það er því alþekkt að viðskiptaforkólfar um allan heim sjá sér hag og hægindi í því að takmarka samkeppni, eins og þeir geta. Þetta er ekki rifjað upp neinum til áfellis. Þessi freisting liggur í mannlegu eðli. Eða hvernig halda menn að dáðustu knattspyrnumenn, uppfullir af sönnum íþróttaanda myndu haga sér, ef enginn væri dómari eða línuverðir í þeirra leik, svo ekki sé talað um að þeir gætu ráðið því hverjir skipuðu lið andstæðinganna og þannig fram eftir götunum. Íslenska hagkerfið er smátt og því rík skylda á stjórnvöldum að reyna að stuðla að virkri samkeppni. Þrjóti samkeppnina, þrýtur frelsið. Nú liggja fyrir áætlanir um breytt skipulag þeirra stofnana sem hafa eftirlit með samkeppni. En eftirlit og reglur geta einungis komið að takmörkuðu gagni. Knattspyrnudómarar eiga ekki að ráða þróun knattspyrnuleiks og eins varðar mestu að forystumenn í íslensku viðskiptalífi skapi sjálfir hið rétta andrúmsloft í kringum sig og sýni ábyrgð í störfum sínum. Gott viðskiptasiðferði og heiðarleiki er margfalt mikilvægara en allir eftirlitsmenn hins opinbera samanlagðir.</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p align="center"><span>IV</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p><span>Í aðdraganda síðustu kosninga lofuðu Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn, að skattar yrðu lækkaðir myndarlega á kjörtímabilinu. Á síðasta vorþingi var samþykkt að lækka og samræma erfðafjárskatt. Ákveðið hefur verið að fella niður sérstakan hátekjuskatt, enda hafði því verið lofað af Sjálfstæðisflokki og Alþýðuflokki að hann væri aðeins tímabundinn. Á haustþingi var samþykkt að lækka tekjuskatt einstaklinga um fjögur prósentustig og fella niður eignaskatt. Einnig liggur fyrir, staðfestur í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar, vilji til að lækka virðisaukaskatt á nauðsynjum. Þessar lækkanir koma í kjölfar annarra skattalækkana undanfarinna ára. Miklu skiptir að á sama tíma og skattar eru lækkaðir er dregið úr skuldum ríkissjóðs og útgjöld til mikilvægra málaflokka s.s. menntamála og heilbrigðismála halda áfram að vaxa. Þessar skattalækkanir eru mikil kjarabót fyrir heimilin í landinu og eru grunnur að myndarlegum vexti kaupmáttar ráðstöfunartekna á næstu árum. Lágir skattar á fólk og fyrirtæki eru forsenda öflugs atvinnulífs og fjölbreytts mannlífs. Því minna sem hið opinbera tekur í sinn skerf af launatekjum okkar því meira er frelsi okkar til að ráðstafa þeim eins og okkur sjálfum best hentar. Samfélag, sem byggir á lágum sköttum, en traustu velferðarkerfi er öflugra, fjölbreyttara og lífvænlegra en þau sem hvíla á hárri skattheimtu.<span>&nbsp;</span> Starfsmenn stjórnarráðsins, eru upp til hópa vandað og samviskusamt fólk en eru ekki endilega best til þess fallnir að ákveða í hvað laununum okkar er varið, umfram það sem nauðsynlegt er. Lærdómsríkt var að fylgjast með málflutningi vinstri manna í umræðum um skattalækkanir. Vinstri-grænir voru samkvæmir sjálfum sér og vilja engar skattalækkanir. En talsmenn Samfylkingar hlupu um víðan völl að venju og þurfti nokkra einbeitingu til að fylgjast með síbreytilegum málflutningi þeirra. Fæst af því sem þar kom fram kallar á ítarlega rökræðu. Haft hefur verið á orði að skattalækkun nú sé óráð sökum þess hversu vel árar í íslenskum þjóðarbúskap. Við því er að segja að vandséð er hvenær heppilegra er að lækka skatta ef ekki þá, þegar ríkissjóður stendur vel og tekjur hans eru meiri en gjöld. Er það trúlegt að skattar verði lækkaðir þegar ríkissjóður er rekinn með halla? Möguleg þensluáhrif skattalækkunar verður að meta í ljósi stærðar hagkerfisins. Skattalækkanirnar sem nú hafa verið samþykktar munu nema rúmum tuttugu milljörðum árlega þegar þær eru allar komnar til framkvæmda. Þjóðarframleiðslan verður þá rúmir þúsund milljarðar. Eins má gera ráð fyrir því að almenningur noti hluta skattalækkunarinnar til að greiða niður skuldir sínar. Skattalækkanir nú ógna því engan veginn stöðugleikanum í efnahagsmálum þjóðarinnar. Til að vega á móti þenslu hefur ríkisstjórnin sett sér langtímamarkmið um þróun ríkisútgjalda og er stefnt að því að raunaukning þeirra verði innan við 2% á ári næstu árin. Gangi það eftir mun ríkisvaldið draga úr umsvifum sínum í hagkerfinu og hamla þar með gegn óæskilegri þenslu.</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p><span>Þegar Íslendingar gengu að kjörborðinu árið 2003 gátu þeir treyst því að loforð Sjálfstæðisflokksins, um að skattar yrðu lækkaðir á kjörtímabilinu, yrði efnt fengi hann aðstöðu til. Einn skugga ber þó á. Í höfuðborginni sitja vinstri menn að völdum. Þvert á eigin loforð nota þeir nú tækifærið og ræna borgarbúa enn einu sinni hluta þeirrar kjarabótar sem felst í lækkun tekjuskatts. Hækkun útsvars í höfuðborginni staðfestir skipbrot stjórnar R-listans. Reykjavík var áður skuldlítið sveitarfélag sem í krafti stærðar sinnar og traustrar stjórnar sjálfstæðismanna gat boðið borgarbúum góða þjónustu og lágt útsvar. Nú hafa skuldir borgarinnar vaxið óhugnanlega og álögur samt hækkað verulega. Reykjavík, sem áður var fremst í flokki er nú í hópi þeirra sveitarfélaga sem lökust kjör geta boðið íbúum sínum. R-listinn hefur gefist upp við að stjórna borginni. Hann á að fara frá.</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p><span>Liðin eru rúmlega níuhundruð ár síðan Gissur biskup Ísleifsson fékk í lög festa tíund hér á landi. Sagt var að sú skattlagning hafi komist á sökum elsku landsmanna á Gissuri, þótt ólíklegt sé að allir greiðendur hafi verið spurðir. Tíundin var eignaskattur og höfum við Íslendingar greitt slíkan skatt allt frá árinu 1096. Það eru því merk tímamót í sögu landsins á þessum degi, er eignaskattur á einstaklinga og fyrirtæki fellur niður. Þótt eignaskatturinn sé gamall, er lítil eftirsjá af honum. Hann er í eðli sínu óréttlátur skattur og kemur gjarnan þyngst niður á þeim sem síst skyldi. Brottfall hans er mikil kjarabót fyrir eldri borgara, sem margir hafa á langri ævi eignast skuldlítið húsnæði og þurftu áður að greiða sérstakan skatt fyrir ráðvendi sína og sparnað. Sjálfstæðisflokkurinn hefur lengi barist fyrir lækkun eignaskatts. Lengi þorðu menn þó ekki að vona að eignaskatturinn yrði afnuminn. Það hefur nú verið gert með lögum. Við þurfum að greiða eignaskatt einu sinni enn, vegna þess árs sem kveður í dag, en síðan ekki meir.</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p align="center"><span>V</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p><span>Margvíslegt samstarf er nú á alþjóðavísu, enda margur vandinn og vá, sem ekki er bundin takmörkum á borð við landamæri. Slíkt samstarf leiðir stundum til þess að möguleikar einstakra landa til að koma hlutum fyrir eftir eigin höfði minnka til muna. Ekki er endilega víst að það sé alltaf til bóta. Það er öruggt að hið alþjóðlega samstarf dregur verulega úr lýðræðisáhrifum, að minnsta kosti verður ákvörðunin æ fjarlægari rótum lýðræðis. Stórar ákvarðanir eru nú orðið iðulega teknar á svonefndum leiðtogafundum af margvíslegu tagi. Óþekkt er að aðdragandi slíkra ákvarðana sé á þjóðþingum, sem eru þó grundvöllur valda flestra leiðtoga. Málin eru fyrst send þingunum eftir leiðtogafundina og þá standa þingin frammi fyrir gerðum hlut og geta engu breytt vegna þess að þá yrði alþjóðlegt samstarf í uppnámi. Í þessari þróun hlýtur að felast mikill lýðræðislegur vandi, sem fyrr eða síðar verður að taka á.</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p align="center"><span>VI</span></p> <p><span>&nbsp;</span></p> <p><span>Hörmungarnar í framhaldi af jarðskjálftunum í Asíu eru yfirþyrmandi og óhugnanlegar. Vissulega hefur manntjón af mannavöldum iðulega verið meira en þetta og eru nýleg dæmi frá Afríku til um það. Er reyndar mikið umhugsunarefni hvers vegna alþjóðasamfélagið tekur hörmungartíðindum frá þeirri álfu af meira tómlæti en því sem annars staðar gerist. En það er hið fyrirvaralausa ógnar afl eyðileggingarinnar í Asíu, sem er svo æpandi við síðustu atburði. Maðurinn hefur aldrei verið fyrirferðarmeiri og máttugri á jarðkringlunni en nú. En afl hans og tækni mega sín einskis, þegar náttúruöflin láta rækilega til sín taka. Á hinn bóginn er það fagnaðarefni að samkennd og samhjálp í neyð er vaxandi í veröldinni og því er hægt að létta þeim róðurinn sem fyrir áföllum verða. Ísland mun nú sem endra nær leggja sitt af mörkum í þeim efnum.</span></p> <p><span>Ég þakka löndum mínum samstarf og kynni á liðnu ári og bið íslenskri þjóð heilla og blessunar á nýju ári.</span></p> <br /> <br />

2004-11-24 00:00:0024. nóvember 2004Fjórði ráðherrafundur Norðurskautsráðsins

<p><span>Colleagues, ladies and gentlemen,</span></p> <p align="justify"><span>Good morning. It gives me great pleasure to welcome you all to Reykjavík on the occasion of this Fourth Meeting of the Arctic Council in Ministerial session.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Before we start, let me express my deep sadness at the death of a member of the Northern Forum delegation, Mr. Alexei Chirykalov, who lost his life in a tragic car accident in Moscow on his way to this meeting. We are informed that two more members of the delegation, Vice Governor Rayshev and Foreign Affairs Minister Sakhautdinova of Kanty-Mansysk, were seriously injured in the accident. We send our condolences to the family of the deceased and wish the Vice Governor and the Minister a full recovery.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Since the third Ministerial meeting in Inari two years ago, the Arctic Council has continued to build a solid record of achievement. We understand better our complex natural environment.<span> </span> We are taking steps to prevent pollution and conserve our resources. We are focusing increasingly on the well-being and the social, economic and cultural circumstances of Arctic resident. Last, but not least, our voice is being heard to more effect outside the Arctic, as we establish closer links between the region and the rest of the world.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>The impressive volume of work to be presented to our meeting in the course of today bears testimony to the important role and vitality of the Arctic Council. The Arctic Human Development Report is the first comprehensive study of the living conditions of the people of the North ever produced. The Arctic Climate Impact Assessment is the first regionally based study of its kind since the United Nations Framework Convention on Climate Change. The Arctic Marine Strategic Plan represents a joint effort to coordinate our response to changes affecting our all-important oceans. We are giving a boost to the use of information technology in the dispersed regions of the Arctic and broadening and intensifying research both among the scientific community and governments. Those are only some examples.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Considering the whole output of the Arctic Council, including ongoing efforts in the different Arctic Council working groups and the various special projects being brought to fruition, be they women&#8217;s involvement in fisheries management, circumpolar biodiversity monitoring or oil transfer guidelines, one is, indeed, astonished to learn how much can be achieved in the absence of a regular budget or a permanent secretariat, if only there is political will.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>One of the greatest assets of this forum is the way it brings together people and groups of vastly different backgrounds; governments, indigenous peoples, parliamentarians and representatives of international organizations as well as non-governmental organizations. The unusual richness and flexibility of Arctic Council working arrangements makes the Council uniquely suited to respond to the needs of the people of the region.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>We have now gathered in the Arctic&#8217;s northernmost capital to review and assess, among other things, the work we have done over the past two years. <span> </span>As we do so, I would like to take this opportunity to thank you all for the excellent support all of you have extended to the Icelandic Chairmanship. We have been privileged in being able to build on the outstanding work of our predecessors. If we have succeeded, it is largely on account of the unselfish contribution of people too numerous to mention by name.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>But it is mainly to the future that our attention should be directed. The Arctic is an area of great opportunity, both economic and cultural. For centuries, the people of the Arctic have shown remarkable ability to adapt to change. We must, of course, recognize the environmental challenges we continue to confront. But let us also take encouragement from the resourcefulness and ingenuity of the people of the Arctic, proven through generations under often harsh and demanding natural conditions.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Confident in that hope, I am honored to declare this Fourth Ministerial Meeting of the Arctic Council open.</span></p> <br /> <br />

2004-11-11 00:00:0011. nóvember 2004Ræða Davíðs Oddssonar, utanríkisráðherra, um utanríkismál

<p dir="ltr" align="justify">Herra forseti,<br /> <br /> Á undanförnum árum hefur þátttaka Íslands í samráði og samstarfi ríkja á alþjóðavettvangi verið efld. Því veldur þróun alþjóðamála en fleira kemur til. Langvarandi hagvaxtarskeið leiðir til þess að auknar kröfur eru gerðar til íslenskra stjórnvalda vegna útrásar íslenskra fyrirtækja og til þess að meira svigrúm gefst til nauðsynlegrar hagsmunagæslu. Íslendingum er í vaxandi mæli kleift að leggja af mörkum til varðveislu friðar í veröldinni og til að styrkja sjálfbæra þróun í sumum fátækustu ríkjum heims. Hér verður ekki staðar numið því ríkisstjórnin vill af pólitískum og siðferðilegum ástæðum að Ísland láti meira að sér kveða á sviði utanríkismálanna.<br /> <br /> Það er meginskylda stjórnvalda fullvalda ríkis að tryggja öryggi og varnir lands og þjóðar. Þetta liggur til grundvallar af Íslands hálfu í væntanlegum viðræðum við Bandaríkjamenn um varnarmálin. Þær fara fram í samhengi við heildarendurskoðun bandaríska varnarmálaráðuneytisins á herstyrk Bandaríkjanna erlendis. Íslensk stjórnvöld hafa ekki hreyft neinum andmælum við eðlilegri aðlögun varnarliðsins að breyttum aðstæðum, sem hefur frá lokum kalda stríðsins falið í sér verulegan samdrátt í búnaði og fækkun liðsmanna. Hins vegar hefur verið lögð rík áhersla á að hér á landi þurfi að vera varnarviðbúnaður eins og í öllum okkar bandalags- og nágrannaríkjum. Jafnframt er ljóst að mikill vöxtur hefur orðið í farþegaflugi um Keflavíkurflugvöll sem veldur því að stjórnvöld eru reiðubúin að semja um það við Bandaríkjamenn hvernig Íslendingar geti tekið meiri þátt í kostnaði við rekstur hans. Það verður á meðal þess sem ég hyggst ræða við Colin Powell, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, í Washington 16. nóvember næstkomandi. Tilgangur þess fundar, sem er haldinn í framhaldi af fundi mínum með Bandaríkjaforseta í júlí síðastliðnum, er að koma viðræðum í fastan farveg og eyða óvissu sem uppi hefur verið um framtíð varnarliðsins.<br /> <br /> Atlantshafsbandalagið byggir á sameiginlegum grundvallargildum og pólitískri samstöðu bandalagsríkjanna auk herstyrks og varnarskuldbindinga þeirra. Það er til marks um varanlega þýðingu bandalagsins í augum aðildarríkjanna hversu vel hefur tekist að laga það að breyttum aðstæðum eftir kalda stríðið. Í samræmi við nýjar áherslur eru jafnframt uppi aðrar væntingar en áður í bandalaginu um að öll ríki þess axli byrðar eftir bestu getu. Ísland skorast ekki undan í þeim efnum.<br /> <br /> Samvinna ríkja Evrópu og Norður-Ameríku í Atlantshafsbandalaginu er sögulega einstök og árangurinn augljós. Það er ekki til annar raunhæfur valkostur í öryggismálum aðildarríkjanna. Í því ljósi er áhyggjuefni hve margir evrópskir stjórnmálamenn og fjölmiðlar hafa alið á andúð á Bandaríkjunum. Það er reginmunur á heilbrigðri gagnrýni og glórulausum fordómum.<br /> <br /> Íslensk stjórnvöld hafa um árabil fylgst með mótun sameiginlegrar stefnu Evrópusambandsins á sviði utanríkismála og öryggis- og varnarmála. Flest aðildarríki sambandsins leggja áherslu á að öryggishlutverk þess og Atlantshafsbandalagsins eru ólík og á mikilvægi þess að forðast tvíverknað í starfi samtakanna. Ísland hefur tekið mjög undir þetta og varað við því að bandalagið verði veikt með nokkrum hætti. Það er staðreynd að hvorki Evrópusambandið né Sameinuðu þjóðirnar geta leyst Atlantshafsbandalagið af hólmi.<br /> <br /> <br /> Herra forseti,<br /> <br /> <br /> Í umræðum á Alþingi um skýrslu utanríkisráðherra 6. apríl sl. fjallaði Halldór Ásgrímsson um alþjóðlega hryðjuverkastarfsemi og benti réttilega á að baráttan gegn þessari vá snýst um grundvallargildi. Ekkert réttlætir hryðjuverk og aldrei má fallast á kröfur hryðjuverkamanna. Jafnframt verður að gæta þess að mannréttindi séu virt og alþjóðlegar skuldbindingar hafðar í heiðri í baráttunni gegn þeim.<br /> <br /> Hryðjuverkastarfsemi er þess eðlis að henni linnir ekki fyrr en hryðjuverkamenn hafa náð markmiðum sínum eða þeir lotið í lægra haldi. Oft virðast manndráp og eyðilegging reyndar vera eina markmið þeirra. Þá er mikið áhyggjuefni sá raunverulegi möguleiki að hryðjuverkamenn komist yfir gereyðingarvopn.<br /> <br /> Íslensk stjórnvöld hafa af fremsta megni reynt að styðja alþjóðlega viðleitni til að stemma stigu við og uppræta hryðjuverkaöfl. Jafnframt hafa verið gerðar nauðsynlegar ráðstafanir innanlands til að efla öryggi, en styrkja þarf samstarf íslenskra löggæsluaðila við erlend ríki og stofnanir. Þetta varðar einnig miðlun upplýsinga um skipulagða glæpastarfsemi, peningaþvætti og mansal sem hryðjuverkaöfl nota stundum til að fjármagna ódæðisverk.<br /> <br /> Nú er liðið rúmlega eitt og hálft ár frá því að Írak var frelsað undan oki Saddams Hussein og böðla hans og bægt var frá þeirri ógn sem stafaði frá stjórninni í Baghdad. Á þessum skamma tíma hefur mikið áunnist í endurreisnarstarfi þrátt fyrir ákafar tilraunir ofbeldisafla til að valda öryggisleysi og upplausn. Bráðabirgðastjórn Íraks hefur tekið við völdum og hafið samráð við hinar ýmsu stjórnmálahreyfingar og stefnt er að almennum þingkosningum í landinu í janúar næstkomandi. Þetta hefur gerst á grundvelli ályktunar öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna númer 1546, sem felur írösku bráðabirgðastjórninni meðal annars að ákveða hversu lengi sé þörf á aðstoð fjölþjóðlegs herliðs í landinu.<br /> <br /> Íslensk stjórnvöld eru sem fyrr á þeirri skoðun að rétt hafi verið að gera innrásina í Írak, enda var hún gerð til að framfylgja ályktunum öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna sem Íraksstjórn hafði virt að vettugi. Ekki varð lengur við það búið. Þá voru almennt uppi grunsemdir í garð Íraksstjórnar varðandi framleiðslu gereyðingarvopna. Ferill Íraksstjórnar innanlands og utan var eindregið með þeim hætti að ekki mátti treysta orðum hennar og hún var ógn við nágrannaríki og við frið og stöðugleika í heiminum.<br /> <br /> Enginn getur með sanngirni haldið öðru fram en að íraska þjóðin sé betur sett nú en undir Saddam Hussein og öllum hlýtur að vera ljós þýðing þess að það takist að koma á lýðræði og stöðugleika í Írak. Hinn kosturinn er að óstöðugleiki og öngþveiti nái yfirhöndinni með hrikalegum afleiðingum fyrir írösku þjóðina, Mið-Austurlönd og fyrir baráttuna gegn hryðjuverkaöflunum.<br /> <br /> Átökin í Írak snúast í rauninni ekki um dvöl erlends herliðs í landinu heldur um hvort komið verði á lýðræðislegri stjórnskipan. Þeir sem úthella blóði Íraka og myrða gísla vita að það sem gerist í Írak getur haft áhrif um öll Mið-Austurlönd. Þeir vilja ekki lýðræðislega stjórnarhætti þar eða annars staðar. Meinfýsnishlakkandi úrtölumenn víða um heim hafa einblínt á erfiðleikana sem vissulega er við að etja í Írak og virðast telja deilur um aðdraganda innrásarinnar skipta meira máli en frelsi og framtíðarvonir Íraka. Allir sem í einlægni bera hag írösku þjóðarinnar fyrir brjósti ættu að leggjast á eitt í stuðningi við bráðabirgðastjórnina sem leitast við að tryggja öryggi, lýðræði og endurreisn landsins.<br /> <br /> Íslendingar hafa lagt af mörkum til mannúðar- og endurreisnarstarfs í Írak. Eins og kunnugt er unnu sérfræðingar á vegum Íslensku friðargæslunnar vel metið starf við að eyða jarðsprengjum og öðrum sprengjum í suðurhluta Íraks síðastliðinn vetur. Nú er verið að kanna með hvaða hætti Ísland gæti tekið þátt í þjálfun íraskra öryggisveita á vegum NATO í Írak.<br /> <br /> Nýlegar forsetakosningar í Afganistan voru mikill áfangi í viðleitni til að tryggja lýðræði í landinu. Þrátt fyrir hörmungar undanfarinna ára og afar takmarkaða lýðræðishefð flykktust Afganir á kjörstað og ekkert varð úr hótunum Talíbana um árásir. Staða Karzai forseta hefur styrkst mjög og reynsla fengist sem nýtist við undirbúning þingkosninga. Miklu skiptir að samfélag þjóðanna veiti Afganistan þann pólitíska, efnahagslega og hernaðarlega stuðning sem þörf krefur.<br /> <br /> Öryggisveitir Atlantshafsbandalagsins í Afganistan eru í landinu í umboði Sameinuðu þjóðanna samkvæmt ályktunum öryggisráðsins. Eins og kunnugt er hafa liðsmenn Íslensku friðargæslunnar farið með stjórn alþjóðaflugvallarins í Kabúl frá því í byrjun júní síðastliðinn. Frá upphafi var ljóst að þetta yrði umfangsmesta og áhættusamasta friðargæsluverkefni sem Íslendingar hefðu tekist á hendur. Verkefnið hefur gengið vel og eiga íslensku friðargæsluliðarnir hrós skilið fyrir frábær störf við erfiðar aðstæður. Þegar stjórn flugvallarins færist í hendur annars aðildarríkis Atlantshafsbandalagsins á næsta ári kemur til greina að Ísland leggi í staðinn af mörkum liðsmenn til annarra friðargæsluverkefna í Afghanistan.<br /> <br /> Svæðisbundin átök og spenna ráða nokkru um starfssvæði Íslensku friðargæslunnar en liðsmenn hennar eru nú við störf í Afganistan, Sri Lanka, Bosníu-Hersegóvínu og Kosóvó. Það er ánægjulegt að sjá hversu fljótt og vel hefur tekist að byggja upp skilvirka sveit friðargæsluliða sem leggja af fúsum og frjálsum vilja af mörkum til öryggis og velferðar annarra þjóða þrátt fyrir erfiðar aðstæður og hættur.<br /> <br /> Því miður hefur ekki dregið úr átökum og spennu fyrir botni Miðjarðarhafs. Í morgun barst sú frétt að Yasser Arafat, forseti Palestínumanna væri allur. Ég votta palestínsku þjóðinni og ríkisstjórninni samúð mína vegna andláts hans. Það verður að vona að eftirmenn hans vinni í þágu friðar með því að gera nauðsynlegar umbætur heima fyrir og hefja eindregna baráttu gegn hryðjuverkaöflum. Sharon, forsætisráðherra Ísraels, hefur tekið frumkvæði að brottflutningi Ísraelsmanna frá Gaza-svæðinu þrátt fyrir harða pólitíska andstöðu heima fyrir. Þetta gæti orðið fyrsta skrefið að nýjum samningaviðræðum um brottflutning frá hernumdum svæðum á Vesturbakkanum og stofnun sjálfstæðs ríkis Palestínumanna. Frumkvæði Sharons er í andstöðu við afstöðu og gjörðir leiðtoga Palestínumanna sem hafa hvorki ráðist gegn samtökum hryðjuverkamanna né heldur unnið bug á langvarandi spillingu innan palestínsku sjálfsstjórnarinnar. Nú er orðið ljóst að uppreisn Palestínumanna sem hófst fyrir fjórum árum hefur unnið málstað og hagsmunum þeirra gríðarlegt tjón. Því skiptir miklu að vopnin verði lögð niður, lýðræðislegar kosningar verði fljótlega haldnar á palestínsku sjálfsstjórnarsvæðunum og aftur verði sest að samningaborði. Fyrir áratug lagði Ísland fram fé til endurreisnar á palestínsku sjálfstjórnarsvæðunum og vilji er til þess, verði stillt til friðar, að taka höndum saman með öðrum ríkjum til þess að styðja Palestínumenn í efnahagslegu tilliti.<br /> <br /> Það eru víðar erfið vandamál í þessum heimshluta. Þannig er staðreynd að stjórnvöld í Íran hafa villt um fyrir Alþjóðakjarnorkumálastofnuninni hvað varðar tilgang og framkvæmd kjarnorkuáætlunar sinnar. Fjallað verður um óheilindi íranskra stjórnvalda í þessu efni á fundi framkvæmdarráðs stofnunarinnar síðar í þessum mánuði og þá kemur væntanlega í ljós hvort þarf að vísa málinu til öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna. Það þarf ekki að fjölyrða um áhrif þess á þetta svæði og reyndar heiminn allan ef Íranir framleiddu kjarnavopn. Önnur alvarleg hætta í þessum efnum lýtur að Norður Kóreu sem árum saman hefur legið undir rökstuddum grun um að vinna að smíði kjarnavopna.<br /> <br /> Á undanförnum árum hafa orðið hamfarir af mannavöldum í Súdan. Allt bendir til þess að súdönsk stjórnvöld hafi att sveitum glæpamanna gegn íbúum Darfúr-héraðs og tekist með morðum og eyðileggingu að stökkva milljónum manna á flótta. Það vekur áleitnar spurningar að samfélag þjóðanna skuli ekki hafa brugðist með ákveðnari hætti við stórfelldum þjóðernishreinsunum og meintu þjóðarmorði. Þær spurningar sem vakna hljóta meðal annars að varða trúverðugleika Sameinuðu þjóðanna.<br /> <br /> Kofi Annan, framkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna, skipaði í fyrra starfshóp sextán háttsettra manna til að fjalla um stöðu og starfshætti samtakanna í breyttu öryggisumhverfi. Gert er ráð fyrir að hópurinn skili áliti til framkvæmdarstjórans í byrjun desember næstkomandi og að umfjöllun aðildarríkja fylgi í kjölfarið á næsta ári. Hluti af þessu áliti mun væntanlega felast í tillögum um umbætur á stofnanakerfi Sameinuðu þjóðanna, þar á meðal breytingar á skipan öryggisráðsins. Íslensk stjórnvöld hafa um árabil hvatt til umbóta innan samtakanna og sérstaklega lýst stuðningi við þessa viðleitni framkvæmdarstjórans. Í þessu samhengi hefur Ísland hvatt til fjölgunar fastra og kjörinna sæta í öryggisráðinu og telur að Brasilía, Indland, Japan og Þýskaland og eitt Afríkuríki eigi að fá fast sæti. Vinna að framboði Íslands til öryggisráðsins heldur áfram. Ég hyggst á næstunni eiga samráð við utanríkismálanefnd Alþingis um frekari undirbúning framboðsins.<br /> <br /> Íslensk stjórnvöld hafa á undanförnum árum leitast við að fylgjast með og taka þátt í umfjöllun um mannréttindamál á alþjóðavettvangi. Virðing fyrir mannréttindum er forsenda varanlegs friðar og mannréttindamálin eru eitt af þeim viðfangsefnum í utanríkisstefnunni sem gefa þarf meiri gaum á komandi árum. Á núverandi allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna hefur Ísland lýst áhyggjum vegna mannréttindabrota í ýmsum ríkjum. Þess má geta að í nýlegri atkvæðagreiðslu um viðskiptabann Bandaríkjanna gagnvart Kúbu var flutt atkvæðaskýring af hálfu Íslands þar sem kúbönsk stjórnvöld voru gagnrýnd fyrir mannréttindabrot.<br /> <br /> Oft heyrast viðvörunarraddir um að það kunni ekki góðri lukku að stýra ef Vesturlönd reyni að flytja út lýðræði – eins og sumir kalla það - eða troða því upp á fólk. Auðvitað má ekki fara fram með offorsi en málið er einfalt. Mannréttindi eru algild. Reynslan sýnir að lýðræði er forsenda friðar og velferðar og enginn á að vera feimin við að halda þeirri skoðun að þeim sem hún á erindi við. Í því felst hvorki hroki né skammsýni. Þvert á móti. Og víða um heim, meðal annars í Mið-Austurlöndum er vaxandi hreyfing fólks sem vill umbætur og lýðræði að vestrænni fyrirmynd. Lýðræðisríki eiga ótrauð að hvetja til gagnrýni og umræðu um lýðræði og mannréttindi þar sem þörf krefur.<br /> <br /> <br /> Herra forseti,<br /> <br /> <br /> Þróunarsamvinna hefur á undanförnum árum orðið sífellt veigameiri þáttur í íslenskri utanríkisstefnu sem sést af því að verulegur hluti útgjalda vegna utanríkismála á rætur að rekja til þróunarsamvinnu. Opinber framlög til þróunarsamvinnu hafa næstum fjórfaldast á síðastliðnum áratug og hefur ríkisstjórnin sett það markmið að stighækka þessi framlög þannig að árið 2009 nái þau 0,35% af vergri landsframleiðslu. Í framhaldi af þessari ákvörðun vinna utanríkisráðuneytið og Þróunarsamvinnustofnun Íslands að stefnumótun til næstu fjögurra ára um hvernig auknum framlögum verði varið með sem skilvirkustum hætti í þágu þurfandi þjóða.<br /> <br /> Ísland hefur um langt skeið notið góðs af fjölbreyttu samstarfi í norðanverðri Evrópu. Þar ber auðvitað hæst samstarf Norðurlanda á ýmsum sviðum. Það er til marks um styrkleika norræns samstarfs að það þrífst vel þrátt fyrir miklar breytingar í Evrópu og það má jafnvel halda því fram að mikilvægi þess hafi aukist. Það stafar af því að Norðurlönd tengjast samtökum og stofnunum í Evrópu með misjöfnum hætti en þurfa áfram að gæta sameiginlegra hagsmuni. Samráð og samstaða þeirra hefur þannig öðlast nýjan tilgang.<br /> <br /> Í lok þessa mánaðar lýkur tveggja ára formennsku Íslands í Norðurskautsráðinu. Á formennskutímanum hefur verið unnið að því að gera félagslegum og efnahagslegum þáttum í starfsemi ráðsins sömu skil og umhverfisþættinum. Með þessum hætti hafa íslensk stjórnvöld viljað stuðla að því að Norðurskautsráðið tækist á við sjálfbæra þróun í stærra samhengi. Það má vel una við árangurinn af formennsku Íslands. Eftir nokkra daga verður til að mynda lögð fram yfirgripsmikil skýrsla um mannlíf á norðurslóðum sem íslensk stjórnvöld hafa beitt sér fyrir og mun hún renna stoðum undir öfluga starfsemi ráðsins er lýtur að lífsskilyrðum fólks á svæðinu. Annað dæmi af störfum ráðsins er skýrsla um áhrif loftslagsbreytinga á norðurslóðum.<br /> <br /> <br /> Herra forseti,<br /> <br /> <br /> Samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið tók gildi fyrir tíu árum. Það er til marks um þá víðtæku sátt sem skapast hefur um samninginn á þessum tíma að á síðasta þingi var frumvarp utanríkisráðherra um staðfestingu stækkunar EES-samningsins samþykkt samhljóða hér á Alþingi. Stækkun Evrópska efnahagssvæðisins með aðild Mið- og Austur-Evrópuríkja markaði merkan áfanga í sögu samningsins. Sú farsæla niðurstaða sem náðist um stækkun EES er til marks um að EES-samningurinn nýtur víðtæks pólitísks stuðnings af hálfu Evrópusambandsins.<br /> <br /> Evrópusambandið hefur þegar lokið aðildarviðræðum við Búlgaríu og stefnir á að ljúka viðræðum um aðild Rúmeníu fyrir árslok. Má því búast við að samningar um aðild þessara ríkja að Evrópusambandinu verði undirritaðir á næsta ári. Þá verður ekkert að vanbúnaði að hefja viðræður um aðild þeirra að Evrópska efnahagssvæðinu.<br /> <br /> Í síðasta mánuði undirrituðu leiðtogar Evrópusambandsríkjanna nýja stjórnarskrá þess. Nú tekur við fullgilding hennar í aðildarríkjunum og mörg þeirra hafa áform um að leggja hana í dóm kjósenda. Íslensk stjórnvöld munu áfram fylgjast grannt með framvindu mála í Evrópusambandinu. Það er meðal annars hlutverk nefndar um Evrópumál sem nú er að störfum undir forystu dóms- og kirkjumálaráðherra, og skipuð er fulltrúum allra þingflokka. Nefndinni er ætlað að greina aðalatriði mála og helstu staðreyndir um stöðu Íslands gagnvart Evrópusambandinu og auðvelda þannig umræður um Evrópumálin á réttum forsendum.<br /> <br /> Það eru engin ný sannindi að okkur Íslendingum farnast best þegar við eigum þess kost að stunda frjáls og óheft viðskipti við aðrar þjóðir. Af þeim sökum hafa íslensk stjórnvöld lagt á það ríka áherslu að treysta viðskiptatengsl okkar við önnur ríki. Aðild Íslands að EFTA hefur reynst heilladrjúg í þeim efnum. Nú eru í gildi þrettán fríverslunarsamningar sem EFTA-ríkin hafa gert við önnur ríki. Til að tryggja samkeppnisstöðu fyrirtækja í ríkjum sínum hafa EFTA-löndin gætt þess að vera samstiga Evrópusambandinu í fríverslunarviðræðum. Stundum hefur EFTA líka verið skrefinu á undan ESB. Þannig hefjast í janúar fríverslunarviðræður við Suður-Kóreu og vonir standa til að viðræður geti hafist við Tæland strax á næsta ári. Fyrir dyrum standa og fundir með bandarískum stjórnvöldum í því skyni að ræða samskipti EFTA-ríkjanna og Bandaríkjanna á viðskiptasviðinu. Einnig er áhugi á að treysta frekar samskiptin við Japan og Rússland.<br /> <br /> Ísland leggur mikla áherslu á það starf sem er unnið hjá Alþjóðaviðskiptastofnuninni. Um þessar mundir fara fram viðræður innan stofnunarinnar um aukið frjálsræði í alþjóðaviðskiptum. Næstu mánuðir munu ráða miklu um niðurstöðu viðræðnanna en í þeim er lögð sérstök áhersla á viðskiptahagsmuni þróunarlandanna. Vonir standa til þess að samkomulag liggi í aðalatriðum fyrir undir lok næsta árs. Jafnframt því að njóta ávinnings af lækkun eða afnámi tolla og ýmissa annarra viðskiptahindrana hjá öðrum ríkjum munu Íslendingar þurfa að takast á hendur skuldbindingar sem munu hafa áhrif hér á landi, einkum á sviði landbúnaðar.<br /> <br /> Færeyingar og Grænlendingar eru okkar næstu nágrannar. Það er mikilvægt að styrkja enn frekar vináttuböndin og byggja upp öflugt net samskipta og samvinnu við þá. Fríverslunarsamningur sem stjórnvöld hafa gert við Færeyjar er liður í að styrkja vestnorræna samvinnu og tryggir ennfremur að einstaklingar og fyrirtæki njóti sömu réttinda í löndunum tveimur. Kapp verður lagt á að samningurinn verði fullgildur sem fyrst.<br /> <br /> Aðild Íslands að fjölmörgum samningum sem um aukið frjálsræði í alþjóðaviðskiptum hefur stutt við útrás íslenskra fyrirtækja á erlenda markaði. Þannig hefur utanríkisviðskiptastefna ríkisstjórnarinnar skapað íslenskum fyrirtækjum hagstæð skilyrði. Utanríkisþjónustan verður að vera stöðugt vakandi yfir þörfum íslensks atvinnulífs. Lykilatriði er að hún geti brugðist hratt og örugglega við í stórum hagsmunamálum. Á undanförnum misserum hefur verið unnið að því að færa þjónustu sendiskrifstofanna nær atvinnulífinu með ýmsu móti. Í þessu efni er rétt að nefna að aukið samstarf utanríkisþjónustunnar og Útflutningsráðs hefur skilað góðum árangri. En betur má ef duga skal.<br /> <br /> Þannig er til dæmis nauðsynlegt að tvíefla alla viðleitni til að kynna Ísland sem áfangastað fyrir ferðamenn. Í því skyni þarf utanríkisþjónustan að auka samstarf sitt við hagsmunaaðila í ferðaþjónustu og þau stjórnvöld sem fara með ferðamál. Hægt væri að byggja á grunni samstarfssamnings Útflutningsráðs og utanríkis-ráðuneytisins og eins er landkynningarverkefnið “Iceland Naturally” í Bandaríkjunum gott dæmi um þann árangur sem náðst getur með auknu samstarfi.<br /> <br /> <br /> Herra forseti,<br /> <br /> <br /> Mikilvægi auðlinda hafsins er samofið íslenskum utanríkishagsmunum. Nýting þeirra hefur lagt grunninn að velferð þjóðarinnar og verið aflvaki framfara í landinu. Markmið íslenskra stjórnvalda hefur annars vegar verið að tryggja full yfirráð yfir auðlindinni og hins vegar að tryggja sjálfbæra nýtingu hennar til framtíðar. Til að svo megi verða þurfa íslensk stjórnvöld að vera vakandi á verðinum, jafnt heima sem og á alþjóðlegum vettvangi. Umræða um málefni hafsins hefur aukist og þátttaka íslenskra stjórnvalda í alþjóðlegu starfi samhliða tekið breytingum. Vaxandi mengun, m.a. vegna aukinna efnahagsumsvifa, kröfur um fæðuöryggi og margföldun sjávarafla á heimsvísu undanfarna áratugi, hefur stuðlað að aukinni umfjöllun. Ríki heims hafa vaknað til vitundar um nauðsyn þess að vakta betur auðlindir hafsins.<br /> <br /> Æ oftar eru brögð að því að alþjóðasamfélagið hlutist til um verndun og nýtingu fiskistofna og hafsvæða. Tillögur hafa komið fram um hnattræna fiskveiðistjórnun. Það gengur þvert á grundvallarhugsun íslenskra stjórnvalda um fullveldisrétt ríkja yfir auðlindum sínum og að stjórn auðlindanýtingar sé best borgið í höndum þeirra ríkja sem standi þeim næst. Íslensk stjórnvöld hafa lagt ríka áherslu á að gæta hagsmuna Íslands í þessum efnum og nýverið tókst að koma í veg fyrir að tillaga um hnattrænt bann við botnvörpuveiðum á úthafinu næði fram að ganga á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna og beina málinu í réttan farveg, sem var að hvetja ríki og svæðisbundnar fiskveiðistjórnunarstofnanir til þess að bæta stjórn á slíkum veiðum.<br /> <br /> Sem kunnugt er hefur ríkisstjórnin í ljósi ítrekaðra brota norskra stjórnvalda á Svalbarðasamningnum ákveðið að hefja undirbúning málssóknar gegn Noregi fyrir Alþjóðadómstólnum í Haag. Undirbúningurinn er á góðri leið og hefur meðal annars verið gengið frá ráðningu erlends sérfræðings til að rita ítarlega greinargerð fyrir stjórnvöld í þessu skyni. Jafnframt hafa verið haldnir tvíhliða samráðsfundir um Svalbarðamálið með ýmsum aðildarríkjum Svalbarðasamningsins og hafa viðkomandi ríki sýnt málinu mikinn áhuga.<br /> <br /> Eins og Alþingi hefur áður verið greint frá þá er unnið að greinargerð til landgrunnsnefndar Sameinuðu þjóðanna til að styrkja tilkall Íslands til landgrunns utan 200 sjómílna á Reykjaneshrygg, á Hatton-Rockall-svæðinu og í Síldarsmugunni. Að frumkvæði íslenskra stjórnvalda fóru fram í Reykjavík haustið 2001 óformlegar viðræður fulltrúa Íslands, Bretlands, Írlands og Danmerkur fyrir hönd Færeyja um Hatton-Rockall-málið. Næsti viðræðufundur verður haldinn síðar í þessum mánuði.<br /> <br /> <br /> Herra forseti,<br /> <br /> <br /> Þótt ávarp af þessu tagi taki einungis á því sem hæst ber í störfum utanríkisþjónustunnar um þessar mundir þá endurspeglar það engu að síður þá miklu breidd sem er í verkefnum hennar. Utanríkisþjónustan er óaðskiljanlegur þáttur í fullveldi Íslands og skiptir miklu að takist að nýta hana í þágu lands og þjóðar. Í þeim tilgangi hefur þjónustan verið efld á undanförnum árum. Það breytir því ekki að meta verður fjölda starfsmanna, staðsetningu sendiskrifstofa og framlög til verkefna erlendis í senn á grundvelli íslenskra hagsmuna á hverjum tíma og með mesta mögulega hagræðingu í huga.</p>

2004-09-23 00:00:0023. september 2004Þúsaldarmarkmiðin í Afríku

<p>Ávarp flutt af fjármálaráðherra, Geiri H. Haarde, í fjarveru Davíðs Oddssonar, á fundi um að uppfylla þúsaldarmarkmiðin í Afríku, á fundi í New York 23.september 2005, sem boðað var til af Bretum og þróunarstofnun S.þ.<br /> <br /> <br /> Mr. Chairman, Ladies and Gentlemen,<br /> <br /> [First of all, I would like to thank the Government of the United Kingdom and UNDP for organizing this meeting. ]<br /> <br /> The Millennium Development Goals represent an international commitment to the developing countries. At the same time I believe that this commitment was as much to the developed world, because successful fulfilment of the MDGs is an important element of long term global security.<br /> <br /> As we have been discussing here today, the progress in achieving the Millennium Development Goals has been slow and uneven. While a number of countries have prospered at an unprecedented pace, others have slipped behind and need urgent attention. The situation in parts of Africa is especially grave, and at the current pace, most countries of Sub-Saharan Africa will not be able to achieve the goals by 2015.<br /> <br /> Accelerated progress towards meeting the MDGs in Africa will necessitate both committed actions by the African countries, as well as intensified support from the international community.<br /> <br /> The African countries need to try further to deepen macroeconomic reforms, adopt fiscal prudence, strengthen democratic institutions and good governance, and invest in human development. The international community needs to encourage and reinforce good performance, most importantly by increasing official development assistance and work towards a successful conclusion of the Doha development round. I am pleased to say that Iceland has very few tariffs on agricultural goods produced by developing countries and we have no export subsidies.<br /> <br /> We have not yet settled exactly what kind of big event we will hold next year – but one thing is clear to me. The event must allow us to take a constructive and honest look at where we stand on the MDGs and how we can improve. We fully support the ongoing work for exploring innovative new financing mechanisms for development purposes, which we believe might be helpful in scaling up ODA volumes in order to reach the MDGs<br /> <br /> We concentrate the bulk of our development assistance in Sub-Saharan Africa and we hope to contribute our share of attaining the MDGs in this poverty-stricken region.<br /> <br /> Thank you<br /> <br /> <br /> <br /> </p>

Var efnið hjálplegt?Nei
Takk fyrir

Ábendingin verður notuð til að bæta gæði þjónustu og upplýsinga á vef Stjórnarráðsins. Hikaðu ekki við að hafa samband ef þig vantar aðstoð.

Af hverju ekki?

Hafa samband

Ábending / fyrirspurn


Þessi síða notar vafrakökur Lesa meira