Hoppa yfir valmynd

Ræður og greinar Geirs H. Haarde

Dags.Dags.TitillLeyfa leit
2006-05-08 00:00:0008. maí 2006Ræðismannaráðstefna utanríkisráðuneytisins

<p><strong><span>MINISTER FOR FOREIGN AFFAIRS<span> </span> <span> </span> - Check against delivery –</span></strong></p> <p><strong><span>GEIR H. HAARDE</span></strong></p> <p><span> </span></p> <p><span> </span></p> <p><span> </span></p> <p align="center"><strong><span>Opening address at the Sixth Consular Conference</span></strong></p> <p align="center"><strong><span>Hotel Nordica, May 8 2006</span></strong></p> <p><span> </span></p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p><span>Distinguished audience,</span></p> <p><span>Ladies and gentlemen,<br /> <br /> </span><span>The Sixth Consular Conference in Iceland is now held with a record attendance. I welcome to this conference, from all the world’s continents, 165 consuls out of a total of 253 Icelandic honorary consuls. Six consuls have attended every consular conference from the first one held in 1971, when they were among the 85 honorary consuls then attending. Some of you are here for the first time in your life and others come here regularly. The longest serving consul present here, Mr. Naschitz of Tel Aviv has been consul for fifty years, which is remarkable when you consider the fact that the first Icelandic honorary consul was appointed in 1942.</span></p> <p><span>The role of our honorary consuls, has not diminished with globalization. On the contrary, thanks to the information technology you have never been as well-informed about what happens in Iceland and thus better prepared for your roles. The media, the internet and printed information can, however, never give you the full picture. Nothing will ever replace getting to know the people behind the volume of statistics and information. You simply cannot create a real human bond with e-mails and streaming internet exclusively.</span></p> <p><span>I am particularly glad to receive all of you and hope that you will enjoy and experience Iceland to the fullest during the next few days.<br /> <br /> </span><span>Ladies and Gentlemen,<br /> <br /> </span><span>Today I would like to discuss two subjects that I think will interest you. One is my favourite as former Finance Minister – i.e. developments in the Icelandic economy and the other topic is the new Foreign Minister’s most important issue – Iceland’s security and defence position.</span></p> <p><span>So let’s start with the economic situation in Iceland. The Icelandic economy has recently become one of the most studied economies in the world. It has received attention in international media and among international investors and financial institutions as never before. This can be both good and bad and the Icelandic stock market and the currency have been through a bit turbulent times these past weeks. I myself like to look at the positive side and the opportunities that this unexpected international attention has created in terms of recognition of our “brand name”, better understanding of our particular economic circumstances and hence hopefully a better long-term business outlook for our companies.</span></p> <p><span>But what is it that has caught the world’s attention – what has been the development? <span> </span>In less than two decades Iceland has developed rapidly from a narrowly resource based and heavily regulated economy to a diversified, free market economy. Iceland has for a number of years had an average annual economic growth rate of 5-6 per cent, with very low unemployment and, in recent years, energetic outward investment by Icelandic companies, principally in Northern Europe, but also in Eastern Europe, North America and in Asia. Indeed, Icelandic companies now employ over 100 thousand people outside Iceland. This is a 25% increase over the course of one year and an impressive figure bearing in mind that the Icelandic work force itself is only 165 thousand. These successful companies are in various industries such as banking and financial services, software, biotechnology, aviation and tourism, prosthetics and generic pharmaceuticals as well as the retail business, in addition to the traditional fisheries industry.</span></p> <p><span>But Icelanders are not only investing abroad. They are also investing at home, not least in the harnessing of the energy resources, both hydropower and geothermal power. International companies are also investing heavily in aluminium production in Iceland based on secure, clean and renewable energy at competitive prices. All this has led to a sustained boom in the Icelandic economy, which has resulted in an increase in the purchasing power of the average person by about 50% over a ten year period.</span></p> <p><span>Several factors have contributed to this economic development, not least the policies pursued by the Government of Iceland in recent years. In the past 15 years we have liberalised and deregulated with the aim of improving the environment in which economic entrepreneurs operate. The Government has also greatly reduced corporate taxes, from 50% in 1990 to 18% 2002 – which has attracted foreign investors, encouraged local investment and discouraged our companies from moving abroad - and most interestingly, increased the governments revenues from this particular source of income. Government debt has furthermore been reduced radically from about 52% of GDP in 1995 to less than 18% in 2005 and net debt is less than 6%. Lower taxes and the Government’s privatisation programme along with sound economic policies have created a solid groundwork for Icelandic – and foreign – businesses to operate in.</span></p> <p><span>The flexibility of the economy, particularly in the labour market which is rigid in many other countries, is also very important and provides for quick adaptability to changes in the external environment or domestic imbalances.</span></p> <p><span>Another important factor in our economic development is Iceland’s fully funded pension system, which is stronger than in most comparable countries. Pension fund assets have grown dramatically as a percentage of GDP and are now equivalent to about 120% of GDP.</span></p> <p><span>Finally, I would like to mention the importance of our membership in the European Economic Area. The establishment of the EEA in 1994 was a major step which we took together with other EFTA countries at the time. The EEA provided access to the EU’s Internal Market with freedom of movement of goods, services, labour and capital in the whole area. We consider the EEA to be a remarkable success and a durable arrangement. We follow developments within the EU very closely – after all the EU is by far our biggest trading partner, and some of our closest friends are members. We wish the EU well and want to see it succeed in its endeavours. However, there are no pressing reasons for Iceland to join the Union; indeed, there are certain matters, such as the EU’s common fisheries policy, which would make joining highly problematic.<span> </span></span></p> <p><span>As I mentioned earlier, there has been much written about Iceland and our economic situation in the international media these past few weeks. Some reports have been positive and others have been quite critical – that’s life. The Icelandic economy is so small that such publicity has quick effects. Some of the reports have been factually inaccurate, conclusions based on unfounded assumptions and the uniqueness and strengths of Iceland have not been recognized. Reputation is a valuable asset and the task ahead is to inform those around us about Iceland and its economy.<span> </span></span></p> <p><span>Last week at a meeting in New York, the Iceland Chamber of Commerce presented a new report by Professors Fred Mishkin and Tryggvi Þór Herbertsson on Financial Stability in Iceland. In short, the Professors concluded that Iceland’s economic fundamentals are strong, and despite recent commentary there is no imminent threat to our economy or financial stability. Let me read to you a paragraph from their report.</span></p> <p><span>“Iceland is unique in that it is the smallest economy in the world to have its own currency and a flexible exchange rate. It has experienced high current account deficits before, but rapid adjustment has taken place in the past without significantly stressing the Icelandic financial system. Iceland is also an advanced country with excellent institutions (low corruption, rule of law, high education, and freedom of the press). In addition, its financial regulation and supervision is considered to be of high quality. Iceland also has a strong fiscal position that is far superior to what is seen in the United States, Japan and Europe. Iceland’s financial sector has undergone a substantial liberalization, which was complete over a decade ago, and its banking sector has been transformed from one focused mainly on domestic markets to one providing financial intermediation services to the rest of the world, particularly Scandinavia and the UK.”</span></p> <p><span>The authors then go on to conclude that while there certainly are some imbalances in Iceland’s economy, financial fragility is not a problem and the likelihood of a financial meltdown is low. They make four policy recommendations of an institutional nature, none of which imply a radical change of current policy.</span></p> <p><span>I strongly recommend this report to all those interested in gaining a better understanding of the fundamentals of the Icelandic economy.<br /> <br /> </span><span>Ladies and Gentlemen,<br /> <br /> </span><span>Let me know turn your attention to Iceland’s defence policy. It is the solemn obligation of any government to make credible provision for the protection of its people both internally and externally. In Iceland’s case, we, for nearly sixty years, ensured our security through mutually beneficial defence arrangements with the USA and through our membership of the North Atlantic Alliance.</span></p> <p><span>In the post Cold War era transformation and adjustment of postures have become the order of the day. The United States has been reducing drastically its military presence in Europe and Iceland is no exception – we have over a number of years seen considerable down-sizing of the US presence at the base in Keflavik.</span></p> <p><span>The argument for the change or adjustment in the posture of forces has many merits – it is clear that resources are now needed in other parts of the world as traditional territorial threats in the North Atlantic have withered. The refocusing of much of NATO’s activity to deal with crises out of its geographical area which could nevertheless have major implications in area or worldwide, is necessary. </span></p> <p><span>But it seems equally clear to us that every country in the Alliance, Iceland included, must have credible defences, including sufficient air cover. Like in any other NATO country, Iceland’s territorial integrity and air space must be defended against the unknown.</span></p> <p><span>On March 15, the United States Government informed the Icelandic authorities of its decision to end the permanent presence of US fighter aircraft at the Keflavik base no later than by the end of September this year. After that there will be no significant US military presence in Iceland. The aircrafts may in fact leave earlier in order to allow support units to depart in time.</span></p> <p><span>This announcement was a great disappointment to the Government of Iceland, in particular since, in our view, we were in the middle of negotiations on cost-sharing. The United States have, however, reaffirmed their political commitment to the defence of Iceland on the basis of the 1951 Defence Agreement between the two countries. This will now have to be done without the permanent stationing of US forces in the country. The details of this, including a new defence plan for Iceland, remain to be worked out but talks are ongoing between the two governments and will hopefully come to a successful conclusion soon.</span></p> <p><span>The economic consequences of the base closure will be small, but Iceland will now take over completely the operation of the airport at Keflavík as well as the search and rescue functions provided by the Americans.<br /> <br /> </span><span>Ladies and Gentlemen,<br /> <br /> </span><span>Let me add one more subject. <span>As you know, Iceland is for the first time a candidate for a non-permanent seat on the UN Security Council for the period 2009-2010. Although elections are not until the autumn 2008, campaigning has started, as there are three contenders for two seats. Our competitors are Turkey and Austria.</span></span></p> <p><span>We believe that Iceland has a strong claim to a seat on the Security Council. We have been members of the UN since 1946 but have never before sought a seat on the Council. There is a strong tradition that a Nordic country has a seat on the Council every other term. Our candidacy is Nordic and we have the active support of our colleagues in Denmark, Finland, Norway and Sweden in what will be a challenging campaign.<span> </span></span></p> <p><span>Our arguments are simple. Iceland is willing and ready to take on an active role and responsibility in contributing to solutions to the most pressing international issues. It is a fundamental element of the legitimacy of the UN that all nations, big and small, should serve their turn on its most important institutions</span><span>.</span></p> <p><span>How is the campaign going?<span> </span> In terms of written promises we are already well on the way to the two thirds majority of 128 votes which will be needed in the General Assembly in 2008. But the votes will be cast secretly so we have no way of knowing in the end whether all promises were delivered, so there is much work to be done.<span> </span> Ambassador Sigríður Snævarr is coordinating this work. Your support, where practicable, would be appreciated, particularly in capitals where we have no embassy.<br /> <br /> </span><span>Dear friends,<br /> <br /> </span><span>Your work on behalf of Iceland is highly valued and appreciated. I have gotten to know several of you personally over the years and experienced the kind assistance you so often provide.</span></p> <p><span>Let me thank you once again for your valuable service. I hope you will enjoy the conference and related activities.</span></p> <p><span> </span></p> <br /> <br />

2006-04-06 00:00:0006. apríl 2006Ræða Geirs H. Haarde, utanríkisráðherra, um utanríkismál

<p align="center"><strong><span>RÆÐA</span></strong></p> <p align="center"><strong><span>Geirs H. Haarde, utanríkisráðherra,</span></strong></p> <p align="center"><strong><span>um utanríkismál</span></strong></p> <p align="center"><strong><span>Flutt á Alþingi á 132. löggjafarþingi 2005-2006</span></strong></p> <p align="justify"><span>Virðulegi forseti,<br /> <br /> </span><span>Heimurinn tekur sífelldum breytingum, jafnvel á þeim stutta tíma sem líður milli þess sem utanríkisráðherra gerir grein fyrir þeim utanríkismálum sem efst eru á baugi hverju sinni hér á Alþingi.<span> </span> Þar sem fyrir nokkrum mánuðum virtist stefna í friðsamlegri átt hefur nú upp úr soðið og ógnir sem menn sáu ekki fyrir þá eru nú helsta viðfangsefni líðandi stundar. Nægir þar að nefna ógnvænlega þróun vegna ráðagerða Íransstjórnar sem virðist stefna að því að koma sér upp kjarnavopnum. Vonir stóðu til að kominn væri á viss stöðugleiki í Afganistan en þar hefur talíbönum vaxið ásmegin á ný og hafa þeir grafið undan friði með ofbeldi og árásum. Í Írak hefur því miður ekki náðst að mynda ríkisstjórn og ofbeldisverk, mannrán og dráp hafa færst í vöxt vegna mikillar spennu á milli sjíta og súnníta. Íslensk stjórnvöld hafa reynt að leggja sitt af mörkum m.a. með endurteknum fjárframlögum til sjóðs á vegum Atlantshafsbandalagsins sem vinnur að þjálfun öryggissveita heimamanna í Írak. Við fráfall Yassers Arafats skapaðist nýtt tækifæri til lausnar deilna Palestínumanna og Ísraelsmanna þar sem hann hafði um árabil verið talinn Þrándur í Götu friðar. Útlitið var nokkuð bjart, þar til þingkosningar voru haldnar á palestínsku heimstjórnarsvæðunum í lok janúar 2006 þar sem hin herskáu Hamas-samtök sigruðu. Nú eru einnig nýafstaðnar kosningar í Ísrael og ekki er ljóst hvaða áhrif staðan, sem upp er komin, mun hafa á framtíð friðarferlisins. Þá eru þær hörmungar sem verða af völdum náttúruhamfara engu síðri óvissuþáttur. Til að bregðast við þeim vanda sem upp kemur <span> </span>fyrirvaralaust víðs vegar um heim hefur Ísland skipað sér á bekk þeirra ríkja sem fyrst lögðu af mörkum til nýs sjóðs á vegum Sameinuðu þjóðanna sem á að fjármagna viðbrögð við slíkri vá.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Frú forseti.<br /> <br /> </span><span>Langt er nú um liðið frá því kalda stríðinu lauk. <span> </span>Má vera að kominn sé tími til að hætta sífelldum tilvísunum í þennan tíma, sem yngra fólk þessa lands þekkir aðeins af bókum eða kannski helst kvikmyndum, líkt og mín kynslóð seinni heimsstyrjöldina.<span> </span> En til þess að skýra stöðu öryggis- og varnarmála okkar tíma er þó enn nauðsynlegt að líta um öxl. Þetta á einnig við um þá stöðu sem ég geri að öðru höfuðviðfangsefni þessarar skýrslu minnar til Alþingis í dag. Þar á ég vitaskuld við varnir Íslands í ljósi brottflutnings varnarliðsins sem í áratugi hefur tryggt öryggi lands og þjóðar. <br /> <br /> </span><span>Miklar vonir voru bundnar við það, fyrir 15 árum, að nú hæfist skeið án átaka í sögu mannkyns. Því miður varð raunin allt önnur. Við hrun Sovétríkjanna og lok kalda stríðsins leystust úr læðingi öfl þjóðernishyggju og valdabaráttu sem lengi höfðu kraumað undir.<span> </span> Uppi voru þó vonir um að hægt væri að vinna í sameiningu að því að tryggja stöðugleika og frið.<span> <br /> <br /> </span></span><span>Samdráttur í herafla Bandaríkjanna í Vestur-Evrópu, hinu hefðbundna svæði NATO, hófst þá þegar. Átökin á Balkanskaga undir lok síðustu aldar drógu Atlantshafsbandalagið út fyrir skilgreint aðgerðasvæði sitt til Suð-austurs þar sem fylla þurfti tómarúm í kjölfar hruns kommúnismans, sem í ljós kom að Sameinuðu þjóðirnar og Evrópusambandið höfðu ekki bolmagn til að gera.<br /> <br /> </span><span>Lengst af síðustu öld stöfuðu ógnir fyrst og fremst af óvinveittum þjóðríkjum.<span> </span> En í breyttri heimsmynd var svo komið að þjóðir heims stóðu frammi fyrir fjölmörgum ólíkum hættum, allt frá óvinveittum einræðisríkjum og flóknum þjóðernisátökum til fámennra hryðjuverkahópa.<span> </span> Mönnum varð einnig ljósari nauðsyn þess að líta til ógna á borð við farsóttir og meiri háttar umhverfisslysa við hagsmunagæslu þjóða.<span> </span> Hnattvæðingin gerði það að verkum að jafnvel fjarlægustu vandamál virtust nálæg.<br /> <br /> </span><span>Þrátt fyrir að ný, alþjóðleg, hryðjuverkaöfl hafi gert vart við sig á þessum tíma var það þó ekki fyrr en í kjölfar árásanna á New York og Washington 11. september 2001 að alþjóðasamfélagið horfðist beint í augu við þá ógn sem af þeim stafar.<span> </span> Þar með var lokið skeiði aðlögunar að breyttum aðstæðum í kjölfar kalda stríðsins og frá þeim degi hafa áherslur í öryggis- og varnarmálum gerbreyst.<br /> <br /> </span><span>Meginbreytingin á öryggismálum heimsins er sú, að helstu viðfangsefni þeirra stofnana sem við eigum aðild að, hafa færst til.<span> </span> Mið-Austurlönd, Asía og Afríka eru vettvangur átaka og óstöðugleika í samtímanum. Ráðstöfun og staðsetning herafla hefur í síauknum mæli miðast við það.<span> <br /> <br /> </span></span><span>Ekki er því óeðlilegt að Atlantshafsbandalagið, með Bandaríkin í broddi fylkingar, leitist við að miða varnarviðbúnað sinn við þessar breyttu aðstæður.<span> </span> Þó er það svo, eins og allar bandalagsþjóðir okkar gera ráð fyrir, að hinar óhefðbundnu ógnir samtímans eru ekki takmarkaðar landfræðilega og því er nauðsynlegt að viðbúnaður til að mæta þeim sé hvarvetna fyrir hendi.<br /> <br /> </span><span>Atlantshafstengslin eru jafn mikilvæg fyrir gagnkvæmt öryggi Evrópu og Bandaríkjanna og þau hafa verið um áratuga skeið. Fimmta grein Norður-Atlantshafssamningsins um sameiginlegar varnir er ennþá kjarnaákvæði sem stendur fyllilega fyrir sínu.<span> </span> Sú eðlilega þróun sem hefur átt sér stað samfara því að sjónir manna hafa beinst að nýjum og oft fjarlægum ógnum má ekki verða til þess að við höldum ekki vöku okkar heima fyrir.<span> <br /> <br /> </span></span><span>Þetta kom glöggt í ljós á þeim fundum sem ég hef átt með ráðamönnum bandalagsríkja okkar að undanförnu, þar sem ég lagði áherslu á að ræða varnar- og öryggismál í ljósi breyttra aðstæðna. Þrátt fyrir að nágrannaríki okkar geti ekki slegið föstu nákvæmlega hvaða ógnum þurfi að gera ráð fyrir telur ekkert þeirra sig geta verið án tryggra varna, þar á meðal loftvarna. Í bæklingi sænska landvarnaráðuneytisins frá október 2004 um varnarstefnu Svíþjóðar segir þannig meðal annars að herinn skuli standa vörð um lögsögu landsins og fullveldi þess.<br /> <br /> </span><span>Samfara því sem Atlantshafsbandalagið hefur tekið að sér verkefni utan landsvæða bandalagsþjóðanna hafa orðið breytingar á kjarnastarfseminni.<span> </span> Stefnt er að því að koma á fót viðbragðssveit, sem mun telja 60 þúsund manns, til þess að bregðast við með 30 daga fyrirvara hvar í heiminum sem þess er þörf.<span> </span> Gert er ráð fyrir að viðbragðssveit þessi verði að fullu starfhæf á næsta ári.<span> </span> Unnið er að því að miða starfsemi bandalagsins við að styðja slíkar aðgerðir hvað varðar fjarskipti, flutninga og upplýsingaöflun, auk þess að manna sjálfar sveitirnar.<span> <br /> <br /> </span></span><span>Innan Evrópusambandsins hefur verið unnið að því smám saman að byggja upp getu til sameiginlegra aðgerða.<span> </span> Því starfi er þó hvergi nærri lokið og sambandið hefur ekki, og mun ekki í fyrirsjáanlegri framtíð, öðlast hernaðarlega burði til aðgerða af því tagi sem NATO sinnir nú þegar.<span> </span> Lögð hefur verið áhersla á að starfsemi og verkefni Atlantshafsbandalagsins annars vegar og Evrópusambandsins hins vegar skarist ekki og skýr verkaskipting sé nauðsynleg. Á þetta einkum við um verkefni sem falla undir friðargæslu. Evrópusambandið hefur fram til þessa helst sinnt því hlutverki að taka yfir aðgerðir NATO þegar friðvænlegar horfir, eins og á Balkanskaga, eða fjármagnað friðargæslu, eins og í Darfúr í Súdan. Atlantshafsbandalagið starfar á miklu breiðari grunni á sviði öryggismála en Evrópusambandið. Það hefur ekki því hlutverki að gegna að tryggja hernaðarlegt öryggi aðildarríkja sinna, það er ekki varnarbandalag og ekki í stakk búið til að taka á sig slíkar skuldbindingar. Viðbúnaður Evrópusambandsins er ekki miðaður við sameiginlegar varnir líkt og á við um Atlantshafsbandalagið.<span> </span> ESB hefur t.d. ekki það herstjórnarskipulag sem til þarf. Þá þarf að hafa í huga í þessu samhengi að aðild að NATO og ESB eiga mestanpart sömu ríki, sem hafa aðeins yfir að ráða einum her. Oft gengur treglega að fá Evrópuríki til að senda menn á vettvang þegar aðgerðir eru skipulagðar og flest þeirra eru treg að auka útgjöld sín til varnarmála. Það gefur því auga leið að samkeppni milli ESB annars vegar og NATO hins vegar um varnarviðbúnað er með öllu óhugsandi og hefði neikvæðar afleiðingar í för með sér fyrir öryggi í álfunni og víðar. <br /> <br /> </span><span>Bandaríkin hafa verið leiðandi í umbreytingarferli Atlantshafsbandalagsins.<span> </span> Áherslan hefur færst til austurs og breytingar á herskipulagi þeirra hafa verið umfangsmiklar.<span> </span> Breytingarnar hafa átt sér stað hvarvetna þar sem herlið Bandaríkjanna er staðsett, jafnt innanlands sem utan.<span> </span> Eins og alkunna er, eiga Bandaríkin nú, ásamt bandamönnum, í erfiðum átökum í Írak og Afganistan og hafa þau því kappkostað að staðsetja herafla sinn þar sem hann nýtist sem best. Að sama skapi hefur verið reynt að draga saman seglin eftir fremsta megni þar sem ógnir eru minni. Herlið hefur verið dregið að mestu frá Balkanskaga og önnur ríki Atlantshafsbandalagsins munu framvegis annast mannfrekustu þætti starfsins í Afganistan.<span> <br /> <br /> </span></span><span>Þrátt fyrir að NATO hafi unnið að því að aðlagast breyttri heimsmynd er bandalagið eftir sem áður varnarbandalag.<span> </span> Munurinn frá fyrri tíð er sá að ógnir miðast ekki lengur við landamæri.<span> </span> Hryðjuverkamenn við rætur Hindu Kush fjalla geta nú skipulagt og hrint í framkvæmd árás í 10 þúsund kílómetra fjarlægð á Manhattan eyju.<span> </span> Því hefur verið horft til þess af hálfu bandalagsins að grípa til aðgerða til að forða því að illviljaðir aðilar nái að láta til skarar skríða.<span> </span> Rétt er að minnast þess að fimmtu grein Atlantshafssáttmálans hefur aðeins einu sinni verið beitt.<span> </span> Það var eftir árásir Al Kaída á Bandaríkin fyrir tæpum fimm árum. <br /> <br /> </span><span>Mikið starf hefur einnig verið unnið á vettvangi Sameinuðu þjóðanna, sem eru að ganga í gegnum eigið þróunarferli.<span> </span> Starfsmenn samtakanna eru að störfum víða um heim við mannúðaraðstoð, friðargæslu og önnur verkefni í þágu friðar og stöðugleika.<span> </span> Íslensk stjórnvöld hafa ávallt lagt mikla áherslu á starf Sameinuðu þjóðanna í þágu friðarins.<span> </span> Hérlendis hefur verið breið samstaða um þátttöku okkar í starfi samtakanna og framboð til setu í öryggisráðinu kjörtímabilið 2009-2010 er liður í viðleitni okkar til þess að axla þar aukna ábyrgð. Við höfum mælt fyrir umbótatillögum sem miða að því að gera starf Sameinuðu þjóðanna markvissara og breyttu skipulagi sem endurspeglar nýja heimsmynd.<span> </span> Má þar nefna Friðarnefndina sem leiðtogar aðildarríkjanna komu sér saman um að koma á fót á fundi þeirra í fyrra til að betur mætti sinna fjölbreyttum verkefnum á sviði friðargæslu og uppbyggingarstarfs í kjölfar ófriðar en áður hafði verið gert. <span>Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna samþykkti 15. mars sl. að stofna nýtt mannréttindaráð í stað gamla mannréttindaráðsins, sem sætt hafði vaxandi gagnrýni á undanförnum árum, einnig af okkar hálfu.<span> </span> Ísland greiddi atkvæði með nýju ráði þótt sú málamiðlun sem náðist hafi ekki uppfyllt þær væntingar sem hérlend stjórnvöld höfðu til þess að öllu leiti.<span> </span> Hins vegar var enn verri kostur að sitja uppi með gamla ráðið.<span> </span> Ísland lýsti því yfir að ríki sem kerfisbundið brjóta skuldbindingar sínar á sviði mannréttinda eða sæta refsiaðgerðum af hálfu öryggisráðs S.þ. vegna mannréttindabrota verði ekki studd til setu í ráðinu. Kosið verður til nýja ráðsins 9. maí næstkomandi. Í því munu eiga sæti samtals 47 ríki, og verður fyrsti fundur ráðsins haldinn 19. júní.<span> </span> Ísland hefur aldrei boðið sig fram til setu í mannréttindaráði Sameinuðu þjóðanna, en í ljósi mikilvægis hins nýja ráðs verður slíkt íhugað síðar meir.</span> Mannréttindi eru mikilvægur þáttur í utanríkisstefnu Íslands. Þegar mannréttindi og samningar þar um eru virtir að vettugi<span> </span> leiðir slíkt oft til óstöðugleika og vopnaðra átaka. Aðeins verður komið á<span> </span> varanlegum friði og öryggi með virku lýðræði og virðingu fyrir mannréttindum og alþjóðalögum þar um.<span> </span></span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Frú forseti,<br /> <br /> </span><span>Samfara breytingum á starfsemi NATO hefur þátttaka Íslands í starfi bandalagsins stóreflst.<span> </span> Ísland hefur axlað mikilvæga ábyrgð á sviði friðargæslu, t.d. með því að reka flugvelli í Pristína í Kósóvó og Kabúl í Afganistan.<span> </span> Fyrirsjáanlegt er að verkefni bandalagsins á sviði uppbyggingar og friðargæslu muni aukast í framtíðinni og er þar þörf á kröftum allra bandalagsþjóða.<span> </span> Með þátttöku í starfi hermálanefndar bandalagsins frá árinu 1998 hefur Ísland haft aðgang að ákvarðanatöku og upplýsingum um skipulag og fjármögnun aðgerða NATO, auk þess sem þar eru ræddar og metnar þær hættur sem að friðargæsluliðum kunni að steðja.<span> <br /> <br /> </span></span><span>Aðild að NATO og varnarsamningurinn við Bandaríkin hafa verið hornsteinar öryggisstefnu Íslands í meira en hálfa öld. <span> </span>Þrátt fyrir að ætla mætti annað af umræðunni að undanförnu, hefur varnarsamstarfið svo sannarlega tekið mið af breyttri heimsmynd.<span> </span> Bókanir voru gerðar um framkvæmd varnarsamningsins árið 1994 og aftur 1996 með þetta í huga.<span> </span> Aðlögun að breyttum aðstæðum á Íslandi hefur átt sér stað undanfarin 13 ár og málflutningur okkar hefur verið í samræmi við þann skilning að aðstæður væru breyttar.<span> </span> Þó ekki svo breyttar að fórna mætti loftvörnum sem skilgreind þörf væri fyrir innan Atlantshafsbandalagsins. <br /> <br /> </span><span>Hverju sem menn áttu von á, verður ekki hjá því litið að fimmtándi mars síðastliðinn var vissulega sögulegur dagur, og einhliða ákvörðun bandarískra stjórnvalda meðan á viðræðum stóð voru mikil vonbrigði og hnekkir fyrir varnarsamstarfið. Íslensk stjórnvöld höfðu gert tillögur sem fólu í sér að þau tækju á sig gríðarlegan kostnað meðal annars til að áfram mætti tryggja trúverðugar lágmarksvarnir í landinu. <br /> <br /> </span><span>Ekki er rétt að útiloka að til endurskoðunar komi á varnarsamningnum eða jafnvel uppsagnar hans. En í ljósi þess að bandarísk stjórnvöld ítrekuðu skuldbindingar sínar samkvæmt varnarsamningnum var fyrsta skrefið að Ísland og Bandaríkin ættu viðræður um framhald samstarfsins.<span> </span> Þær hljóta að snúast um hvernig megi tryggja varnir landsins í kjölfar ákvörðunar Bandaríkjaforseta að kalla loftvarnarsveitir frá Íslandi og draga að öðru leyti stórlega úr starfsemi varnarliðsins.<span> </span> Markmið viðræðnanna er að ná niðurstöðu sem íslensk stjórnvöld telja að uppfylli skilyrði um fullnægjandi og æskilegan varnarviðbúnað vegna Íslands. <br /> <br /> </span><span>Fyrsti fundur samninganefnda Íslands og Bandaríkjanna fór fram 31. mars sl. Bandaríkjaher vinnur að gerð nýrrar varnaráætlunar fyrir Ísland sem geri Bandaríkjunum kleift að standa við skuldbindingar sínar í varnarsamningnum án fastrar viðveru herflugvéla hér. Á fundinum 31. mars lagði íslenska samninganefndin fram spurningar varðandi áætlunargerðina og ræddi áhersluatriði stjórnvalda í þessu efni. Bandaríkjamenn gera ráð fyrir frekari kynningu og samráði um áætlunina eftir nokkrar vikur. Umsjón með áætlunargerðinni hefur Evrópuherstjórn Bandaríkjanna en Ísland er á hennar svæði.<br /> <br /> </span><span>Um allt svæði Atlantshafsbandalagsins gildir sú regla að orrustuþotur verða að geta flogið með skömmum fyrirvara í veg fyrir flugvélar sem hætta getur stafað af. Því er þeim NATO-ríkjum sem ekki eiga orrustuþotur tryggð aðstoð þeirra sem eiga þannig búnað. Þetta gildir um Slóveníu, Lúxemborg, Eystrasaltsríkin þrjú og nú Ísland. Ólíkt hinum hefur Ísland tvíhliða varnarsamning við Bandaríkin, sem áfram á að standa við að þeirra sögn. Þess vegna fara nú fram tvíhliða viðræður milli Íslands og Bandaríkjanna um með hvaða hætti megi tryggja þetta. Þótt vonir standi til að við bandarísk stjórnvöld semjist um lausn sem stjórnvöld telja fullnægjandi þarf jafnframt að ræða málið innan Atlantshafsbandalagsins.<span> <br /> <br /> </span></span><span>Í því samhengi ber að hafa í huga að Atlantshafsbandalagið er í reynd einskonar samtryggingarkerfi þar sem aðildarríkin skuldbinda sig að koma hvert öðru til aðstoðar sé öryggi þeirra ógnað. Þetta þýðir að öll aðildarríkin taka á sig að kosta töluverðu til eigin varna og varna heildarinnar. Þegar við Íslendingar urðum aðilar að bandalaginu 1949 gerðum við þann fyrirvara að það hefði ekki í för með sér að við þyrftum að koma upp eigin her. Framlag okkar til bandalagsins var aðstaðan sem við veittum varnarliðinu á grundvelli varnarsamningsins. Undanfarin ár höfum við smátt og smátt tekið aukinn þátt í aðgerðum á vegum bandalagsins með Íslensku friðargæslunni, aðstoð við loftflutninga o.fl. Í ljósi nýrra aðstæðna í íslenskum öryggis- og varnarmálum er eðlilegt að líta til Atlantshafsbandalagsins enn frekar en áður. Fyrir því hef ég þegar fært gild rök. En það segir sig sjálft að eðlilegt framlag af okkar hálfu hlýtur að felast í aukinni þátttöku og auknu framlagi til aðgerða bandalagsins. Öðruvísi greiðum við ekki áskriftina að samtryggingunni. Viljum við geta treyst á aðstoð á örlagastundu verðum við að kosta einhverju til eins og aðrir. <br /> <br /> </span><span>Einsýnt er að við munum taka að okkur rekstur Keflavíkurflugvallar.<span> </span> Rekstur alþjóðaflugvallar er óháður vörnum eða afskiptum erlendra ríkja hjá þjóðum almennt.<span> </span> Þegar varnarsamningurinn var gerður 1951 ríktu þær aðstæður að við vorum ekki fær um að taka þetta verkefni að okkur sökum smæðar og kunnáttuleysis og starfsemin var nánast óaðgreinanleg frá hernaðarflugi.<span> </span> Hins vegar hefur það verið stefna íslenskra stjórnvalda áratugum saman að aðskilja borgaralegt og hernaðarlegt flug og frá því Flugstöð Leifs Eiríkssonar var byggð hefur hlutur Íslands í rekstri borgaralegs flugs verið töluverður.<span> </span> Við höfum nú um nokkurt skeið undirbúið, og boðið í samningum við Bandaríkjamenn, að taka að fullu að okkur rekstur og viðhald Keflavíkurflugvallar eins og alþjóð er kunnugt.<span> <br /> <br /> </span></span><span>Vangaveltur um framtíðarnýtingu þess svæðis sem heyrir undir varnarsamninginn og mannvirkjanna þar eru ótímabærar. Þar er á ferðinni flókið úrlausnarefni sem vinna þarf í nánu samráði við bandarísk stjórnvöld næstu misserin.<br /> <br /> </span><span>Ég tel að stefna eigi að því að einkafyrirtæki annist rekstur Keflavíkurflugvallar eins og tíðkast víða annars staðar. Þá væri stofnað hlutafélag í eigu ríkisins um rekstur flugvallarins, en ekki látið staðar numið þar heldur yrði félagið einkavætt í framhaldinu. Innlendum og erlendum fjárfestum byðist með þessu vænlegur fjárfestingarkostur.<span> </span> En rétt er að taka fram að engin ákvörðun liggur fyrir í þessu máli.<br /> <br /> </span><span>Þyrlubjörgun er þjónusta sem er í sjálfu sér óháð varnarliði eða erlendum stjórnvöldum, og sem almennt er viðurkennt meðal þjóða að stjórnvöld þurfa að tryggja. Í okkar stóra og fámenna landi, og víðáttumiklu lögsögu, hefur verið mikill stuðningur að geta treyst á veru bandarísku þyrlusveitarinnar.<span> </span> Þeim getum við þakkað björgun fjölmargra mannslífa. En þetta verkefni er þess eðlis að það er sjálfsagt að við tökum það nú að okkur að fullu, líkt og við gerðum með gæslu landhelginnar við upphaf síðari heimsstyrjaldar, með allnokkrum aðdraganda frá því að við hlutum fullveldi.<span> <br /> <br /> </span></span><span>Mikið starf hefur verið unnið til þess að efla öryggi á sviði löggæslu og hryðjuverkavarna.<span> </span> Ísland hefur tekið virkan þátt í samvinnu ríkja í baráttunni gegn alþjóðlegri hryðjuverkastarfsemi sem miðar að því að hefta för flugumanna og fjármagns á þeirra vegum.<span> </span> Hverjum þeim sem fer um Keflavíkurflugvöll ætti t.d. að vera ljóst að þar er allur viðbúnaður stóraukinn frá því sem áður var. Sama á við hvað varðar öryggi í höfnum landsins þar sem teknir hafa verið upp staðlar alþjóða siglingamálastofnunarinnar vegna hryðjuverkavarna. Áfram verður haldið að byggja upp getu hérlendis til að takast á við alþjóðaglæpastarfsemi, smygl af ýmsu tagi þ.m.t. á vopnum og eiturlyfjum, mansal og aðra vá. Sem fyrr verður þetta gert í nánu samstarfi við önnur ríki, ekki síst samstarfsríki okkar í Schengen en einnig í samvinnu við bandarísk stjórnvöld.<br /> <br /> </span><span>Hryðjuverkamenn svífast einskis þegar þeir reiða til höggs.<span> </span> Þær forkastanlegu hótanir og ofbeldi sem við sáum í kjölfar birtingar teikninga í Jótlandspóstinum staðfesta hversu auðveldlega friðsöm lýðræðisríki geta orðið að skotmarki öfgamanna.<span> </span> Hin nýja heimsmynd kennir okkur umfram allt að óræðar ógnir eru víða og að nauðsynlegt er að vera á varðbergi gegn þeim.<span> <br /> <br /> </span></span><span>Mönnum hefur orðið tíðrætt um átök milli menningarheima, en hið rétta er að lýðræðis- og mannréttindasinnar um gervallan heim standa frammi fyrir ógn af hendi öfgamanna sem sveipa sig trúarklæðum. Nauðsynlegt er að fulltrúar ólíkra trúarsamfélaga eigi samráð og skoðanaskipti til þess að eyða gagnkvæmri tortryggni og grafa þar með undan óvild og hatri.<span> </span> Aðeins þá verður hægt að afhjúpa misnotkun hryðjuverkamanna á hinni merku íslamstrú og íslömskum gildum.<br /> <br /> </span><span>Ekki stafar lengur ógn af Rússlandi og rétt er að minna hér á að Atlantshafsbandalagið á ágætt samstarf við Rússland á vettvangi NATO-Rússlandsráðsins.<span> </span> Umsvif rússneska flotans hafa þó aukist nokkuð á liðnum árum og æfingar hans eru orðnar árlegur viðburður á Norður-Atlantshafi.<span> </span> Fyrir tveimur árum varð skipa þeirra vart innan efnahagslögsögu okkar og vakti það nokkrar áhyggjur vegna umhverfismála.<span> </span> Við viljum því tryggja góð samskipti til að fyrirbyggja að skortur á upplýsingum geti alið á tortryggni á milli landanna.<span> </span> Áhugi á góðu samstarfi við Ísland er fyrir hendi meðal ráðamanna í Moskvu, eins og fram kom á nýlegum fundi mínum með Lavrov utanríkisráðherra, og rússnesk stjórnvöld eru tilbúin að ræða samninga um samskiptareglur og tilkynningaskyldu milli skipa og flugvéla rússneska heraflans annars vegar og Landhelgisgæslu Íslands hins vegar.<span> </span> Við viljum öryggissamstarf við þessa granna okkar í austri, eins og aðra góða granna og ábyrga aðila.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Frú forseti,<br /> <br /> </span><span>Mikið starf er enn fyrir höndum svo að vinna megi úr þeirri stöðu sem upp er komin í varnarsamstarfinu við Bandaríkin. Þrátt fyrir að ákvörðun Bandaríkjanna, og ekki síst með hvaða hætti hún bar að, hafi valdið vonbrigðum, felast jafnframt tækifæri í þessari nýju stöðu. <br /> <br /> </span>Stjórnarandstæðingar hafa haldið fram að stjórnvöld hafi vanrækt að skoða öryggismál þjóðarinnar í ljósi breyttra aðstæðna og gera viðeigandi skýrslur og tillögur þar um. Slíkar fullyrðingar standast ekki. <br /> <br /> Á árinu 1993 kom út skýrsla sem unnin var á vegum stjórnvalda um öryggis- og varnarmálin eftir kalda stríðið. Að skýrslunni vann nefnd sem í voru þingmenn úr stjórnarflokkunum og embættismenn úr forsætis- og utanríkisráðuneyti. Niðurstöður hennar byggðust meðal annars á fundum nefndarinnar með fulltrúum Bandaríkjastjórnar og annarra NATO-ríkja og háttsettum fulltrúum bandalagsins.<br /> <br /> Á árinu 1999 vann starfshópur<span> </span> utanríkisráðuneytis greinargerð um Öryggis- og varnarmál Íslands við aldamót. Í henni var fjallað eins og sjá má af efnisyfirliti skýrslunnar um helstu öryggis- og varnarhagsmuni, breytingar í alþjóðamálum og aðlögun að breyttu umhverfi í öryggis- og varnarmálum. Skýrar niðurstöður eru í skýrslunni sem og tillögur sem ýmist hefur verið hrint í framkvæmd eða eru á framkvæmdarstigi.<br /> <br /> Í viðræðum við bandarísk stjórnvöld um varnarmál Íslands, sem hófust fyrst fyrir 13 árum, hafa íslensk stjórnvöld, eins og kunnugt er, haft afar skýra stefnu um hvaða lágmarks hervarnir þyrfti í landinu og miðað þar við stefnu og viðbúnað nágrannaríkja.<br /> <br /> Tal um andvara- og sinnuleysi stjórnvalda í varnar- og öryggismálum er því út í hött.</p> <p align="justify"><br /> Frú forseti,<br /> <br /> <span>Eins og ég hef rakið hér að framan hefur þungamiðja öryggismála færst austur á bóginn. Svipaða sögu er að segja um þungamiðju viðskipta og efnahagsumsvifa. Helstu hagvaxtarsvæði heimsins er nú að finna í Austur- og Suður-Asíu. Um þessar mundir er Japan þriðja mesta efnahagsveldi heims á eftir Evrópusambandinu og Bandaríkjunum. Það má fastlega búast við því að þjóðarframleiðsla í Kína og Indlandi nálgist þjóðarframleiðslu efnahagsveldanna þriggja innan fárra áratuga. Þessar tvær fjölmennustu þjóðir veraldar hafa á síðustu árum hafist handa um víðtækar efnahagsumbætur sem miðað hafa að því að auka frjálsræði í viðskiptum og koma á markaðshagkerfi. Sá mikli hagvöxtur, sem þessi ríki hafa náð á undanförnum árum, hefur skapað forsendur til þess að bæta lífskjör almennings. Í raun má tala um eina mestu lífskjarabyltingu í mannkynssögunni í þessu samhengi vegna þess hve mikill mannfjöldi á þarna hlut að máli.<br /> <br /> </span><span>Það skyldi því engan undra að vestræn fyrirtæki hafa tekið að sýna Asíu vaxandi áhuga á undanförnum árum. Íslensk fyrirtæki eru þar engir eftirbátar fyrirtækja í nágrannalöndum okkar. Er í því sambandi skemmst að minnast velheppnaðrar farar íslenskrar viðskiptasendinefndar til Indlands sl. febrúar undir forystu menntamálaráðherra, sem var staðgengill minn við það tækifæri. Íslensk fyrirtæki hafa stóraukið umsvif sín í Asíu, til að mynda á sviði sjávarútvegs, lyfjaframleiðslu og ýmis konar þjónustu. Þess er og að vænta að þessi áhugi muni enn vaxa og umsvif íslenskra fyrirtækja í þessum heimshluta stóraukist á næstu árum og áratugum og taki til enn fleiri sviða viðskipta. Efnahagsuppgangurinn í Asíu getur skapað nánast óþrjótandi tækifæri á komandi árum.<br /> <br /> </span><span>Utanríkisviðskiptastefna okkar hlýtur því í vaxandi mæli að beinast að því markmiði að efla viðskiptasamstarf milli Íslands og ríkja í Austur- og Suður-Asíu. Þegar hafa verið stigin mikilvæg skref í þá átt. Segja má að fyrsta skrefið hafi verið opnun sendiráðs Íslands í Peking árið 1995. Sex árum síðar var sendiráð Íslands í Tókýó komið á fót og nú í ár var opnað sendiráð í Nýju Delí. Ísland hefur því stofnað sendiráð í öllum þremur helstu efnahagsveldum Asíu. <br /> <br /> </span><span>Stigvaxandi þróun í átt til frjáls markaðshagkerfis hefur ásamt hnattvæðingunni leyst úr læðingi mikil framfaraöfl í Asíu. Sum ríki og héruð<span> </span> í austan- og sunnanverðri Asíu hafa á undanförnum áratugum náð undraverðum árangri í efnahagsuppbyggingu en það er mikill og stöðugur hagvöxtur í Kína og nú á Indlandi sem mun sennilega breyta ásýnd heimsins. <br /> <br /> </span><span>Frá því að Kínverjar hófu umbætur í þjóðarbúskapnum um 1980 hefur efnahagsþróun í Kína verið ævintýri líkust. Haldi hagvöxtur áfram með sama hraða og nú, að öðru óbreyttu, verður þess eigi langt að bíða að 100 milljón fjölskyldur í Kína hafi svipaðar ráðstöfunartekjur og gerist að meðaltali í Evrópu. Á undanförnum árum hefur náðst markverður árangur í að efla viðskiptatengsl Íslands við Kína. Ísland hefur gert tvíhliða samninga við Kína um vernd fjárfestinga, loftferðir og ferðamál auk tvísköttunarsamnings. Í síðasta mánuði hófust viðræður milli íslenskra og kínverskra stjórnvalda um könnun á hagkvæmni þess að gera fríverslunarsamning milli ríkjanna. Skili sú könnun jákvæðri niðurstöðu má gera ráð fyrir að eiginlegar viðræður um gerð fríverslunarsamnings milli ríkjanna geti hafist<strong>.</strong> Ísland er fyrsta ríkið í Evrópu, sem Kínverjar hafa fallist á að ræða við um hugsanlega fríverslun. Þessi áfangi er til því til marks um þann góða árangur sem náðst hefur í að efla viðskiptatengsl milli Íslands og Kína frá stofnun sendiráðsins í Peking.<br /> <br /> </span><span>Árangur Indverja á sviði efnahagsmála er ekki síður markverður en árangur Kínverja. Hagvöxtur á Indlandi hefur verið með mesta móti síðustu árin. Hafa Indverjar náð einkar athyglisverðum árangri á sviði hátækniiðnaðar og þjónustustarfsemi. Er ljóst að margvísleg tækifæri eru fyrir íslensk fyrirtæki á Indlandi. Helsta markmiðið með stofnun sendiráðs Íslands í Nýju Delí er að stórefla viðskiptatengsl milli þessara landa. Nú þegar hafa verið stigin merk skref í þá átt. Í því samhengi má nefna að stefnt er að undirritun loftferðasamnings við Indland á þessu ári. Þá standa nú yfir viðræður um gerð tvíhliða fjárfestingarsamnings og tvísköttunarsamnings við Indverja og standa vonir til að viðræðum um gerð þessara samninga megi ljúka á þessu ári. EFTA-ríkin hafa einnig lýst yfir eindregnum áhuga sínum á að gera fríverslunarsamning við Indland en ekki er víst hversu fljótt slíkar viðræður geti hafist. Það er hins vegar ljóst að opnun sendiráðsins í Nýju Delí mun stórauka möguleika á að efla samskiptin milli Íslands og Indlands.<br /> <br /> </span><span>Þótt Kína og Indland séu oft nefnd í sömu andrá þegar fjallað er um efnahagshorfur í heiminum, þá eru ríkin tvö mjög ólík og beinn samanburður varasamur. Vandi fylgir vegsemd hverri og um leið og ríki komast til aukinna áhrifa á alþjóðavettvangi eru gerðar meiri kröfur til þeirra hvað varðar lýðræðislegt stjórnarfar og ábyrga þátttöku í samfélagi þjóðanna. Þegar til lengri tíma er litið verður lýðræðið mesti styrkleiki Indverja. Þegar Indlandi er hælt sem fjölmennasta lýðræðisríki heims endurspeglar það hvort tveggja aðdáun umheimsins á því að svo stór og fjölbreytileg þjóð hafi þrátt fyrir erfiðleika staðið saman vörð um lýðræðið og þau gildi sem í því felast og trú á því að það sé forsenda stöðugleika og nýsköpunar í Suður-Asíu.<br /> <br /> </span><span>Ólíkt því sem verið hefur hjá nágrönnunum í Asíu hefur efnahagslíf Japana gengið í gegnum skeið stöðnunar á undanförnum árum. Nú eru hins vegar á lofti vísbendingar um að batamerki séu á japanska þjóðarbúinu. Japanskt efnahagslíf er enn í fremstu röð í heiminum og þar er að finna margvísleg tækifæri í viðbót við þau fjölmörgu viðskiptasambönd sem íslensk fyrirtæki hafa þegar komið sér upp þar.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Frú forseti,<br /> <br /> </span><span>Hér hefur verið stiklað á stóru um samstarf Íslands við helstu ríki Asíu á viðskiptasviðinu. Aukin samskipti við þau eru einnig til marks um aðlögun okkar að breyttri heimsmynd. En þótt athyglin hljóti að beinast öðru fremur að þessum ríkjum eru fleiri áhugaverðir markaðir í Asíu þar sem mikilvægt er að hlúa að viðskiptatengslum. Þannig hafa EFTA-ríkin lokið við gerð fríverslunarsamnings við Singapúr og sl. desember undirritaði ég fríverslunarsamning EFTA-ríkjanna við Suður-Kóreu. Nú standa yfir viðræður milli þeirra og Taílands um gerð fríverslunarsamnings og af þeirra hálfu hefur verið undirrituð samstarfsyfirlýsing við Indónesíu. Einnig má benda á að verið er að kanna möguleika á gerð fríverslunarsamnings við Malasíu. <br /> <br /> </span><span>Í desember síðastliðnum sat ég ráðherrafund Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar í Hong Kong. Niðurstaða hans varð sú að stefnt skyldi að því að ljúka viðræðum í svonefndri Doha-lotu á þessu ári. Enn ber þó talsvert í milli aðila og bendir því ýmislegt til að erfitt geti orðið að ná þeim markmiðum um fríverslun sem aðildarríkin settu sér á fundinum í Hong Kong.<span> </span> Hætta á því undirstrikar mikilvægi samstarfs EFTA-ríkjanna í viðræðum um fríverslun við önnur ríki – og þá einkum við ríki í Asíu.<span> </span> Þrátt fyrir þetta ber að undirstrika mikilvægi Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar við að búa svo um hnútana að auka megi viðskipti ríkja á milli.<span> </span> Sem dæmi má nefna að meðaltollar í Kína voru rúm 40 af hundraði en lækkuðu í sex af hundraði eftir að Kína gerðist aðili að stofnuninni árið 2001.<br /> <br /> </span><span>Þrátt fyrir að mér hafi orðið tíðrætt um tíðindi og tækifæri í Asíu er ekki svo að samskipti við nágrannaríki okkar séu í doða.<span> </span> Meginþorri utanríkissamskiptanna er eftir sem áður við nágranna okkar og helstu bandamenn beggja vegna Atlantshafs.<span> </span> Ég hef lagt áherslu á að eiga fundi með starfssystkinum á Norðurlöndunum og hjá öðrum vinaþjóðum, þar sem ég hef átt hreinskiptin og gagnleg samtöl um þau mál sem efst eru á baugi.<span> </span> Samfara því sem skimað er eftir tækifærum í Asíu er mikilvægt að halda vöku sinni gagnvart nýjum möguleikum sem kunna að leynast á vel þekktum mörkuðum.<span> <br /> <br /> </span></span><span>Evrópa er mikilvægasti markaður Íslendinga. Viðskipti Íslands við önnur ríki á Evrópska efnahagssvæðinu nema um 70 af hundraði af utanríkisviðskiptum okkar. Reynsla undanfarinna ára sannar hversu traustan grunn samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið hefur skapað fyrir viðskipti okkar við Evrópu. <br /> <br /> </span><span>Það mun áfram verða stöðugt viðfangsefni að kanna hvar í heiminum kunni að mega finna ný tækifæri fyrir íslensk fyrirtæki. Hér hlýtur atvinnulífið vitaskuld sjálft að varða veginn. Hlutverk stjórnvalda er að gæta þess að íslensk fyrirtæki búi við sömu samkeppnisskilyrði og fyrirtæki frá öðrum ríkjum, sérstaklega samkeppnislöndum okkar.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Frú forseti,<br /> <br /> </span><span>Ég hef í máli mínu einkum beint sjónum að tvennu. Annars vegar að auknum samskiptum Íslands við Asíuríki og tækifærum fyrir íslensk fyrirtæki þar, hins vegar að varnarmálum Íslendinga og varnarsamstarfinu við Bandaríkin. <br /> <br /> </span><span>Það er skylda stjórnvalda að gæta hagsmuna Íslands og öryggis eftir bestu getu í nýju umhverfi. Undan þeirri ábyrgð mun ríkisstjórnin</span> <span>ekki skorast.</span></p> <br /> <br />

2006-04-06 00:00:0006. apríl 2006The importance of the UN for Iceland

<h2><span>MINISTER FOR FOREIGN AFFAIRS <span> </span> - Check against delivery -</span></h2> <p><strong><span>GEIR H. HAARDE</span></strong></p> <h2 align="center"><span> </span></h2> <h2 align="center"><span>“The importance of the UN for Iceland”</span></h2> <p align="center"><strong><span> </span></strong></p> <p align="center"><strong><span>Nordic House</span></strong></p> <p align="center"><strong><span><span> </span>April 6, 2006</span></strong></p> <p> </p> <p><span>Mr. Hans Blix</span></p> <p><span>Your Excellencies</span></p> <p><span>Ladies and Gentlemen</span></p> <p align="justify"><span>It is a great pleasure to be here today in the Nordic House at the invitation of the Swedish Ambassador to celebrate the centenary of one of the most illustrious Nordic contributors to international affairs.<span> </span></span></p> <p align="justify"><span>From Tryggve Lie and Dag Hammarskjöld to Jan Eliasson and Jan Egeland and the very many Nordic representatives in the UN, the Nordic countries have made a contribution far beyond what would be expected given their relative size.<span> </span> In so doing we have not only strengthened the United Nations in the interests of all – we have also strengthened ourselves, not through might and force of arms, but by consistent commitment to the idea of multilateral cooperation.</span></p> <p align="justify"><span>Iceland</span> <span>has been a member of the United Nations since 1946, although not a founding member. Membership of the new international forum of the UN had obvious attractions following the turmoil of the Second World War. The United Nations provided for universal membership of all the countries of the world; membership itself could be regarded as a permanent confirmation of the independence of the member states.</span> <span>Furthermore, as a small country with few means to defend itself Iceland had a fundamental interest in the foundation of an international set of rules to which all, powerful and not so powerful, subscribe.</span></p> <p align="justify"><span>Despite the criticism which the United Nations has received over the years, it is clear that the establishment of the organisation some sixty years ago was a remarkable watershed in international relations. Fifty states managed to agree on basic rules and objectives for all the countries of the world.</span></p> <p align="justify"><span>The United Nations has many achievements to its credit. Among other things the organisation has assisted nations on the path to independence, has been heavily involved in development and humanitarian relief and led the battle against hunger and poverty. Nevertheless, media attention tends to focus on the UN in relation to conflicts around the world. These events often overshadow the important work of thousands of individuals in a whole range of agencies.</span></p> <p align="justify"><span>The United Nations has changed over time. The number of member states has gone from 51 in 1945 to 191 today. The organisation has taken on a wide variety of issues, including in the area of science, education, law of the sea and social and anti-discrimination issues. Peacekeeping, which is not even mentioned in the UN Charter but was in many ways the brainchild of Dag Hammerskjöld, has developed into a role which the Organisation carries out all over the world. It is encouraging to see this concept taken a step further with the creation of the Peacebuilding Commission, following the UN Summit last year.<span> </span></span></p> <p align="justify"><span>As in 1945, security issues are at the top of the agenda for most member states and work is in progress to make the Organisation more efficient and more effective in dealing with these issues, in particular in the struggle against international terrorism. This is an important role which Iceland supports strongly.</span></p> <p align="justify"><span>Although some progress was made at the UN summit last year, many governments have expressed disappointment with its conclusions. For example, there was no agreement on further measures to deal with proliferation of weapons of mass destruction and there is still a long way to go in making the necessary changes to the Organisation itself to make it more efficient and more credible.</span></p> <p align="justify"><span>Reform of the UN is much needed. Nevertheless, the UN should be particularly well suited to address the many problems facing the world and to carry out important projects. Globalisation has actually made the UN even more necessary. By the same token, the UN faces even great demands and expectations.</span></p> <p align="justify"><span>Changing times and greater demands require reform of the organisation and working methods of the UN. The Security Council is a case in point – it clearly does not reflect the world today. Iceland has supported radical changes to the way in which human rights is dealt with by the UN. Democracy and respect for human rights are key requirements for peace and stability in the world. We must ensure that the new Human Rights Council approaches human rights much more effectively than the discredited Commission.</span></p> <p align="justify"><span>Ladies and Gentlemen,</span></p> <p align="justify"><span>The work of the UN has indeed had a direct bearing on our vital interests. It is hard to imagine the conclusion of the Law of the Sea in any other forum than that of the United Nations. Iceland was able, through the UN, to have a considerable influence on the development of the Law of the Sea. As is well known, Iceland played a key role in the development of economic zone and its extension to 200 miles. Indeed, we continue to take an active part in these discussions in this area. In recent years we have put particular emphasis on deliberations regarding the continental shelf where we have major interests to protect. It is under the ægis of the UN’s Commission on the Limits of the Continental Shelf that work is in progress on a report on the limits of Iceland’s continental shelf beyond the 200 mile limit.</span></p> <p align="justify"><span>Well aware of the importance to Iceland of the UN we have in recent years gradually increased the level of our participation not least in the area of development aid as well as human rights and social and economic affairs.</span></p> <p align="justify"><span>With regard to the UN specifically, we have sent three Junior professional officers to work in the field with UNDP and plan to recruit a further three this coming year to work for UNICEF and WFP. These young people will not only make an important contribution to the UN missions where they work, but will, I am confident, reinforce the scope of knowledge in our country on development aid and conflict prevention issues.<span> </span></span></p> <p align="justify"><span>With the establishment of the Icelandic Crisis Response Unit in 2001, the Icelandic authorities made an important step in providing us, a non-military nation, with the capacity to provide practical assistance in peace keeping.<span> </span></span></p> <p align="justify"><span>I see Iceland’s candidature to the Security Council for the years 2009-2010 as a clear statement that Iceland is ready to take on further responsibilities and to share the burdens which the Security Council bears on behalf of the entire membership.</span></p> <p align="justify"><span>Ladies and gentlemen</span></p> <p align="justify"><span>I would like to thank the Ambassador of Sweden for taking this excellent initiative to commemorate Dag Hammerskjöld. As Bjarni Benediktsson, Prime Minister of Iceland at the time of Hammerskjöld’s tragic demise, said:<span> </span> “Though the man has fallen his ideals live on.”</span></p> <br /> <br />

2006-03-31 00:00:0031. mars 2006The EEA Agreement: Taking stock and looking to the future

<p><strong><span>MINISTER FOR FOREIGN AFFAIRS<span> </span> <span> </span> - Check against delivery -</span></strong></p> <p><strong><span>GEIR H. HAARDE</span></strong></p> <p><strong><span> </span></strong></p> <p align="center"><strong><span> </span></strong></p> <p align="center"><strong><span>The EEA Agreement: Taking stock and looking to the future</span></strong></p> <p><span> </span></p> <p align="center"><span>Reykjavík, March 31, 2006</span></p> <p><strong><span> </span></strong></p> <p><span>Ladies and Gentlemen,</span></p> <p><span>Although Iceland has opted to be outside the European Union,<span> </span> Icelanders have strong economic and political interests in Europe. We need, therefore, to maintain close relations with the EU and all its member countries.</span></p> <p><span>There is, however, no compelling reason for Iceland to join the EU while there are strong arguments against seeking membership and Iceland has been doing really well economically outside the Union.</span></p> <p><span>One reason for that success is our participation in the European Economic Area. It has met our expectations and will continue to serve us well as the foundation for Iceland´s relations with the EU.</span></p> <p><span>It is therefore a great pleasure for me to have the opportunity - at such a distinguished gathering as we have here today - to take stock of the EEA from an Icelandic perspective and look to the future.</span></p> <p align="center"><span>_______________________</span></p> <p><span>Formalized trade relations between the EFTA States and the European Community began in the early 1970´s with the conclusion of bilateral free trade agreements. In the 1980’s, the Community began to lay down the foundation of the internal market which envisaged the removal of all barriers to trade in goods and services and the free movement of capital and labour.</span></p> <p><span>This led to the offer by the then president of the Commission, Jacques Delors, to further enhance and institutionalise the good relations between the EU and the EFTA States by extending the internal market to the latter and creating what Delors referred to as a “European Economic Space”.</span></p> <p><span>What Delors envisaged was that the European Community and EFTA could share this new economic space – which was later named the European Economic Area – although the EFTA countries would remain outside the Community.</span></p> <p><span>One reason for the invitation was that, apart from Iceland and Norway, the EFTA countries were essentially prevented from joining the Community by their policies of neutrality.</span></p> <p><span>After the Cold War, however, it became possible for Austria, Finland and Sweden to become members of the Community. Along with Norway, they decided in 1992 to aim for membership, while Iceland decided that the EEA Agreement was sufficient to meet its needs and aspirations.</span></p> <p><span>The key issue for us was to gain access to the single market and enjoy the benefits of the four freedoms. The EEA grants Iceland participation in those fields of European integration which are most important to us, while other elements of it, which do not affect our interests or go against them, remain outside the terms of the Agreement.</span></p> <p><span>Admittedly the EEA does not provide full access to political decision-making within the EU on matters relevant to the Agreement, but that was never on the agenda anyway. The EEA was, of course, not intended to be the equivalent of membership of the European Union. It is basically what Iceland wanted and negotiated back in the early 1990s. Nothing more, nothing less.</span></p> <p><span>And yet advocates of EU membership for Iceland have time and again pointed to the natural difference between us and EU members when it comes to decision making and called it a major shortcoming. They have also put forward claims about other socalled weaknesses in the EEA Agreement. These have mostly centred on what are essentially technical issues. The argument being made is that because the EEA is so weak, Iceland must join the EU. To my knowledge, no one has ever managed to point out the damage that the alleged weaknesses have caused to any important Icelandic interest.</span></p> <p><span>Of course problems come up, but that is to be expected in the implementation of such a wide ranging and complex phenomenon as the EEA Agreement. And yet disagreements have been relatively few and not related to the fundamental interests guarded by the Agreeement.</span></p> <p><span>Although the possibilities of the EEA/EFTA countries to fully influence the content of all the aquis are understandably not perfect, we must remember that most of the time there is no disagreement between the two sides. That is partly due to the technical nature of by far the greatest majority of the issues being dealt with, but it is also and simply due to the fact that the interests and views of the EU countries in the matters covered by the EEA are usually identical to those of the EFTA countries.</span></p> <p><span>When really difficult problems have arisen, the strength of the EEA and its political foundation have become apparent. I have in mind the dispute in 2003 over the Cohesion Fund. The Commission demanded that after the enlargement of the EU to include Central and Eastern European countries, the EEA/EFTA states accepted a manifold increase in the contribution to the Cohesion Fund.</span></p> <p><span>The ensuing dispute was settled after the Commission conceded most of its original demands. It appeared that they did not enjoy the support of the Member States of the EU which in turn demonstrates that good political will exists within it to maintain a smooth and effective implementation of the EEA.</span></p> <p><span>Ladies and gentlemen,</span></p> <p><span>When Iceland, back in the early 1990s, opted for the EEA as a long term basis for its relations with the Union, it was because EU membership presented serious problems. The single most important argument made against joining related to the Common Fisheries Policy. The disadvantages of membership were generally considered so obvious that the decision to stay outside the EU hardly caused any political controversy here at that time although membership in the EEA was a major bone of political contention back in 1992 and ‘93. So, by the way, was EFTA membership in 1970. Today the EEA is not a politically contested issue in this country. Membership in the EU is not and has never really been a serious issue in the political debate in Iceland. Some people seem to think, however, that it might be possible to put negotiations with the EU “to the test”, as it is frased, meaning that we should ask for membership negotiations just to see what the outcome might be. One assumption behind this way of thinking is that Iceland would be able to obtain permanent exemptions, in particular from the Common Fisheries Policy. This is simply not correct.</span></p> <p><span>To begin with, the main principle in accession negotiations with the EU is that permanent exemptions are not granted from its policies. The basic rule of the Common Fisheries Policy is that major fisheries management decisions are made not by member countries but by EU institutions. Should Iceland join the EU, regulatory powers in the field of fisheries move irretrievably to Brussels. Even if the fisheries commissioner would be an Icelandic national he or she would be bound by the principles of the common policy.</span></p> <p><span>This whole idea is obviously unacceptable to Iceland.</span></p> <p><span>In membership negotiations with Iceland, the EU would most likely make demands for access to Icelandic waters for fishing vessels from Member States. The principle of freedom of establishment could easily lead to the so called “quota hopping” problem, which would give EU fishing companies access through the back door to Icelandic waters.</span></p> <p><span>The problem is not merely that key decisions would be transferred to Brussels, nor that other EU countries’ fleets would enter our waters aided by the phenomenon of “quota hopping”. Just as important is the fact that the entire operating environment for fisheries within the EU is completely different from that in Iceland. In the EU, fisheries are largely regarded as a branch of regional development. Iceland, however, has no alternative but to operate its fisheries as a sustainable business sector.</span></p> <p><span>A further consequence of membership would - due to a number of factors, including our standard of living and high national income - be that Icelanders would pay many billions of krónur more into the EU´s coffers than they would receive.</span></p> <p><span>There are those who say that the Icelandic public would still gain as the price of food would go down should Iceland enter the EU. But we need not join for such purpose</span> <span>- and pay as a consequence huge amounts of money into EU funds - since we obviously have our own means, if we so choose, to reduce taxes, tariffs and other protective import restrictions on various agricultural products. That will in any case most probably happen through WTO arrangements.</span></p> <p><span>It is also maintained that the admittedly high interest rates here would go down with membership of the EU and the Euro. There is, of course,<span> </span> no question that a small economy has to pay a certain price for keeping an independent currency. Interest rates have always been higher in Iceland than in most of the EU, for example. But Iceland has also experienced stronger economic growth than most EU countries, with very little unemployment.</span></p> <p><span>If Iceland were a member of the eurozone, the interest rate here would almost inevitably be contrary to the requirements of our monetary policy. We have had strong economic growth for many years and we have needed to respond to inflationary pressures in the economy by raising interest rates. It is indeed unlikely, to say the least, that economic growth would be stymied in Germany, for instance, in order to keep the spectre of inflation at bay in Iceland.</span></p> <p><span>Iceland´s exports of goods are not particularly diversified and are still dominated by fisheries products. This structural characteristic of our economy would make monetary union particularly risky. The exchange rate of the euro would obviously never be influenced by what might be happening in the Icelandic economy. It is, of course, too small for that.</span></p> <p><span>We would face severe problems if, for example, our fisheries sector underwent a downswing at the same time as an economic upswing was taking place in the bigger countries in Europe. The euro would strengthen at the same time as the Icelandic economy was weakening and in need of a weaker, not stronger, currency. It is not difficult to imagine the consequences of such a scenario for us.</span></p> <p><span>More problems would thus be created than solved. The challenge for us is to keep our own economic affairs in order rather than look for panaceas within the EU. If we succeed in that, economic stability will be ensured.</span></p> <p><span>Ladies and Gentlemen,</span></p> <p><span>A major challenge facing Iceland as other countries is how to take advantage of the opportunities presented by globalisation. And here the EEA makes a most valuable contribution, although it is often over-looked.</span></p> <p><span>The EEA is a free trade area while the EU is a customs union. One of the defining characteristics of free trade areas is that they do not entail any common policies towards third countries. In this respect, the EEA Agreement is no different from other Free Trade Agreements and the EFTA States are therefore not bound by the EU´s Common External Trade Policy. Contracting Parties to the EEA are therefore allowed to carry out their external trade relations with third countries in any way they choose.</span></p> <p><span>The EFTA States have taken advantage of this external diversity of the EEA. Together they have made EFTA the focal point of their external trade policy. It is however not EFTA as an institution that negotiates with third countries – but the members themselves collectively. This makes participation in EFTA different from the Membership of the EU, where the common institutions formulate trade policy, but not the Member States.</span></p> <p><span>The EFTA States are currently only four, compared to<span> </span> 25 EU Member States, which has also allowed EFTA still further flexibility in its relations with third countries. This has been one of the key reasons for the success of EFTA’s policy towards third countries and has allowed it to create an extensive network of trade relations.</span></p> <p><span>At present the network consists of fourteen free trade agreements and seven Declarations on co-operation. Several more agreements are currently under negotiations.</span></p> <p><span>Moreover, Iceland has recently launched a study with China into the feasibility of negotiating a free trade agreement between the two countries. On this point it is worth noting that Iceland is in fact the first European country that China has approached in this manner – and that would have been unthinkable if Iceland were a member of the EU.</span></p> <p><span>In addition to negotiating trade agreements, the Government must ensure that Iceland remains an attractive environment for companies and individuals to conduct their business in. Low taxes are an important factor in this respect, and tax cuts that have been made in recent years have undoubtedly strengthened the country’s competitive position in the global marketplace. But our greatest strength lies in our high level of education and a labour force that is well equipped to tackle the changes brought about by greater technology and globalisation.</span></p> <p><span>The chief advantage of a small economy in the global context is its flexibility and responsiveness. Icelandic membership of the EU would diminish this quality and reduce its ability to respond quickly when the need arises.</span></p> <p><span>Ladies and gentlemen,</span></p> <p><span>The EFTA States which are parties to the EEA Agreement – that is Iceland, Liechtenstein and Norway - have in many ways different interests, but they have one common goal in Europe and that is to be a party to the internal market.</span></p> <p><span>The EEA Agreement remains at the core an internal market agreement. It has provided the EEA/EFTA states with the ability to meet their aspiration to participate in European economic integration to our advantage - while remaining outside the EU - and provided flexibility to pursue our interest in other markets in a way that best fits our interest.</span></p> <p><span>Let me end by thanking the organisers of this conference which I am sure will turn out to be most interesting and useful. It is an honour to have eminent legal scholars and practitioners on various legal topics of relevance to the EEA come to Reykjavik to discuss the Agreement which is of such importance to Icelanders and so much a part of our daily life.</span></p> <p><span>Thank you</span></p> <br /> <br />

2006-03-30 00:00:0030. mars 2006Icelandic Foreign Policy in a Changing World

<p align="right"><strong>- Check against delivery-</strong></p> <p align="center"><strong>“Icelandic Foreign Policy in a Changing World”</strong></p> <p align="center"><strong>address by</strong></p> <p align="center"><strong>His Excellency Mr. Geir H. Haarde,</strong></p> <p align="center"><strong>Minister for Foreign Affairs of Iceland</strong></p> <p align="center"> </p> <p align="center"><strong><em>Deutsche Gesellschaft für Auswärtige Politik</em></strong></p> <p align="center"><strong>Berlin</strong><strong>,<span> </span> 29.03.2006<span> </span></strong></p> <p><span>Ladies and Gentlemen,</span></p> <p>It is indeed a pleasure and great honour to be invited to speak here today at the <em>Deutsche Gesellschaft für Auswärtige Politik</em>.</p> <p><span>Allow me to start with a few comments on the relationship between Iceland and Germany. Even if our formal political relations date back only a half century, they have deep roots.<span> </span> <span> </span></span></p> <p><span>Recorded contacts between Iceland and Germany reach back nearly a millennium.<span> </span> The first Icelandic bishop was consecrated in Bremen in 1056 and the earliest mention of Iceland as an identified nation is to be found in Adam of Bremen’s “History of the Church in Hamburg”. From that time onward, Germany has been a major source, and frequently the chief source, of central European influence in Iceland.</span></p> <p><span>Indeed, the 16th century is, in Icelandic history books, referred to as the German century. The Hanseatic League was active in Iceland and brought with it new ideas from the continent. German products were then, as they are now, greatly appreciated in Iceland for their quality. Even German beer was more highly prized than Danish beer!<span> </span></span></p> <p><span>In the 19th century, with the development of national consciousness across Europe, Germany played a crucial role for Iceland, as it did for our neighbouring countries in Northern Europe. <span> </span>Even if most of our leading national pioneers of the time went to Denmark and the other Nordic countries, Germany was close at hand and remained a source of much influence. Our Romantics, writers and artists, came to Germany for inspiration.<span> </span> To no other country do we owe as much for the remarkable revival and flourishing of Icelandic music in the 20th century as to Germany. Many of our leading musicians were educated here and a number of German musicians and conductors moved to Iceland and made significant contributions to the establishment of a thriving musical scene there.</span></p> <p><span>Since formal establishment of diplomatic relations in 1952, we have cooperated closely. Indeed, Germany is our second biggest trading partner today. Within the European context, be it on questions of our interests within the European Economic Area, where German help has at times been crucial, or in the field of European security and political cooperation within NATO, it has been reassuring for us to have such a close and understanding ally in Europe.</span></p> <p><span>Ladies and Gentlemen,</span></p> <p><span>Most world leaders are in agreement that today we face a greater range of threats and challenges, global and regional, than ever before. Terrorism, proliferation of weapons of mass destruction, cross-border crime, environmental degradation and energy security are issues which exercised world leaders at the UN Summit in New York last year. <span> </span></span></p> <p><span>These are issues which, by their nature, can have a major impact beyond the borders of any one country and must be addressed through international cooperation in multilateral fora. As Kofi Annan has stated, “In a world of interconnected threats and challenges, it is in each country’s self-interest that all of them are addressed effectively ... by broad, deep and sustained global cooperation.”</span></p> <p><span>It is obvious that Iceland’s geographical position is not a protection against the wide range of threats and challenges facing the world today. Any nation, mine included, assessing its defence and security needs must see them in the light of the global and multifarious nature of current security challenges.</span></p> <p><span>For this reason, Iceland’s long-term emphasis on cooperation in multilateral fora and on the importance of a strengthened and effective United Nations will continue. In this context let me add that, for the first time, Iceland is a candidate for a non-permanent seat at the United Nations Security Council for the period 2009-2010.<span> </span> Our arguments for the candidature are simple. Iceland is willing and ready to take on an active role and responsibility in contributing to solutions on the most pressing international issues.<span> </span> It is a fundamental element of the legitimacy of the UN that all nations, big and small, should serve their turn on the most important institutions.</span></p> <p><span>But Mr. Chairman, while multilateral action to address threats at their roots is essential, it is also the solemn obligation of any government to make credible provision for the protection of its people. <span> </span></span></p> <p><span>In Iceland’s case, we have sought for nearly sixty years to ensure our security through defence arrangements with the USA and through membership of NATO.</span></p> <p><span>Allow me to give a brief overview of our defence policy to date.</span></p> <p><span>It emerged, following World War II, that the major security threat to Iceland came from an expansionist Soviet Union. Iceland became a founding member of NATO and through its geostrategic position in the Atlantic – midway between the Soviet Union and the United States – we provided the Alliance with a key strategic asset in the Keflavik base, guarding the air and sea lanes of communication across the North Atlantic.</span></p> <p><span>Underpinning Iceland’s national security at this time was, on the one hand, our NATO membership and, on the other hand, the Defence Agreement with the United States dating from 1951. In this context it is important to underline the fact that Iceland has no military forces of its own.</span></p> <p>Transformation and adjustment of postures have become buzzwords in the defence field. The United States has been reducing drastically its military presence in Europe (I am aware that this has in particularly been the case here in Germany!). Iceland is no exception – we have seen over a number of years considerable down-sizing of the US presence at the base in Keflavik.</p> <p>The argument for the adjustment in the posture of forces has many merits – it is clear that resources are now needed in other parts of the world.<span> </span> The refocusing of much of NATO’s activity to deal with crises out of area which could nevertheless have major implications in area, is necessary.<span> </span></p> <p>But equally clear to us is that each country in the Alliance, Iceland included, must have credible defence, including sufficient air cover. We cannot accept – and we assumed our Allies would take the same view – that Iceland should be the only NATO ally without credible defences. Like in any other NATO country, Iceland’s territorial integrity and air space must be defended against the unknown.</p> <p>Iceland has been conducting talks with the United States for some years now on the future of our defence relationship. The talks have to a large extent revolved around the question of how Iceland and the United States might share the costs of the airfield at the Keflavik base, with the aim of Iceland taking on a much larger share. <span> </span></p> <p><span>On March 15, the United States Government informed the Icelandic authorities of its decision to end the permanent presence of US fighter aircraft at the Keflavik base no later than by the end of September this year. After that date there will be no significant permanent US military presence in Iceland. The aircraft may in fact leave considerably earlier than September in order to allow support units to depart in time.</span></p> <p>This unilateral decision was a great disappointment to the Government of Iceland, in particular since, in our view, we were in the middle of negotiations. Iceland had made concrete proposals that included a large contribution to the day-to-day costs of operating the Keflavik base through the assumption by Iceland of all costs related to operation and maintenance of the airfield at the base. Iceland thus stood ready to take over full responsibility and the financial burden of providing the US and our Allies with a major facility in the North Atlantic, and also search and rescue services to support US and allied forces in the area. These proposals on cost sharing were made in good faith in response to US requests and proposals and in an effort to facilitate the permanent stationing of US fighter aircraft at Keflavik and safeguard the Iceland-US defence relationship.</p> <p>We have taken up the withdrawal of US forces with the Secretary General of NATO since a lack of credible defence in Iceland is inevitably also a NATO concern. A further concern, in particular to our neighbours, is the fact that with the fighters the SAR (Search and Rescue) helicopters will be removed, which affects security and safety in the North Atlantic. Iceland will therefore have to move much more quickly to acquire a SAR capacity than anticipated. <span> </span></p> <p>What has never in our view been in doubt is the central need for a credible defence capability. I am encouraged that our American friends have in recent days reaffirmed their determination to ensure Iceland’s defence although without a permanent presence of US fighter aircrafts. It remains to be seen whether and how this can be done in a credible and effective manner. Talks on this question between Icelandic and US officials will resume in Reykjavík next Friday.</p> <p><span>Ladies and Gentleman,</span></p> <p><span>In my remarks I have been focusing on Iceland’s security policy.</span></p> <p><span>I would now like to turn to the considerable opportunities provided by globalisation and inform you of how Icelanders have been seeking to grasp these opportunities.</span></p> <p>In less than two decades Iceland has developed rapidly from a narrowly resource based and heavily regulated economy to a diversified free market economy. Iceland has for a number of years had an annual economic growth of 5-6 per cent, with very low unemployment and in recent years energetic outward investment by Icelandic companies, principally in Northern Europe, but also in Eastern Europe and in Asia. Indeed, Icelandic companies now employ over 100 thousand people outside Iceland. This is a 25% increase over the course of one year and an impressive figure bearing in mind the Icelandic work force itself is only 165 thousand. <span> </span><span> </span></p> <p><span>Several factors have contributed to this development, not least the policies pursued by the government of Iceland in recent years. In the past 15 years we have liberalised and deregulated with the aim of improving the environment in which economic entrepreneurs operate.</span></p> <p>Gone are the days when the state owned the three largest banks in Iceland, ran a shipping company and even produced fertilizer and cement. The Government has also greatly reduced corporate taxes, which has attracted foreign investors, encouraged local investment and discouraged our companies from moving abroad. Lower taxes and the Government’s privatisation programme along with sound economic policies have created stable economic conditions for Icelandic – and foreign - businesses to operate in. Thus corporate tax was reduced from 50% in 1990 to 18% 2002.<span> </span></p> <p>And Icelanders are not only investing abroad. They are also investing at home, not least in the harnessing of the energy resources, both hydropower and geothermal power. International companies are also investing heavily in aluminium production in Iceland based on secure clean electricity at competitive prices. All this is now resulting in a sustained boom in the Icelandic economy with, as mentioned before, high annual growth rates.<span> </span> Although this has led to some market turbulence in Iceland recently, we are confident that we can maintain economic stability over the long term.</p> <p><span>We have been able to reduce government debt radically bringing it from 52.3% of GDP in 1995 to 17.8% in 2005 and net government debt is less than 6%.<span> </span></span></p> <p><span>Another factor is Iceland’s pension system which is stronger than in most comparable countries. Already, at the beginning of the 1970s a private pension fund scheme was established, which is now more or less fully funded. A few years ago, similar changes were made to the public pension system and as a result this system will in due course also be fully funded. Increased freedom of choice, i.e. greater emphasis on voluntary pension savings, is also an important element. As a result, pension fund assets have grown dramatically as a percentage of GDP. Pension fund assets, foreign and domestic, are now equivalent to about 120% of GDP.</span></p> <p><span>One of the main characteristics of the Icelandic labour market is unusually high employment participation across all age groups. The unemployment rate is for the time being below what the OECD estimates as a natural rate of unemployment, 2,75%. In fact we have for decades not experienced long term unemployment rate over 5%.<span> </span> Today nearly 85% of the population is active in the labour market while the corresponding rate in the EU is 63 to 65%. In the last 25 years participation by women has grown from 60 per cent to 76 per cent, which is the highest in the OECD.</span></p> <p><span>Iceland</span> <span>has a relatively young labour force with the rate of child birth being higher than in the EU15 countries, except for Ireland. Child care is undoubtedly a major factor in encouraging families to have more children and in allowing women to participate fully in the labour market. In 2003 around 94% of children from 3 to 5 years old attended pre-primary schools and around 40% of newborns up to 2 years of age attended such schools.</span></p> <p><span>Another contributing factor may be the generous nine-month maternity/paternity leave which was introduced in the year 2000. The novelty is that each parent has the right to a three month non-transferable leave with 80% of full pay. In addition, there are another three months that the parents can divide between themselves as they please. <span> </span></span><span>So far the experience has been extremely positive and 90 per cent of Icelandic fathers take advantage of their right to paternity leave. This has</span> <span>enabled parents to share from the beginning the responsibility of bringing up children.</span></p> <p><span>The diversification in the Icelandic economy has to a large extent been driven by people with strong educational backgrounds.<span> </span> The Icelandic education system is a good preparation, but also important has been the large number of Icelanders studying at foreign universities, including German ones, bringing back know-how and contacts.</span></p> <p><span>While the government has worked hard to ensure that the domestic economic environment is business friendly, it has also sought to make sure that Icelandic companies have operating conditions at least as good as their competitors in the international market.</span></p> <p><span>We have highly successful companies in software, biotechnology, aviation and tourism, banking and financial services, in addition to the traditional fisheries industry. Furthermore in sectors including prosthetics and generic pharmaceuticals, as well as the retail sector.</span></p> <p><span>The establishment of the European Economic Area in 1994 was a major step which we took together with the other EFTA countries at the time. <span> </span>The EEA provided access to the EU’s Internal Market with freedom of movement of goods, services, labour and capital in the whole area. In addition, we contribute generously with Norway and Liechtenstein to the solidarity funds for less developed parts of the EU. We consider the EEA to be a remarkable success and a durable arrangement.</span></p> <p>With respect to the EU and EFTA, I know it is of some curiosity here in Germany, whether Iceland has plans to join the European Union. <span> </span>We follow developments within the EU very closely – after all the EU is by far our biggest trading partner, and some of our closest friends are members.<span> </span> We wish the EU well and want to see it succeed in its endeavours. Indeed, I would say that the EU is one of the major contributors to peace both in our region and world wide. However, there are no pressing reasons for Iceland to join the Union; indeed, there are certain matters, such as the EU’s common fisheries policy, which would make joining very problematic.<span> </span></p> <p>The very different nature of our economies would also present major obstacles. Economic fluctuations in Iceland do not follow the same cycle as those in the major economies of the euro zone. The rate of the euro and the interest rate policy of the European Central Bank reflect conditions in the major economies of the euro zone and not conditions as they are in Iceland. The Icelandic economy is frequently in a different phase to the major EU countries. Thus Iceland has completely different requirements in economic management than the larger countries of the euro zone, not least in matters of interest rates.<span> </span></p> <p>Ladies and Gentlemen,</p> <p><span>Iceland</span><span>, despite its geographical position between the European and American continents, does not see itself constrained by this geography.<span> </span> In recent years we have put much effort into concluding trade agreements with countries far from our back door.<span> </span> Our membership of EFTA, together with Liechtenstein, Norway and Switzerland has made us participants in a 14 country network of free trade agreements covering all continents.<span> </span> In recent years we have paid great attention to new markets in Asia. Thus Iceland recently opened an embassy in New Delhi with the aim of increasing trade with India – indeed, there are already highly successful Icelandic businesses operating on the Subcontinent. <span> </span>Earlier this month we began exploratory talks on the feasibility of a bilateral free trade agreement with China.</span></p> <p><span>So as you can see Iceland is busy like all other countries, looking after her interests in a rapidly changing world.</span></p> <p><span>Allow me in conclusion to thank the Deutsche Gesellschaft für Auswärtige Politik for the opportunity to come here and talk to you about Icelandic issues.<span> </span> I thank you for your attention. I will of course be happy to answer any questions you may have.</span></p> <br /> <br />

2006-03-21 00:00:0021. mars 2006Ræða utanríkisráðherra hjá fransk-íslenska viðskiptaráðinu

<p align="left"><strong><span><span><a href="/media/utanrikisraduneyti-media/media/Raedur/Rada_GHH_islenska_fransk-isl_versl_leidr.pdf">Íslensk þýðing</a></span></span></strong></p> <p align="center"><strong><span>Ræða í kvöldverði hjá fransk-íslenska viðskiptaráðinu</span></strong></p> <p align="center"><strong><span>París, 21. mars 2006</span></strong></p> <p align="justify"><span>Monsieur l’Ambassadeur d’Islande en France<br /> </span><span>Monsieur l’Ambassadeur de Norvège en France<br /> </span><span>Monsieur le Président de la chambre de commerce,<br /> </span><span>Mesdames, Mesdemoiselles, Messieurs,<br /> </span></p> <p align="justify"><span>Chers amis,<br /> <br /> </span><span>C’est avec un réel plaisir que je m’adresse aujourd’hui à la chambre de commerce franco-islandaise.<br /> <br /> </span><span>L’expansion, ces derniers temps, des entreprises islandaises sur les marchés étrangers a suscité l’intérêt et la curiosité. Des Islandais ont investi dans de nombreuses régions du monde, particulièrement dans le secteur bancaire, la technologie de pointe, le secteur pharmaceutique, la distribution et l’industrie agro-alimentaire. 104 000 (cent quatre mille) personnes dans le monde, travaillent pour des sociétés controlées par des actionnaires islandais, ce qui consititue une augmentation de 25% par rapport à l’année dernière. Ce chiffre est considérable si on considère que la population active en Islande se limite à 165 000 (cent soixante-cinq mille) personnes.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>L’entreprise Actavis, dans le secteur pharmaceutique, est une des 5 premières au monde dans le domaine des médicaments génériques, et compte 10 000 (dix mille) employés dans environ trente pays. Össur est le second fabricant au monde de prothèses médicales. L’entreprise fait travailler 940 (neuf cents quarante) employés sur 11 (onze) sites et les prothèses qu’elle fabrique ont soulagé l’existence de ceux qui en avaient besoin comme le montre de très nombreux témoignages.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Certaines de ces sociétés ont ciblé leur activité sur la France, en particulier celles qui produisent des plats de poisson de premier choix. Car les Français, on le sait, savent apprécier une nourriture raffinée!</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Sous le nom Alfesca, <span>nouvelle dénomination du</span> <span> </span>groupe SIF, on trouve les fameuses marque Delpierre, Labeyrie, Islandia et Blini. 3 700 (trois mille sept-cents) personnes travaillent pour cette société, dont 2500 (deux mille cinq-cents) à 3000 (trois mille) en France.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Des Islandais ont également investi en France dans la finance, l’ingénierie, l’expertise et les transports aériens. La compagnie Avion group a acquis dernièrement Star Airlines, la seconde en France en importance dans le vol charter. 59 (cinquante-neuf) avions boeing et airbus sont en service chez Avion group dont les effectifs sont de 4500 (quatre mille cinq cents) personnes, réparties sur 85 (quatre-vingt-cinq) sites dans le monde.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Il est naturel que cette soudaine expansion soulève des questions, surtout qu’elle provient d’une petite nation située aux confins de l’Europe, et dont on a rarement parlé jusqu’ici sur les marchés étrangers. D’où vient l’argent qui a permis de tels investissements ? Et pourquoi cela se produit-il maintenant ?</span></p> <p align="justify"><br /> <br /> </p> <p align="justify"><span>Arrêtons-nous, pour commencer, à la dernière question. Qu’est-ce qui a permis ce développement soudain des entreprises et l’audace de nos entrepreneurs sur les marchés étrangers ?</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Nous constatons d’abord que l’environnement économique et financier a changé aussi bien en Islande qu’ailleurs dans le monde. Regardons tout d’abord les changements à l’échelle internationale. Le mot qui les résume le mieux est assurément <em>la <span>mondialisation</span></em>. Il est de plus en plus facile pour les entreprises de se développer sur des marchés éloignés, et cela profite bien sûr aux sociétés islandaises. La participation de l’Islande à l’Espace Economique Européen a joué en sa faveur. L’Islande participe au marché intérieur depuis l’entrée en vigueur de l’accord sur l’Espace Economique Européen en 1994 (mille neuf cent quatre-vingt quatorze).</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Avant l’adhésion à l’EEE, les investisseurs étrangers en Islande étaient soumis à des limitations, les transferts de capitaux étaient encore entravés, les importations et les exportations soumises à autorisation, et le droit pour une entreprise étrangère, par exemple une société financière, de s’installer en Islande faisait l’objet de restrictions. Nous avons profité de l’adhésion à l’Espace Economique Européen pour éliminer ces restrictions tout en garantissant l’accès de l’Islande au marché intérieur.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>L’élargissement de l’Union Européenne et donc de l’Espace Economique Européen il y a deux ans, et les projets d’intégration de la Bulgarie et de la Roumanie, qui devraient se concrétiser l’année prochaine, augmentent encore les opportunités.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>L’Islande a tenu également à conclure des accords bilatéraux avec d’autres pays de la zone. La participation de l’Islande à l’Association Européenne de Libre Echange lui a permis d’être partie prenante d’un réseau, qui compte désormais 14 (quatorze) états membres. Récemment nous nous sommes penchés sur les marchés émergeants, surtout en Asie. C’est ainsi que l’Islande vient d’ouvrir une Ambassade à New Delhi, dont l’un des objectifs majeurs est de favoriser l’augmentation des échanges entre l’Islande et l’Inde. Au début de ce mois ont d’autre part débuté des négociations entre la Chine et l’Islande sur la possibilité de finaliser un accord de libre-échange entre les deux pays.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Toutes ces étapes ont été franchies dans le but de créer un climat favorable aux entreprises et aux entrepreneurs islandais, pour leur permettre de trouver de nouveaux marchés et d’en saisir les occasions d’investissement. Mais la priorité reste bien sûr toujours sur le marché européen qui représente soixante-dix pour cent de nos échanges.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Tournons-nous à présent vers les changements intervenus dans notre économie.</span></p> <p align="justify"><span>Les pouvoirs publics ont favorisé la libéralisation des échanges de façon délibérée, tout en diminuant l’intervention de l’Etat dans la vie économique. L’accent a été mis ces quinze dernières années sur des mesures durables destinées á renforcer la croissance. Le gouvernement a amélioré sensiblement le cadre juridique des entreprises, la flexibilité du marché du travail, et il existe en Islande un système puissant et efficace de retraite par capitalisation.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Trois des plus grandes banques d’affaires, il y a quelques années seulement, étaient propriété de l’Etat. Le gouvernement a privatisé les banques, ce qui a libéré un savoir-faire et permis des investissements qui ont profité au développement et à l’expansion des entreprises islandaises. La croissance des services financiers a été rapide, l’accès des sociétés et des particuliers au crédit a augmenté et les taux d’intérêt ont baissé. Il en a été de même pour la plus grande société de télécommunications qui a été privatisée, et le produit de sa vente, ainsi que celui de la vente des banques, ont été mis à profit pour améliorer l’état des finances publiques tout en diminuant la dette. La solidité des finances publiques a permis de diminuer le service de la dette et d’affecter une partie des sommes dégagées à l’amélioration de l’éducation et des services sociaux.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Un autre volet des réformes du gouvernement a consisté à simplifier l’impôt sur les sociétés dont le taux a été abaissé de trente-trois pour cent en 1995 (mille neuf cent quatre-vint-quinze) à dix-huit pour cent en 2002 (deux mille deux). Rappelons que ce taux était de cinquante pour cent en 1990 (mille neuf cent quatre-vingt-dix). Les impôts sur les bénéfices ont été nivelés, et un taux unique de dix pour cent taxe aujourd’hui les intérêts financiers, les dividendes et les autres revenus financiers.</span></p> <p align="justify"><span>L’ensemble de ces mesures gouvernementales ont permis de dynamiser l’activité économique.<span> </span> Cette croissance, mise au service des entreprises, malgré la baisse de l’impôt sur les sociétés, a permis une augmentation sensible des revenus de l’Etat.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>L’impôt sur le revenu des personnes physiques a baissé également, les droits de successions ont été diminués et harmonisés, tandis que l’impôt sur la fortune a été supprimé.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>L’impôt sur le revenu, fixé á 24,75% (vingt-quatre virgule soixante-quinze pour cent) en 1995 (mille neuf cent quatre-vingt-quinze) sera porté à 21,75% (vingt et un virgule soixante-quinze pour cent) en 2007 (deux mille sept). Un impôt spécial sur les hauts revenus, qui représentait sept pour cent des revenus en 2002 (deux mille deux) a été supprimé.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Les pouvoirs publics ont volontairement diminué les engagements de l’Etat en apurant les comptes de la caisse de retraite des fonctionnaires, en plaçant les cotisations sur un compte auprès de la banque d’émission et en diminuant le service de la dette. Les dettes de l’Etat, en 1995 (mille neuf cent quatre-vingt quinze) représentaient 52,3% (cinquante-deux virgule trois pour cent) du PIB mais ne devraient plus représenter que 17,8% (dix-sept virgule 8 pour cent) en 2006 (deux mille six). Les dettes nettes de l’Etat, dans le même temps, sont passées de 35 (trente-cinq) à 5,6 (cinq virgule six) pour cent du PIB. La solidité du système de retraite dont la capitalisation atteint aujourd’hui 120 (cent vingt) pour cent du PIB, gage de garantie pour l’avenir, et une gestion financière saine ont permis à l’Etat islandais d’améliorer sa note auprès des agences de cotation étrangères.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Une croissance forte et rapide ainsi qu’un accès aisé au financement, les investissements des sociétés islandaises à l’étranger et inversement de sociétés étrangères dans l’industrie de l’aluminium, ont mis à l’épreuve la capacité d’assimilation de l’économie.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>La consommation des ménages a progressé grâce à l’augmentation du pouvoir d’achat, les prix de l’immobilier ont grimpé et le déficit du commerce extérieur s’est accru. Les investissements liés à la construction de barrages et à l’industrie de l’aluminium, et les emprunts contractés par les sociétés pour financer leur expansion expliquent en partie ce déficit. L’endettement extérieur des particuliers s’est accru tandis que la dette de l’Etat baissait rapidement. L’inflation cependant est restée faible selon l’indice européen normalisé des prix à la consommation. Elle a progressé sur les douze derniers mois de 1,2 (un virgule deux) pour cent contre 2,2 (deux virgule deux) pour cent sur l’ensemble de la zone. La couronne islandaise s’est appréciée et les Islandais ont bénéficié du marché du travail européen en faisant appel à la main d’œuvre étrangère, notamment dans le secteur du bâtiment et l’industrie lourde. <span> </span></span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>On estime que le déficit du commerce extérieur diminuera lorsque les investissements dans les secteurs hydro-électriques et de l’aluminium prendront fin. Il devrait fléchir aussi du fait de la diminution de la consommation privée, de celle des importations liées aux investissements industriels, tandis que les recettes d’exportation augmenteront grâce aux revenus plus importants tirés de la vente de l’aluminium.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Le gouvernement reste cependant vigilant et prendra les dispositions adéquates si la demande intérieure demeure soutenue l’an prochain. Mais tournons-nous vers l’avenir : la situation des finances et de l’économie restent saines et le plein emploi est assuré. La diminution des impôts, les privatisations, l’amélioration du climat des entreprises et la puissance des fonds de retraites constituent les piliers de notre politique.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Un système éducatif approprié est une condition nécessaire au succès des entreprises islandaises sur les marchés extérieurs. Ce système, tout en donnant aux Islandais une formation de qualité, encourage ceux qui en ont la capacité et la volonté à poursuivre leurs études à l’étranger. De très nombreux Islandais l’ont fait, souvent durant plusieurs années, et ils en sont revenus non seulement plus instruits, mais avec des relations et une expérience personnelle qui leur servira dans cette période d’expansion.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Nos investissements accrus dans la recherche et le développement ont eu deux conséquences.<span> </span> Les Islandais sont dans le peloton de tête, avec une contribution de trois pour cent pour la recherche et développement proportionnellement au PIB. La part des entreprises dans l’effort de recherche s’est par ailleurs inversée. Il était de trente pour cent il y a quelques années, et il est aujourd’hui de soixante-cinq pour cent. L’Etat, dans le même temps, a accru sa contribution qui représente 1 (un pour cent) % du PIB, un pourcentage élevé à l’échelle internationale.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Mais répondons maintenant à l’autre question posée précédemment. D’où vient l’argent qui a financé les investissements accrus des sociétés et des entrepreneurs islandais dans le monde ces dernières décennies. Il n’existe pas de réponse unique à cette question car les investisseurs peuvent choisir aujourd’hui entre des moyens de financement variés. Une société bien implantée a de multiples possibilités de financement, qu’elle soit islandaise ou non. Mais en répondant à cette question on oublie trop souvent le rôle déterminant des fonds de retraite dans l’économie islandaise, en particulier dans leurs investissements à l’international. Le système de retraites islandais, je l’ai dit précédemment, repose sur la capitalisation. Cela signifie que chaque mois salariés et employeurs versent sur un fond des sommes qu’il fait fructifier. C’est pour cette raison que le système de retraite islandais n’est pas confronté aux mêmes difficultés que de nombreux autres pays d’Europe. Les fonds de retraites ont répondu aux opportunités d’investissements qui se présentaient à l’étranger et ont accompagné l’expansion croissante des entreprises islandaises à l’international.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Chers amis,</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Je suis convaincu que le déploiement des entrepreneurs islandais à l’étranger repose sur de solides fondements. Il est évidemment impossible d’exclure que des erreurs soient commises, et il est dans la nature des choses que tous les investissements ne portent pas leurs fruits. Ceux qui prennent des risques doivent être prêts à essuyer des pertes comme ils sont prêts à recueillir des profits. Mais cela ne change en rien le fait que le climat économique dont les entreprises islandaises bénéficient est un des meilleurs qui existent. Des classements internationaux placent l’Islande au quatrième rang mondial en matière de compétitivité. L’Islande est au deuxième rang dans le monde en terme de niveau de vie et c’est le pays où la corruption est la plus faible. Il ne faut pas bien sûr prendre toutes ces comparaisons internationales pour argent comptant. Elles indiquent cependant que l’économie islandaise est dynamique et prête à répondre aux contraintes, mais aussi aux opportunités d’un monde globalisé.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Monsieur le Président de la chambre de commerce franco-islandaise,</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify"><span>Je veux vous remercier pour l’honneur que vous me faites en me recevant parmi vous ce soir. Je vous souhaite de nouveaux et brillants succès dans la tâche qui est la vôtre au service des échanges entre la France et l’Islande.</span></p> <p align="justify"> </p> <p align="justify"><span><a href="/media/utanrikisraduneyti-media/media/Raedur/Rada_GHH_islenska_fransk-isl_versl.pdf"></a></span> </p> <p> </p> <p><span> </span></p> <br /> <br />

2006-03-10 00:00:0010. mars 2006Island i en globalisert verden

<p align="right">Talt ord gjeller</p> <p align="center">Geir H. Haarde</p> <p align="center"><br /> Utenriksministerens tale på Høyskolen i Stavanger</p> <p align="center"><br /> 10. mars 2006</p> <p align="center">”Island i en globalisert verden”</p> <p align="left"><br /> Rektor, mine damer og herrer</p> <p align="left"><br /> Som vi alle vet har samkvemmet mellom Island og Norge på lang historie og dype røtter. Helt fra landnåmstiden har landenes historie vært sammenvevd, både politisk, økonomisk og kulturelt. Nordmenn kaller gjerne Island for ”sagaøya”, et begrep som kanskje viser et romantisk forhold til nabofolket vest. Arven fra sagatiden står sentralt i vår oppfatning av Norges og Islands historie.<br /> <br /> Men samkvemmet mellom de to landene har gjennom århundrene også dreiet seg om andre ting enn den litterære arven. Som et eksempel kan nevnes at virksomheten til driftige nordmenn innen hvalfangst og sildefiske på slutten av 1800-tallet og begynnelsen av 1900-tallet bidro mye til den økonomiske gjenoppbyggingen av Island i sin tid og gjorde det islandske folk i stand til å bryte ut av fattigdom til godt utkomme. På Island fant disse aktive nordmennene et hav av muligheter – bokstavelig talt – og ble til forbilder for islendingene i hvordan de kunne utnytte ressursene i havområdene omkring landet.<br /> <br /> Og det er nettopp her i Stavanger mye av denne historien, både den gamle og den nye, har sin bakgrunn. Samlingen av det norske kongeriket og den påfølgende utvandringen til Island har mye av sitt utspring her i Stavangerområdet. Slaget ved Hafrsfjord var et vendepunkt i den sammenheng. Det samme gjelder for det norske sildefisket ved Island. Mange av de norske sildefiskerne og sildekongene kom også fra Stvangerområdet. Jeg skal ikke her ta opp de vanskelige spørsmål om dagens sildefiske, men bare konstatere at vi i dag krangler om rettighetene til den samme sildestammen som norske fiskere fisket på ved Island tidligere og som fremdeles kalles for norsk-islandsk sild på Island. For ikke lenge siden ble den samme silda kaldt for Islandssild i Norge. I dag omtales den i Norge som Norsk vårgytende sild. Kanskje vi i Island burde da kalle den for Vår norskgytende sild! Vi kan i hvert fall være enige om en ting når det gjelder silda. Et kjært barn har mange navn!<br /> <br /> Men det er ikke dette jeg har tenkt å snakke om her i dag. Mitt tema er Island i en globalisert verden.<br /> <br /> Island og Norge har det til felles med alle andre land i verden at globaliseringen både skaper muligheter og utfordringer. Økt frihet i verdenshandelen, åpningen av nye markeder i fjerne land, konkurransefortrinnet som mange land i Asia har innen masseproduksjon av forskjellige varer, den økte betydningen av handel med tjenester på tvers av landegrensene – alt dette skaper ikke bare nye muligheter, men også visse farer. Men det står i vår egen makt om vi skal velge å fokusere på farene i stedet for mulighetene – eller gripe mulighetene for slik å bli bedre i stand til å møte farene og utfordringene. Hvorvidt vi oppnår gode resultater i de kommende årene vil i stor grad avhenge av hvilken innfallsvinkel vi velger.<br /> <br /> Island og Norge har det til felles at begge land står godt rustet til å bruke de muligheter som globaliseringen fører med seg. Begge land er fra naturens side velsignet med store naturressurser og begge land har vært flinke til å utnytte disse ressursene på en fornuftig måte, og slik skape et trygt grunnlag for sitt næringsliv og sine velferdssamfunn. Men vi kan ikke lenger basere vår velferd bare på naturressursene og utnyttelsen av disse. Betydningen av tjenesteytende næringer og virksomheter som bygger på kunnskap og høyteknologi spiller stadig større rolle. Norske og islandske virksomheter innen disse sektorer blir stadig viktigere og de gjør seg mer og mer gjeldende internasjonalt.<br /> <br /> For å trygge sine interesser innen handel i en globalisert verden er det nødvendig med forpliktende avtaler for å sikre markedsadgang og like vilkår som de som gjelder for våre viktigste konkurrenter internasjonalt. Her har Norge og Island det til felles at begge landene er medlemmer av EØS og EFTA. Dette sikrer dem adgang til verdens største markedsområde innen EU. I tillegg til dette har det stadig voksende frihandelsnettet som EFTA har forhandlet fram, sikret EFTA-landene samme betingelser i en del tredjelandsmarkeder som land i EU og i noen tilfeller også bedre markedsadgang enn EU-land har. Deltakelsen i EFTA-samarbeidet har skapt en trygg ramme om forholdet mellom Norge og Island og EU, og har også gjort det mulig for oss å få tilgang til nye og voksende markedsområder. På samme tid har Island og Norge sluppet unna mange av de ulempene som ville ha fulgt fullt medlemskap i EU. Faktisk viser også internasjonale, økonomiske indikatorer at Norge og Island ligger i tet på de fleste målingene som er gjort til å måle forskjellige lands økonomiske resultater og deres konkurransekraft.<br /> <br /> Island og Norge har det til felles at de har klart å utnytte de mulighetene som globaliseringen har skapt. Men vi må være klar over at vi ikke kan utnytte disse mulighetene uten samtidig å sikre fred og stabilitet. Islandske og norske myndigheter har valgt de samme veier for å sikre fred og stabilitet for egne borgere ved medlemskap i både FN og NATO. Før i dag besøkte jeg Fellesoperativt hovedkvarter (FOHK) og NATO’s Joint Warfare Centre (JWC), på Jåttå, hvor ledere av forsvarsstyrker fra begge sider av Atlanteren blir trent til å takle de nye trusler som alliansen står overfor. Island og Norge tar aktiv del i NATO-samarbeidet og har hatt felles synspunkter på og støttet arbeidet med de nødvendige tilpassninger alliansen har måttet gjennomføre etter slutten av Den kalde krigen, inklusive NATO’s utvidelse som vi ennå ikke ser slutten på. <br /> <br /> NATO har gjennomgått en enorm forandring. Selv om alliansens hovedoppgave fremdeles er å sikre fred og stabilitet i Europa, har likevel globaliseringen hatt mye å si for hvilke oppgaver alliansen nå påtar seg. I den sammenheng kan vi nevne fredsoperasjoner, bistand til gjenoppbygging i Afghanistan og Irak, bistand i Darfur-området i Sudan og i jordskjelvrammede områder av Pakistan. Island har også gitt betydelig økte bidrag til NATO-operasjoner, først på Balkan og nå i Afghanistan hvor islandske peace-keepere arbeider blant annet sammen med norske styrker. Islandske peace-keepere har også fått trening hos det norske forsvaret og det er vi svært takknemlig for.<br /> <br /> De trusler vi står overfor i dag er som kjent vanskelige å definere og forutse. Dette har gjort det nødvendig å revurdere og reorganisere internasjonale og regionale institusjoner på det sikkerhetspolitiske område, inklusive De forente nasjoner. Island står for første gang for valg til FN’s Sikkerhetsråd høsten 2008. Beslutningen om å fremme kandidaturet representerer på en måte et vannskille i islandsk utenrikspolitikk. Og som så ofte før søker vi og får støtte til våre ambisjoner hos våre nordiske frender. Målet med medlemskap i Sikkerhetsrådet er å ta en mer aktiv del og større ansvar vedrørende det globale arbeidet for fred og sikkerhet; å delta hvor det tas beslutninger som gjeller krig og fred. <br /> <br /> Deltakelse i Sikkerhetsrådet vil nok representere en utfordring for Island, men vi håper at vi med deltakelsen kan bidra på en konstruktiv måte til fred og sikkerhet i verden. Ved å vise ansvar på denne måten styrker vi våres egne sikkerhetspolitiske interesser og påtar oss oppgaver i samsvar med vår etiske plikt til å bidra til en bedre og sikrere verden.<br /> <br /> De siste årene har aktiviteten til islandske bedrifter og gründere økt betraktelig på utenlandske markeder. Denne økte aktiviteten i utlandet er spredt over hele verden, til Øst-Europa, til Asia og til Sør-Amerika. Men islandske bedrifter har rettet sin aktivitet mest mot våre nære markeder, dvs. England og de nordiske land. Norge har ikke gått glipp av denne utviklingen og har ikke minst de islandske banker gjort seg gjeldende i Norge. Men selv om islandske investorers virksomhet i Norge er betydelig, blekner den i sammenligning med aktiviteten i Danmark og England.<br /> <br /> Denne økte kraften i islandsk næringsliv og økt virksomhet på utenlandske markeder har vakt betydelig oppmerksomhet og diskusjon, særlig i Norden. Denne diskusjonen har stort sett vært positiv – men det kan ikke legges skjul på at omtalen noen ganger har vært ganske negativ. Det er for så vidt kanskje ikke rart at folk spør seg: Hva ligger bak denne økte aktiviteten fra næringslivet på Island?<br /> <br /> Årsakene er selvsagt sammensatte. For det første har globaliseringen skapt nye muligheter til økt virksomhet på utenlandske markeder. Men det er også flere forklaringer – og her vil jeg vende tilbake til det jeg nevnte tidligere om de mulighetene som vi står overfor med hensyn til globaliseringen. Det har vært en bevisst politikk fra islandske myndigheters side fra 1991 å skape så gode rammevilkår som mulig for islandsk næringsliv. Dette har man gjort for å sikre at islandsk næringsliv skal ha minst like gode konkurransebetingelser som deres utenlandske konkurrenter og at disse betingelsene skal være på høyde med det beste i internasjonal sammenheng.<br /> <br /> For det første har vi lykkes godt med den økonomiske styringen de siste årene. Helt fra begynnelsen av 1990-tallet har islandske myndigheter lagt vekt på å redusere statens deltakelse i næringslivet, liberalisere rammebetingelsene for næringslivet og således legge forholdene til rette for virksomhetene til å kunne vokse og bli sterkere. Statens direkte inngripen i næringslivet eller direkte eierskap i enkeltforetak, slike som for eksempel telefon eller bank, er blitt historie. Staten driver heller ikke lenger med direkte innblanding i næringslivet i form av subsidier eller tilskudd til ulønnsomme virksomheter.<br /> <br /> Landbruket er dog et unnentak i denne sammenhæng. Bedriftsbeskatningen har blitt senket betydelig og samtidig har man senket skatter på inntekt og formue. Alt dette har ført til større økonomisk aktivitet slik at man har klart å redusere den islandske stats utenlandsgjeld betydelig. Året 2001 var utenlandsgjelden på 26 % av bruttonasjonalproduktet – og fire år seinere var denne andelen bare 9 %. Alt dette til sammen har skapt økt stabilitet i økonomien og ført til økt økonomisk vekst.<br /> <br /> For det andre er det viktig at det islandske pensjonsfondsystem står veldig sterkt. Det islandske pensjonssystemet er fondsbasert og bygger i hovedsak på full fondsinntjening. Omtrent 14-16% av alle lønnsutgifter i Island går til pensjonsfondene og i dag disponerer fondene relativt sett større beløp enn det norske oljefondet eller rundt regnet NOK 350 tusen pr innbygger eller mellom 110 og 115 % av bruttonasjonalproduktet. Vi står derfor ikke overfor de samme problemene og mange andre land i Europa når det gjelder finansiering av fremtidige pensjoner. Disse fondene har relativt frie hender med hvordan de investerer, de kan investere både innenlands og utenlands og i aksjer og obligasjoner. Det er ingen tvil om at det islandske pensjonsfondssystemet har bidratt støttende til økte islandske investeringer utenlands og til veksten i islandsk næringsliv generelt.<br /> <br /> Til slutt er det riktig å nevne at islandske myndigheter har de seinere år lagt stor vekt på å redusere handelshindre for å bedre adgangen for islandske bedrifter på utenlandske markeder. Her betyr selvfølgelig vårt medlemskap i EØS mest, som jeg nevnte tidligere. Under EØS-forhandlingene la islendingene, som rimelig er, størst vekt på å sikre så godt de kunne markedsadgang for fiskeriproduktene til EU. I de siste årene har derimot den største veksten i vår handel med land innen EU vært på tjenesteområdet og innen investeringer, det vil si innenfor de områder man ikke la like stor vekt på under forhandlingene. Vi er glad for det i dag at man også fikk til avtaler på disse områdene under EØS-forhandlingene selv om man på den tid kanskje ikke var klar over hvor viktige de ville bli innen relativt kort tid. EØS-avtalen har utvilsomt skapt gunstige forhold for islandsk næringsliv på disse områdene. Og det har unektelig vært en hyggelig overraskelse for mange hvor godt de islandske bedriftene og driftige entreprenører har klart å utnytte disse nye mulighetene.<br /> <br /> Men i virkeligheten kan man si at denne utviklingen ikke burde ha kommet som noen overraskelse. For nordmenn er det gammelt nytt at norske bedrifter og enkeltpersoner er virksomme over hele verden. De fleste av våre naboland i Norden har gjennomgått en lignende utvikling de seinere år. Om det islandske engasjementet i utlandet sees i internasjonal sammenheng, viser det seg at denne utviklingen i grunnen er en del av en utvikling som har foregått overalt i verden de siste ti årene. Nordmenn kan synes det er uvanlig og en nyhet at aktører fra et så lite land som Island blir betydningsfulle i det norske næringslivet – men om en ser på dette i en større sammenheng, er ikke forskjellen på Norge og Island så stor.<br /> <br /> Om en tar med i betraktningen land som Kina og India, med over en milliard innbyggere, er det da noen grunnleggende stor forskjell mellom Norges 5 millioner og Islands 300.000 innbyggere? Til tross for størrelsen (eller mangelen på størrelse) har Norge vært i fremste rekke i internasjonal handel på flere felter. Hvorfor skulle ikke vi islendinger ha nordmenn som forbilder på dette området, som på så mange andre?<br /> <br /> Mine damer og herrer,<br /> <br /> Det er ikke til å legge skjul på at en storøkt satsing på utenlandske markeder kan innebære en del farer og utfordringer. Det er slett ikke sikkert at det går like godt med alle islandske investeringer i utlandet – det er rett og slett bare livets gang at man ikke alltid lykkes like godt når man går nye veier. Nå nylig vakte begrenset nedgang i den islandske kronen spørsmål om framtidsutsiktene i islandsk næringsliv. Det fulgte litt oppstyr på de utenlandske valutamarkedene og valutaene til noen land i Øst-Europa, Afrika og Sør-Amerika ble berørt.<br /> Det er klart at det er all grunn for islandske myndigheter til å lytte nøye når slike advarsler kommer fra respekterte selskaper, og man kan heller ikke nekte for at den store oppgangen i islandsk økonomi de seinere år krever styrke i styringen av nasjonaløkonomien. På samme måte skal det ikke legges skjul på at noen utslag av globaliseringen – slik som økt spekulasjon på internasjonale valutamarkeder – har skapt en ny og uventet faktor i økonomistyringen. Dette viser også hvordan globaliseringen har gjort verden mindre – hvem skulle ha trodd at man kunne knytte nedgangen i kursen til den sørafrikanske randen til en rapport om Islands kredittverdighet?<br /> Men det viktige i denne sammenhengen er at den islandske regjeringen vil fastholde sitt arbeid for å sørge for gode rammevilkår for islandske bedrifter gjennom solid økonomisk politikk, ansvarlige statsfinanser og gunstige beskatningsregler. Slik kan vi legge forholdene til rette for at islandsk næringsliv kan nyttiggjøre seg de mulighetene som globaliseringen skaper og samtidig stå godt rustet til å møte de farer og utfordringer som globaliseringen kan bære med seg.<br /> <br /> Mine damer og herrer,<br /> <br /> De utfordringer som vi islendinger står overfor vedrørende globaliseringen, er for det meste de samme som dere nordmenn har stått overfor de seinere år. I grunnen kunne tittelen på denne talen like godt ha vært ”Norge i en globalisert verden” – fordi Island og Norge står overfor tilsvarende utfordringer, muligheter og farer som følger globaliseringen. Jeg er av den grunn overbevist om at vi islendinger kan lære mye av hvordan nordmenn har taklet globaliseringen – og det er forhåpentligvis også noe dere kan lære av oss i denne forbindelse.<br /> <br /> Som jeg før har nevnt, står samarbeidet mellom landene på gammel, solid grunn, og jeg tviler på om noen land kan ha tettere samarbeid enn Island og Norge. Selvfølgelig kan det av og til røyne på vennskapet når to lands økonomiske interesser kolliderer. Men det er mye oftere at vi har felles interesser å ta vare på, og vi har stort sett samarbeidet på en utmerket måte. Jeg er også overbevist om at globaliseringen ikke vil undergrave dette samarbeidet – heller tvert imot, globaliseringen vil kunne understreke viktigheten av at vi arbeider nært sammen. Globaliseringen skaper på den måten muligheter til å forsterke enda mer de båndene som binder sammen Island og Norge, både når det gjelder økonomi, kultur og politikk.<br /> <br /> Jeg har nevnt sikkerhetspolitikken her foran som et eksempel på samarbeidet mellom Island og Norge og samarbeidet innenfor FN. De trusler som vi står overfor i dag må vi takle i fellesskap, enten truslene stammer fra internasjonale terrornettverk eller fugleinfluensaepidemier. Vi må også forene våre krefter og samarbeide for å bekjempe den økende forurensningen av havet som truer våre verdifulle fiskeressurser. Vår sikkerhet kan ikke lenger baseres på tradisjonell, militær forsvarsevne, truslene er blitt så kompliserte og mangeartede. Energi- og miljøspørsmål har viktige sikkerhetspolitiske aspekter slik vi har erfart i det siste.<br /> <br /> Store endringer er på gang i det høye nord vedrørende natur, miljø og økonomisk aktivitet. Det er svært viktig at de nordiske land kan møte disse utfordringene på en slik måte at man kan sikre en bærekraftig utvikling av nordområdene samtidig som man utnytter de muligheter som kan finnes der vedrørende utviklingen av de rike ressursene og innen transportsektoren. Jeg håper at vi klarer å ta godt vare på de mulighetene vi har og dra nytte av dem sammen.<br /> </p> <br /> <br />

2006-03-08 00:00:0008. mars 2006Ísland og öryggisráð Sameinuðu þjóðanna

<p>UTANRÍKISRÁÐHERRA <br /> GEIR H. HAARDE</p> <p align="center"><br /> Ísland og öryggisráð Sameinuðu þjóðanna</p> <p align="center">Ávarp hjá Félagi Sameinuðu þjóðanna á Íslandi<br /> 8. mars, 2006</p> <p><br /> Ágætu fundarmenn,</p> <p>Utanríkisstefna Íslands hefur frá upphafi markast af trú á Sameinuðu þjóðirnar. Sannfæring fyrir því að þær geti stuðlað að friði, frelsi og efnahagslegri velferð í heiminum.</p> <p>Íslensk stjórnvöld hafa ekki veikst í þessari trú þótt samtökin hafi reynst ófullkomin að ýmsu leyti og orðið gegnum tíðina fyrir skakkaföllum. Sameinuðu þjóðirnar hafa þrátt fyrir það komið mörgu í verk og áorkað miklu á sumum sviðum. Þær eru eini sameiginlegi vettvangur ríkja heims og gegna því áfram afar mikilvægu hlutverki.<br /> <br /> Af hálfu Íslands hefur verið leitast við að taka æ virkari þátt í starfi Sameinuðu þjóðanna og framboðið til öryggisráðsins er mikilvægur þáttur í þeirri stefnu. Framboðið markar jafnframt tímamót í viðleitni stjórnvalda til að axla eftir mætti aukna ábyrgð varðandi alþjóðleg öryggismál.<br /> <br /> Ríkisstjórnin hefur á undanförnum árum lagt vaxandi áherslu á framlag til friðargæslu og uppbyggingar á stríðshrjáðum svæðum. Íslendingar hafa tekið þátt í margvíslegum verkefnum á þessu sviði, fyrst í Bosníu og Hersegóvínu og síðan í Kosovó og Afganistan. Samstarf við Sameinuðu þjóðirnar á þessu sviði verður eflt á næstu árum. Þannig er þegar gert ráð fyrir að Íslenska friðargæslan sendi fólk til neyðarhjálpar á vegum Matvælaáætlunar samtakanna og unnið er að því að aukinn fjöldi friðargæsluliða fari til starfa undir merkjum þeirra.<br /> <br /> Þátttaka í öryggisráðinu er auðvitað allt annars eðlis en friðargæsla því setu í ráðinu fylgja möguleikar til að hafa áhrif á gang mála.<br /> <br /> En hvert er hlutverk öryggisráðsins og hvernig er starfsemi þess háttað? Það er ekki úr vegi áður en lengra er haldið að rifja upp nokkur aðalatriði þar að lútandi.<br /> <br /> Ráðið skipa fimmtán aðildarríki. Fimm stórveldi, Bandaríkin, Bretland, Frakkland, Kína og Rússland eiga hvert um sig fast sæti í öryggisráðinu. Allsherjarþingið kýs í ráðið tíu önnur aðildarríki, hvert til tveggja ára.<br /> <br /> Til ákvarðana í öllum málum, nema um fundarsköp, þarf jákvæði níu ríkja og atkvæði stórveldanna fimm, sem færir hverju þeirra í reynd neitunarvald. Ljóst var í upphafi að þau mundu ekki fallast á að Sameinuðu þjóðirnar tækju á knýjandi vandamálum nema þau hefðu neitunarvaldi í ráðinu, teldu þau hagsmuni sína krefjast þess. Með neitunarvaldinu var í reynd verið að viðurkenna að stórveldin hefðu afl til að fara eigin leiðir.<br /> <br /> Í stofnskrá Sameinuðu þjóðanna segir að öryggisráðinu sé heimilt að rannsaka sérhvert deilumál eða sérhvert vandamál, sem gæti leitt til milliríkja áreksturs eða valdið deilu, til þess að ganga úr skugga um, hvort áframhald deilunnar eða vandamálsins sé líklegt til þess að stofna heimsfriði og öryggi í hættu.<br /> <br /> Þá segir að ráðið skuli úrskurða, hvort fyrir hendi sé ófriðarhætta, friðrof eða árás, og skuli gera tillögur um, eða ákveða, hvaða ráðstafanir skuli gerðar til þess að varðveita eða koma aftur á heimsfriði og öryggi.<br /> <br /> Öryggisráðinu er heimilt að ákveða, hvaða aðgerðir, aðrar en hernaðaraðgerðir, skuli viðhafðar til þess að framfylgja ákvörðunum þess, og getur það kvatt aðildarríkin til þess að beita slíkum aðgerðum. Aðgerðir þessar eru tilgreindar í 41. grein stofnskrárinnar og mega vera fólgnar í því að slíta viðskiptasambandi að nokkru eða öllu leyti og rjúfa samgöngur með járnbrautum, á sjó, í lofti, einnig póst- og símasamband og slíta stjórnmálasambandi eins og þar segir.<br /> <br /> Álíti ráðið að ráðstafanir þær, sem um getur í 41. grein, mundu verða ónógar eða hafi reynst ófullnægjandi, þá getur það samkvæmt 42. grein gripið til hernaðaraðgerða með lofther, flota eða landher, eftir því sem nauðsyn krefur, til að varðveita eða koma á aftur heimsfriði og öryggi. Slíkar aðgerðir mega, segir í stofnskránni, vera fólgnar í ögrun, hafnbanni og öðrum aðgerðum lofthers, flota eða landhers meðlima hinna sameinuðu þjóða.<br /> <br /> Af þessu öllu er ljóst að öryggisráðinu er falin aðalábyrgð á varðveislu heimsfriðar og öryggis og til þess, að því er segir í stofnskránni, að tryggja skjótar og haldgóðar aðgerðir af hálfu Sameinuðu þjóðanna.<br /> <br /> Þá er það svo að eftir kalda stríðið hafa viðfangsefni öryggisráðsins orðið fjölþættari og um sumt erfiðari en áður.<br /> <br /> Kofi Annan, framkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna benti á í umtalaðri skýrslu í fyrra, þar sem hann gerði tillögur að umbótum í starfsemi samtakanna, að djúpstæður ágreiningur væri greinilega milli aðildarríkjanna um við hvaða aðstæður mætti beita hervaldi.<br /> <br /> Þannig hefðu þau deilt um hvort leyfilegt væri að nota hervald með fyrirbyggjandi hætti til að verjast yfirvofandi ógn eða til að koma í veg fyrir að ógn geti orðið yfirvofandi.<br /> <br /> Framkvæmdastjórinn taldi að ná þyrfti samkomulagi um tilteknar meginreglur um við hvaða aðstæður mætti beita hervaldi. Það væri nauðsynlegt svo að Sameinuðu þjóðirnar mættu þjóna því markmiði sínu að jafna ágreining og taka ákvarðanir um sameiginlegar aðgerðir en verða ekki bara vettvangur fyrir deilur. Hann kvaðst hins vegar viss um að stofnskrá samtakanna fæli í sér traustan grundvöll í þessu efni. Í henni fælust fullnægjandi heimildir til að bregðast við ógnum áður en þær yrðu yfirvofandi.<br /> <br /> Kofi Annan hvatti til þess í skýrslu sinni að í öryggisráðinu færi fram sérstök umræða um þessi efni. Tilgangurinn með henni ætti að vera að gera ráðinu almennt betur kleift að fást við mál þar sem til greina kæmi að hervaldi yrði beitt gegn ógn sem væri alvarleg en ekki endilega yfirvofandi. Þetta á sérstaklega við hættuna sem stafar frá útbreiðslu gereyðingarvopna og þeim möguleika að hryðjuverkamenn komi höndum yfir þau.<br /> <br /> Einnig benti Kofi Annan á að ágreiningur hefði komið upp um hvort aðildarríkin hefðu rétt til að beita hervaldi til að bjarga borgurum annarra ríkja frá þjóðernishreinsunum, þjóðarmorðum eða sambærilegum glæpum sem stjórnvöld fremdu gegn þegnunum.<br /> <br /> Átökin vegna Kósóvó á árinu 1999 eru dæmi um mál af þessu tagi þar sem ekki náðist samkomulag í öryggisráðinu um hernaðaríhlutun til að koma í veg fyrir fjöldamorð Serba á íbúum Kósóvó af albönskum uppruna. Þá skarst Atlantshafsbandalagið í leikinn í stað Sameinuðu þjóðanna.<br /> <br /> Niðurstaða Kofi Annans var að þjóðernishreinsanir, þjóðarmorð og aðrir glæpir gegn mannkyni, eins og það er kallað, hlytu að fela í sér ógn við alþjóðlegan frið og öryggi og kalla á viðbrögð Sameinuðu þjóðanna. Hann benti á að stofnskráin fjallaði ekki eingöngu um hvernig ríkisstjórnir ættu að haga samskiptum sín í milli heldur kvæði hún einnig á um hvernig ríkisstjórnum bæri að koma fram gagnvart þegnunum.<br /> <br /> Á leiðtogafundi Sameinuðu þjóðanna í september í fyrra varð samkomulag um þá meginreglu að alþjóðasamfélaginu bæri skylda til að vernda fólk gegn stórfelldum mannréttindabrotum af hálfu stjórnvalda þess. Öryggisráðið hefur því umboð til til íhlutunar í innanríkismál þegar slíkt á sér stað.<br /> <br /> En hvernig sjá menn fyrir sér að Ísland mundi beita sér á þessum vettvangi?<br /> <br /> Í kynningu á framboðinu er stuðst við tilteknar megináherslur, sem gert er ráð fyrir að Ísland mundi hafa í ráðinu næðum við kjöri til setu í því á árunum 2009-2010:<br /> <br /> Ein þessara megináherslna er að friður og réttlæti verði best tryggt með því að lýðræði verði eflt og virðing borin fyrir mannréttindum og grundvallarreglum þjóðaréttar.<br /> <br /> Þá mundi Ísland vilja stuðla að aukinni skilvirkni í störfum öryggisráðsins. Við höfum á undanförnum árum tekið þátt í því með fjölda annarra aðildarríkja að þrýsta á að ýmsar umbætur verði gerðar í starfi og uppbyggingu Sameinuðu þjóðanna og stutt viðleitni Kofi Annans, aðalframkvæmdastjóra samtakanna, í þessa veru.<br /> <br /> Við styðjum fjölgun jafnt kjörinna og fastra sæta í öryggisráðinu í takt við breytta tíma og nýjar aðstæður í veröldinni. Í þeim tilgangi hafa stjórnvöld stutt tillögu á vettvangi samtakanna um að bætt verði við sex föstum sætum þannig að Afríkuríki fái tvö, Asíuríki tvö, vestræn ríki eitt og Suður-Ameríka eitt sæti. Þessum föstu sætum mundi fyrst í stað að minnsta kosti ekki fylgja neitunarvald. Kjörnum sætum yrði fjölgað um fjögur samkvæmt tillögunni þannig að Afríka, Asía, Suður-Ameríka og Austur-Evrópa fái eitt kjörið sæti hver heimshluti. <br /> <br /> Í öryggisráðinu yrði ein megináhersla Íslands að beita sér fyrir afvopnunarmálum með eindregnum stuðning við viðleitni alþjóðasamfélagsins til að hefta frekari útbreiðslu gereyðingarvopna, bæði efnavopna og kjarnavopna.</p> <p>Kjarnavopnaríkin í heiminum eru nú sjö talsins að víst er: Bandaríkin, Bretland, Frakkland, Indland, Kína, Pakistan og Rússland. Frekari fjölgun kjarnavopnaríkja eykur líkur á að enn fleiri ríki fýsi að eignast kjarnavopn og þar með líkur á að til átaka komi þar sem kjarnavopn yrðu notuð. Frekari fjölgun kjarnavopnaríkja eykur og framboð á þekkingu og tækni á þessu sviði, sem aftur auðveldar enn öðrum ríkjum að eignast vopnin og eykur jafnframt hættu á að hryðjuverkamenn komi höndum yfir kjarnavopn.<br /> <br /> Mikilvægt er að styrkja samninginn gegn útbreiðslu kjarnavopna og efla Alþjóðakjarnorkumálastofnunina sem er eftirlitsaðili samningsins. Loks þarf öryggisráðið að standa dyggilega vörð um alþjóðlegar skuldbindingar í þessum efnum og bregðast hart við þegar ríki brjóta gegn þeim eða grunur leikur á að þau geri það.<br /> <br /> Þegar horft er til möguleika öryggisráðsins til að kveða niður deilur og átök og stuðla beinlínis að friði og stöðugleika verða menn að vera raunsæir og stilla væntingum í hóf.<br /> <br /> Ekki má gera kröfur til ráðsins sem það getur ekki staðið undir. Störf þess og möguleikar endurspegla auðvitað pólitískan veruleika hverju sinni og gangverk alþjóðamálanna. Jafnframt er ljóst að ríki heims, þar á meðal stórveldin, nýta Sameinuðu þjóðirnar og öryggisráðið með ýmsum hætti vegna fjölda öryggismála, svo sem vegna Persaflóastríðsins 1991, Íraks, Bosníu, Austur Tímor, Haiti og Afganistan, sem og í baráttunni gegn alþjóðlegri hryðjuverkastarfsemi. Margar ályktanir hafa verið samþykktar vegna deilna Ísraels og Palestínumanna og vegna átaka í Afríku.<br /> <br /> Stórveldin reyna oftar en ekki að fá umræðu um málin á vettvangi öryggisráðsins og kjósa að vinna að þeim þar ef þess er kostur. Þau telja greinilega að mikið sé á sig leggjandi til að ná fram sameiginlegri ákvörðun í ráðinu og starfa í umboði þess. Bretar og Bandaríkjamenn unnu að því mánuðum saman fyrir innrásina í Írak og töldu miklu skipta að geta stuðst við ályktanir ráðsins þótt það gengi ekki eftir að öllu leyti. Í kjölfar átakanna vegna Kósóvó og innrásarinnar í Afganistan og í Írak hefur endurreisnarstarf byggt á ályktunum öryggisráðsins.<br /> <br /> Öryggisráðið er því umsvifamikið og skiptir oft miklu. Þar koma til umræðu flestar deilur og átök sem uppi eru hverju sinni á alþjóðavettvangi, enda hlutverk ráðsins að gæta að öllum málum sem ógnað geta friði og öryggi.<br /> <br /> Með setu í ráðinu gæfist Íslendingum tækifæri til að taka þátt í ákvörðunum um alþjóðleg öryggismál og leggja af mörkum til þeirra með okkar lagi á þessum vettvangi. Það er mikils virði að fá þetta tækifæri þótt einungis væri um tveggja ára skeið.<br /> <br /> En sæti í ráðinu fylgir líka mikil ábyrgð og þáttaka í því getur haft álag í för með sér. Öryggisráðið er ekki dómur eða vísra manna ráð, heldur pólitískt ráð skipað fulltrúum ríkja þar sem hagsmunir, hugmyndafræði og gildismat ríkjanna, en einkum stórveldanna, ráða ferðinni.<br /> <br /> Í ráðinu þarf að taka afstöðu og skipa sér í sveit í málum sem kunna að vera mjög umdeild og þar sem hvort heldur niðurstaða eða niðurstöðuleysi í ráðinu getur haft afdrifaríkar afleiðingar fyrir tiltekna heimshluta eða veröld alla.<br /> <br /> Ísland mundi eins og öll önnur ríki móta afstöðu með því að afla upplýsinga um viðkomandi mál, ræða það við ríki í og utan öryggisráðsins og með því að vega og meta ýmsa þætti, sem gætu togað í ólíkar áttir. Það væru þættir eins og gildismat okkar og hugmyndafræði, sameiginlegir hagsmunir Íslands og bandalagsríkja þess eða annarra vinaþjóða, sem og hagur og orðstír Sameinuðu þjóðanna sjálfra.<br /> <br /> Í þessu sambandi þarf að muna að atkvæði kjörnu ríkjanna geta eftir aðstæðum skipt miklu og orðið eftirsótt í sumum málum. Það hefur ítrekað komið fram.<br /> <br /> Fundarstjóri, góðir áheyrendur,<br /> <br /> Ákvörðun ríkisstjórnarinnar sem tekin var 1998 um framboð Íslands til öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna markar viss tímamót í íslenskri utanríkisstefnu. Þessi ákvörðun er til marks um að sú stefna mótast nú í minna mæli en áður af hreinni gæslu eigin hagsmuna og í meira mæli af viðleitni til þess að leggja jákvætt til alþjóðlegra viðfangsefna, vera ábyrgur borgari í hinu alþjóðlega samfélagi. Aukin þátttaka í friðargæslu og þróunarhjálp eru einnig til marks um þetta.<br /> <br /> Markmiðið með framboðinu er að komast í aðstöðu til að taka virkari þátt í ákvörðunum um mál sem varða allt alþjóðasamfélagið; þ.m.t. ákvörðunum sem tengjast deilum og átökum. Seta í ráðinu yrði því vandasöm en með henni mundi Ísland gera sitt besta til að leggja af mörkum til varðveislu friðar og öryggis í heiminum. Það lýtur ennfremur að öryggishagsmunum okkar sjálfra og að siðferðilegri skyldu okkar og ábyrgð í samfélagi þjóðanna.<br /> <br /> Að auki getur Ísland notið góðs af með beinum eða óbeinum hætti. Framboðið sjálft og seta í öryggisráðinu getur styrkt stöðu okkar á alþjóðavettvangi og mikilvægt tækifæri býðst til að halda fram megináherslum í íslenskri utanríkisstefnu.<br /> <br /> Ég vil að lokum þakka félagi Sameinuðu þjóðanna á Íslandi fyrir að halda þennan fund hér í dag og þá fundaröð sem þessi fundur markar upphafið að.<br /> </p> <br /> <br />

2006-02-28 00:00:0028. febrúar 2006Ávarp um utanríkismál hjá Indian Council for World Affairs

<p align="center"><br /> Address by Mrs. Thorgerdur Katrin Gunnarsdottir<br /> Minister for Education, Culture and Science of Iceland<br /> to the Indian Council for World Affairs<br /> at Sapru House<br /> on Tuesday 28 February 2006</p> <p>Your Excellencies, Ladies and Gentlemen</p> <p>It is a great honour to be invited to address the Indian Council for World Affairs and I hope that this may contribute to an intensifying Indo-Icelandic dialogue on the development of the wider bilateral relations and on issues of common concern.</p> <p>Looking to past centuries there was very limited contact between Iceland and India, although an Icelandic awareness of India was raised relatively early. This was, for example, a result of the widely-read memoirs of Jón Ólafsson, an Icelandic seaman who travelled to Eastern-India in the years 1622-1624. But by and large for Icelanders, until well into the 20th century, India was a distant and exotic country and direct encounters were few and far between. Of course, the dynamic Indian diaspora reached the shores of Iceland and we have been lucky enough to become home to a number of individuals from India, who have contributed expertise as doctors and in the engineering and software sectors.</p> <p>I am delighted to observe that despite the difference in size of population and territory, and the geographical distance separating us, the foundation of a close and mutually beneficial bilateral relationship is now being laid. High-level visits to both countries and the conclusion of various agreements between the two governments have created a rising trajectory in the relationship. Also important have been business ventures between Icelandic and Indian companies.</p> <p>I would, in particular, like to refer to the State Visit of His Excellency President Dr. Abdul Kalam to Iceland last May, which has already engendered contacts and cooperation in specific areas. During the past few months agreements have been signed on scientific and cultural cooperation and air services. Agreements on the avoidance of double taxation, the promotion and protection of investments and the development of fisheries technology are currently being negotiated. Last but not least, an Icelandic Embassy has this week been opened in New Delhi. The Embassy is a manifestation of the commitment of Iceland to an enduring bilateral relationship. We have been very pleased to hear statements by Indian leaders that this will be reciprocated and look forward to the early establishment of an Indian Embassy in Reykjavík.</p> <p>It is only natural that people on both sides should wonder why Iceland and India meet in such a way at this point in time. There is no single reason, but rather coinciding developments in the two countries which have created the right conditions for deepening consultations and cooperation. Both Iceland and India are democracies with a strong sense of history and cultural heritage. Both nations regained their independence in the 1940´s. Iceland has experienced a rapid transition from being the poorest country in Europe to having one of the the highest per capita incomes in the world, while India is firmly set on a course for increasing prosperity and international influence. In recent years the governments of both countries have put into action ambitious programmes of economic reform and liberalisation. Both countries realise the importance of bringing down trade barriers. Iceland and India have relatively young populations which are open to educational impulses from abroad and are economically active. Iceland bases its foreign policy largely on constructive participation in the work of regional and international fora and, similarly, India has a long and respected tradition of responsible participation in multilateral diplomacy. All of these factors have created the commonality necessary to the current enhancement of bilateral relations.</p> <p>There are also economic factors, potential and actual. Iceland looks to India as a large future market for our goods, services and investment, as well as possible outsourcing. There are already Icelandic manufacturing companies in the pharmaceutical and fisheries-equipment sectors operating in India, and more companies want to explore to a greater degree the availability of Indian goods and services. So the prospect of a growing mutual commercial benefit is very real. All of this could be greatly facilitated by exploring the possibility of free trade. The European Free Trade Association (EFTA), which includes Iceland, Norway, Switzerland and Liechtenstein, has already concluded free-trade agreements with a number of countries and further negotiations are ongoing. Lately, the focus of EFTA has been on Asia. Iceland has also made such agreements bilaterally and, for example, negotiations with China will start in the near future. It is important to bear in mind that although the EFTA countries account for only 0,2% of the world population they manage about 2,0% of world trade. Icelandic entrepreneurs have been successful in making the most of investment opportunities abroad and have made major investments in the United Kingdom and in the other Nordic countries. This is partly a result of the Agreement on the European Economic Area (EEA), which came into force more than ten years ago and makes Iceland a participant in the European Union´s Single Market. In this context, I might add that we have adopted a very flexible position in the ongoing Doha Round of the WTO, particularly as regards trade in agricultural products. </p> <p>Intra-governmental relations based on affinity and respect, do not revolve only around the economic balance-sheet. Specific experience and expertise which can be applied by either party for the benefit of the other should be readily forthcoming. In the case of Iceland, for example, the embryonic cooperation with India in earthquake prediction research has great promise. Additionally, it is important to consider whether Icelandic know-how in coastal and high-seas fisheries, fish-processing and marketing can be applied to India. Conversely, India posesses experience and technical expertise which could, undoubtedly, be useful for Iceland.</p> <p>The five Nordic countries are a good example of countries punching above their weight in the international arena. I think that it is generally accepted that these countries, with a combined population of about 22 million people, have a combined economic and diplomatic influence far beyond what this number implies. Iceland has for decades had close and cordial political and commercial relations with all of the permanent members of the United Nations Security Council on the basis of sovereign equality. All of them and all but one of the G-8 have diplomatic representation in Reykjavík.</p> <p>Clearly for smaller states, effective regional or international cooperation is essential to safeguarding their security. The maintenance of strong multilateral institutions, the rule of law and resolution of conflict through peaceful means are of fundamental importance to such states. After all, instability and conflict usually have a disproportionally adverse effect on them. In addition, active engagement on the part of smaller states also reflects a perceived moral obligation on their part to make a significant political and economic contribution towards the maintenance of peace and to supporting development in a wider area. There are numerous examples of such states having responsibly committed human and financial resources for this purpose and, thus, made a positive impact. While being free of any delusions of grandeur, Iceland aspires to playing such a role.</p> <p>In terms of development cooperation, Iceland has for a long time run bilateral projects in four sub-Saharan African countries and is carefully exploring possibilities for cooperation in other regions, keeping in mind the importance of added value. It helps neither us nor the recipient country to try to replicate, on a smaller scale, what others are already doing. We try to find a niche where our contribution makes a real difference. In this spirit, we have recently concluded agreements with Nicaragua on assistance in harnessing geothermal energy, and with Sri Lanka, on the post-Tsunami revitalization of fisheries. Incidentally, Iceland is lucky enough to be able to generate the vast bulk of our energy requirements for space heating and industry from geothermal and hydroelectric power.</p> <p>Our efforts in the field of development cooperation are not only reflected in bilateral projects. Currently, Iceland has the role of coordinator in the Nordic-Baltic constituency of the World Bank and during this term an Icelandic Executive Director represents these eight countries in Washington DC. As regards our national priorities, we try to encourage greater attention within the World Bank on the utilization of renewable energy and fisheries in developing countries.</p> <p>After the end of the Cold War and with the eruption of horrific bloodshed in the Western-Balkans, it became apparent to the Icelandic government that despite its lack of military resources it could not stand aloof from all attempts by the international community to ensure peace and stability through peacekeeping and monitoring missions in areas of tension or conflict. Iceland has, of course, contributed financially to UN peacekeeping for decades, but the prolonged presence of Icelandic personnel in the field is a relatively recent phenomenon. I realise that I am speaking in a country which is one of the top contributors to peacekeeping in the world. For us it has been a rapid learning process of trial by error and, subsequently, adjustment. Again, we have sought to avoid duplication of larger and more effective contributions and to find a niche-capability which suits our voluntary civilian experts. At the risk of being too self-congratulatory, I would like to claim that Icelandic civilians have been quite successful in taking on tasks which entail civilian-military interaction and transition from military to civilian control of key functions in countries under stabilization and reconstruction. The Icelandic lead-country role in the operation of the international airports in Pristina-Kosovo and Kabul-Afghanistan are good examples of this. In both cases, international involvement has been followed by agreements between the Icelandic Civil Aviation Authority and the local authorities on the longer-term management and development of these airports.</p> <p>At this moment, Iceland has personnel serving under the flags of the UN, NATO and the EU in the Western-Balkans, in the NATO Training Mission in Iraq, in ISAF in Afghanistan and the Sri Lanka Monitoring Mission (SLMM). Icelandic nationals also frequently participate in election monitoring organized by the Organisation for Security and Cooperation in Europe (OSCE) in the emerging democracies in Europe. Iceland was one of the founding members of NATO. The transformation of this organisation from being focused on purely territorial defence under Cold War conditions to maintaining collective defence against a greater variety of security threats and contributing to international peacebuilding, is of great interest to Iceland.</p> <p>Later this year, Iceland will celebrate the 60th anniversary of its UN membership. Since 1946, constructive participation in the work of the institutions of the UN has been one of the main pillars of Icelandic foreign policy and always supported by the whole political spectrum. Most Icelanders distinctly remember the organization as the venue for the creation of the United Nations Law of the Sea and as providing the legal basis for the control by Iceland of its 200 mile economic zone. In a broader sense, Icelanders also see the UN as the manifestation of the sovereign equality of all states and, ideally, as a promoter of international peace and security and formulator of norms in international relations.</p> <p>Because of these high expectations, Iceland wants to see the UN function as an efficient, respected and relevant global forum. Therefore, we joined the other Nordic countries in submitting positions and proposals on various aspects of UN reform in the run-up to the Summit last September. I would be less than honest if I did not voice our disappointment over the lack of progress in many areas during the Summit and in the 60th General Assembly so far. I would, in particular, like to single out the continuing stalemate as regards Security Council reform, the difficult birth of a Human Rights Council of any consequence and resistance to administrative reform.</p> <p>The current composition of the Security Council is an anachronism. The number of permanent and non-permanent seats needs to be increased, both to reflect geopolitical realities and the gradual increase in the number of member states. The stalemate needs to be broken and Iceland believes that the proposal of the G-4 comes closest to meeting most requirements at this point in time. Iceland has previously declared public support for an Indian permanent seat on the Security Council and this position will be maintained until the goal is achieved. At the same time we are encouraged by the positive reaction of the Indian government to the candidature of Iceland for a non-permanent seat on the Security Council during the period of 2009-2010. Iceland can make a contribution to the work of the Council. We have never before claimed a seat and believe that it is important for the legitimacy of the UN that smaller states, the majority of the membership, have an opportunity to serve.</p> <p>The UN has attempted to address the threat of terrorism, inter alia by finding a common definition, but so far without great success. We all know what the term “terrorism” means to most people. It means indiscriminate violence against defenceless civilians and their property for the purpose of intimidation. It is usually organised and perpetrated by those who lack a democratic mandate, pay lip service to democracy or reject it altogether. Terrorism is a major security threat to open democratic societies and the proliferation of weapons of mass destruction has created the prospect of possibly unprecedented loss of life and property, with disastrous consequences for the international system and the global economy. No responsible government can be neutral in the fight against the scourge of terrorism. I know that India has been the victim of terrorist attacks and this is an issue which the Indian government takes particularly seriously. </p> <p>As many Indian diplomats who have served in New York are aware, Iceland and India were soon after independence brought together by the alphabetical seating order at the UN. This has in many cases prompted amicable personal contacts and been a good omen for bilateral relations. Iceland and India are not geographical neighbours, but all of the elements necessary for building neighbourly trust and friendship are in place. Now it is for us to seize the opportunity and pursue the unrealized potential.</p> <p>Ladies and gentlemen, I thank you for your attention.<br /> </p> <p><br /> <br /> <br /> </p> <br /> <br />

2006-02-13 00:00:0013. febrúar 2006Iceland between Europe and the United States

<p><a href="/media/utanrikisraduneyti-media/media/Acrobat_-_C-deild/Rada_utanrikisradherra_hja_Utrikespolitiska_Institutet.pdf">Ræða utanríkisráðherra hjá Utrikespolitiska Institutet</a> (PDF 37,5 kb)</p> <p align="center"><strong>“Iceland between Europe and the United States</strong></p> <p align="center"><strong>” Seizing new opportunities in a changing world Utrikespolitiska Institutet</strong></p> <p align="center"><strong>13 February 2006</strong></p> <p> </p> <p>Ladies and Gentlemen</p> <p> Allow me to start with a few comments on the relationship between Iceland and Sweden, since it is very much in the Icelandic tradition to put things into a historical perspective. Most of you know that Sweden and Iceland share a long history together – which stretches all the way back to the settlement of Iceland.</p> <p>It is generally believed that Iceland was first settled in the mid eighth century. The sagas tell of the Swedish explorer Garðar Svavarsson who in the year 870 is said to have sailed his ship from Sweden to Iceland. Garðar was the first person to sail around Iceland and thus confirm that we are indeed an island. He was also the first Viking to settle in Iceland, but only managed to stay for one winter.</p> <p>The modern societies of Iceland and Sweden have much in common, which explains why Icelanders feel so much at home in Sweden. There are about 4000 Icelanders living here, half of them in the Stockholm area. Many come as students, both at undergraduate level and postgraduate level.</p> <p>The Icelandic Embassy in Stockholm was one of the very first Icelandic embassies to open, having been established in July 1947, shortly after we received full independence from Denmark. Lately, Icelandic investors have turned their eyes to Sweden looking for business opportunities, resulting in several sound and profitable investments.</p> <p>Ladies and Gentlemen – the title of this talk is “Iceland between Europe and the United States”.</p> <p>In 1948, Nordic Foreign Ministers told their Icelandic counterpart “how fortunate Iceland was to be situated out in the Atlantic”. Of course, the immediate reason for the sentiment was the communist coup in Prague and the feeling of insecurity among many smaller states in Europe in the face of Soviet expansionism. Iceland was seen as insulated from this threat by the wide ocean.</p> <p>There was another aspect to Iceland’s position in the middle of the Atlantic. This was geostrategic and has had an important influence on the shaping of Iceland’s security and defence policy since the Second World War.</p> <p>I will discuss these matters in further detail in a few minutes. But first let me indicate the wider thesis of my talk. “Iceland between Europe and the United States” is a particular way of positioning Iceland, not only geographically, but also culturally, politically and economically. I will argue that this is much too limited a way of analysing Iceland’s position in the contemporary world. We see it in a more multidimensional way than before – we are between Asia and Europe as well as between America and Europe. This theme I will return to. But first to continue on matters of security and defence.</p> <p>Underpinning Iceland’s national security has been its Defence Agreement with the United States dating from 1951. In this context it is important to remember our special situation as a country without its own military. The US base at Keflavik was, for many years, home to several thousand military personnel and their family members together with fighter planes, maritime patrol aircraft, search and rescue helicopters and later AWACS (Airborne Warning and Control System) planes. It thus guaranteed our security in a world where an expansionist Soviet Union was deemed to be a threat.</p> <p>At the same time the Defence Agreement and our membership of NATO – Iceland is a founding member - gave the US and other NATO allies a valuable strategic asset in the Keflavik base guarding the air and sea lines of communication across the North Atlantic.</p> <p>After the end of the Cold War the geostrategic role of Iceland diminished. The early nineties were a time to reflect, reform and reinvent roles, not only for countries but international and regional organisations as well. NATO was by many thought to be a Cold War relic and not an organisation for our time. This turned out to be far from the truth and NATO has proved that it has indeed an important role to play in the complicated security environment of today.</p> <p>The end of the cold war, however, was just part of a complex series of developments which changed the ballgame in ways which could not have been anticipated. New opportunities came to light and globalisation greatly picked up speed. Iceland along with other EFTA countries, at the time including Sweden, negotiated the EEA Agreement, and started to seek ways to play a more international active role.</p> <p> Iceland continues to look to the US and to NATO as the mainstays of its defence and security. Indeed, it is our strongly held view that the USA must remain engaged with Europe and that credible European defence will best be secured in cooperation with the US.</p> <p>The prime venue for defence cooperation is NATO and Iceland has sought over recent years to increase its contribution to the Alliance. This has been a challenge as we have no military forces of our own. Instead, we have concentrated on building up civilian crisis response capacity and have contributed to NATO peacekeeping operations in Afghanistan, Bosnia-Herzegovina and Kosovo. We will continue with these projects along with participation in UN peacekeeping operations.</p> <p>After the Cold War US forces in Iceland were reduced to a minimum. Negotiations are ongoing between the Icelandic and US governments on further adapting the defence relationship to a changed security environment. It is being emphasized on the part of Iceland in these talks that a minimum level of defence preparedness must be maintained in Iceland, as in all our Allied and neighbouring states. Meanwhile we are prepared to make a contribution by assuming costs related to search and rescue in support of US forces and the operation and maintenance of the airfield and certain associated facilities at the Keflavik base.</p> <p>Any security and defence policy must also take account of new threats and challenges. The incidence of conventional wars has reduced markedly in the past 20 years. At the same time new threats have appeared. Indeed, this was the focus of the UN summit last September.</p> <p>Iceland’s geographical position is not a protection against the wide range of threats and challenges facing the world today. These include the proliferation of nuclear weapons, the scourge of terrorism, transnational crime and environmental degradation. As Kofi Annan has stated, “In a world of interconnected threats and challenges, it is in each country’s self-interest that all of them are addressed effectively ... by broad, deep and sustained global cooperation.” It is my view that any nation assessing its defence and security needs must see them in the light of the global and multifarious nature of current security challenges.</p> <p>While the end of the Cold War and growing globalisation have presented the international community with many pressing problems they have also offered multiple opportunities.</p> <p>There has been a fair amount of coverage in the Nordic press about Icelandic investments in the Nordic countries and elsewhere. These are indeed massive and not only in relation to the small size of the Icelandic economy. Several factors have facilitated Icelandic operators in grasping the opportunities opened by globalisation most of which can be attributed to policies pursued by the Government of Iceland in recent years.</p> <p>First, the authorities have since the early nineties worked effectively on liberalising, deregulating, and improving the environment in which economic entrepreneurs operate. Important structural reforms were made with privatisation and tax reform, and a successful fisheries management system, based on transferable quotas, was strengthened. The role of the state in the economy has been significantly decreased and is now mostly limited to making and enforcing the basic rules and guidelines by which all businesses must abide.</p> <p>As a result, the economy has been performing extremely well in the last years. This is evident from Iceland’s rating with agencies such as Moody’s and Standard and Poors, on economic growth, competitiveness, creativity, level of corruption and unemployment - and not least on the quality of life. Last week Iceland was placed in third position, after Denmark and Finland, in Forbes Capital Hospitality Index on how friendly the country is to foreign investment.</p> <p>Gone are the days when the State owned the three largest banks in Iceland, ran a shipping company and even produced fertilizer and cement. The Government has also greatly reduced corporate taxes, which has attracted foreign investors, encouraged local investment and discouraged our companies from moving abroad. Lower taxes and the Government’s privatisation programme along with sound economic policies have created stable economic conditions for Icelandic – and foreign - businesses to operate in. We have also been able to reduce government debt by half in a period of just five years from 40% of GDP in 2001 to 20% in 2005. External debt has come down from over 26% to less than 9% in the same period. As Finance Minister for 7½ years I am very pleased with this result.</p> <p> Another factor is Iceland’s pension system which is stronger than in most comparable countries. Already, in the beginning of the 1970s a private pension fund scheme was established, which is now more or less fully funded. A few years ago, similar changes were made to the public pension system and as a result this system will in due course also be fully funded. Important changes have been implemented in order to strengthen the financial position of the funds and ensure similar pension rights for all pensioners. Increased freedom of choice, i.e. greater emphasis on voluntary pension savings, is also an important element. As a result, pension fund assets have grown dramatically as a percentage of GDP. At the end of 2004 pension fund assets, foreign and domestic, were equivalent to about 110% of GDP.</p> <p>Furthermore, the Government has pursued an active policy of removing trade barriers and increasing market access for Icelandic businesses, both in our most important markets and in new ones.</p> <p>The establishment of the European Economic Area in 1994 was a major step which we took together with Sweden and the other EFTA countries at the time. The EEA provided access to the EU’s Internal Market with freedom of movement of goods, services, labour and capital in the whole area. In addition we contribute generously with Norway and Liechtenstein to the solidarity funds for less developed parts of the EU. We consider the EEA to be a remarkable success and a durable arrangement for all parties. I, therefore, see no immediate reason for why Iceland should seek membership in the European Union. One can indeed be a good European without being a member of the EU.</p> <p>Despite the key contributing factors I have just described, I must admit that we have been pleasantly surprised with the robust activity of Icelandic investors in European markets.</p> <p>Having said all this, it is only reasonable to ask whether the Icelandic investment abroad is viable? I believe that it is - that this development is truly built on solid grounds. However, it is only to be expected that some mistakes will be made and not all investments will live up to expectations. Those who take risks will often profit, but some investments will inevitably also carry losses. That does not change the fact that the great expansion of Icelandic investments abroad is built on firm foundations. As long as our businesses can continue to rely on sound economic policies at home, an open and dynamic banking system, an attractive tax environment, and a highly qualified work force, the Icelandic economy will continue to flourish.</p> <p>Ladies and Gentlemen,</p> <p>I have taken a fairly wide ranging look at the international environment. My analysis has strayed somewhat from my title, “Iceland between Europe and the United States”. It is, however, a useful place to start simply because this geographical fact contrasts with the complex picture of our relations with the world. In matters of trade we are closer to Europe – certainly, the EU is by far our biggest trading partner. But at the same time we are pushing into markets in other parts of the world.</p> <p>Globalisation has an impact on us all and Iceland is accordingly broadening its horizon. Increased focus is now given to new and interesting markets, such as India, China and Africa. In two weeks an Icelandic embassy will be opened in New Delhi and recently we opened an embassy in Pretoria, South-Africa. Iceland and China have also, on a bilateral basis, agreed on undertaking a feasibility study on establishing free trade between the two countries. Through EFTA we have a wide net of free trade agreements, the aim of which is to ensure that our operators enjoy equal terms of trade vis-à-vis major competitors in different markets.</p> <p>We are also working hard to extend our network of air traffic agreements to ensure that the dynamic Icelandic air carrier sector, which by the way is totally privately owned, has a firm basis for operations around the world.</p> <p>In its foreign policy the Government of Iceland has over recent years taken a determined course to become more active in international relations. For this reason we have taken on important duties in several international organisations to which we belong. We take part in peacekeeping operations, as I mentioned earlier, we held the presidency of the Arctic Council last year, and this year we are in the Chairmanship of the Council of Baltic Sea States. At present we also coordinate the Baltic-Nordic constituency in the World Bank. Moreover, Iceland has put forward its candidacy for a non-permanent seat on the UN Security Council for the period 2009-10 and is campaigning with the active assistance of our Nordic partners.</p> <p>This brings me to one aspect of the way in which we relate to the world which remains more significant and more enduring than most others. This is our identity as one of the Nordic countries. The strength and influence of Nordic values over the past century has been remarkable. These include a strong commitment to peaceful international relations, development and democratic principles which sadly are often challenged by extremism, as we have witnessed in the past few weeks with regard to the dispute over the cartoons first published by Jyllandsposten in Denmark. The Nordic family is fundamental to Iceland at the official government level but even more so among ordinary people. It is important to further strengthen that relationship.</p> <p> Låt mig till slut få tacka Utrikespolitiska institutet för att jag fick komma hit. Det är onödigt att använda många ord på Islands och Sveriges goda relationer. Men låt oss komma ihåg att för att upprätthålla goda relationer måste man känna och förstå varandra. Just därför är det viktigt att få tillfälle att, som här, förmedla tankar om hur vi upplever vår situation, ett litet land mellan Europa och USA, och, inte minst, höra era reaktioner på det jag haft att framföra. Jag skall göra mitt bästa för att svara på frågor.Tack för att ni tog er tid till att komma hit.</p> <p>Ladies and Gentlemen –</p> <p>thank you for your attention. I will now be happy to try to answer any questions you may have.</p>

2005-12-16 00:00:0016. desember 2005Ráðherrafundur WTO í Hong Kong

<div class="single-news__big-image"><figure><a href="/media/utanrikisraduneyti-media/media/Frettamyndir/Geir_H_Haarde_a_fundi_WTO.JPG"><img src="/media/utanrikisraduneyti-media/media/Frettamyndir/Geir_H_Haarde_a_fundi_WTO.JPG?proc=singleNewsItem" alt="Geir H Haarde a fundi WTO" class="media-object"></a><figcaption>Geir H Haarde a fundi WTO</figcaption></figure></div><p align="center"><strong>World Trade Organization<br /> 6th Ministerial Conference<br /> Hong Kong, 13-18 December 2005<br /> Statement by H.E. Mr. Geir H. Haarde, Minister for Foreign<br /> Affairs of Iceland, Head of Delegation</strong></p> <p align="justify">Mr. Chairman, fellow ministers, distinguished delegates, Trade is a cornerstone of development. We are all aware of recent projections by the World Bank and the significant development gains a successful conclusion to our work could bring about. Millions of people could be lifted out of poverty. My own country has witnessed first-hand the positive economic effects of trade. In the course of a few decades, the Icelandic population has come from poverty to enjoy one of the highest living standards in the world. Trade liberalisation has been crucial in this development. We not only believe, we know that trade works.</p> <p align="justify">We therefore welcome the new Members acceding at this time, and we support the timely accession of Russia and Ukraine to the Organization. They are large contributors to world trade and we hope to see them as Members in the very near future.</p> <p align="justify">Mr. Chairman.<br /> Iceland remains strongly committed to the Doha Development Agenda and a fair and equitable outcome that will benefit the entire membership. I have recently approved increased contributions of Iceland to the Doha Development Assistance Fund for the next three years. We also plan to further enhance our long-term support for trade-related initiatives in developing countries.</p> <p align="justify">While we all expected to have progressed farther by now, we should by no means underestimate what has already been accomplished. With hard work and a common purpose we can still reach a conclusion by the end of next year.</p> <p align="justify">In order to do so we have to proceed in parallel across all areas of negotiation and I urge Members to engage constructively on all fronts to move the process forward. Market access for nonagricultural goods is crucial for developing and developed countries alike and the same goes for the burgeoning services sector. Without ambitious results in these areas, we cannot reach a balanced outcome of these negotiations. Another critical issue is the elimination of trade-distorting fisheries subsidies, which is a necessary measure in support of sustainable development.</p> <p align="justify">Mr. Chairman.<br /> I would at this juncture wish to recall the various contributions of the G10 to the agriculture negotiations, to which we uniformly adhere. For Iceland, the key words in the agriculture<br /> negotiations continue to be flexibility, adaptation, proportionality and respect for the different needs of different types of agriculture. Non-trade concerns and differences in tariff structures must be taken into account and our opposition to the very notion of tariff capping remains firm. Differentsensitivities require flexibility to address the varying situations prevailing among the membership.</p> <p align="justify">As concerns market access, Iceland already imports more than half of its domestic food consumption. Most of these products enter our market without duty or quantitative restrictions, including those products of the greatest significance to Least Developed Countries. The level of tariff protection afforded to the relatively limited number of domestically produced goods is simply a reflection of economic realities. In our view, flexibility must be integral to the selection and treatment of sensitive products and in a more general sense the tariff reduction formula itself. Only by proceeding in such a manner can we guarantee that the benefits of trade reform are universally shared between producers and consumers in both developing and developed countries.</p> <p align="justify">As concerns export subsidies, Iceland abolished all such programmes in the early 1990s. This is an important concession that cannot be taken for granted without undermining the goodwill of Members who have proceeded with reforms ahead of legal obligations.</p> <p align="justify">In the domestic support pillar, Iceland has been prepared to substantially reduce trade-distorting domestic support provided there is an acceptable overall balance of commitments. Substantial reductions will require significant adjustments to our agricultural policies. In carving out the final details, care must be taken not to undermine reforms that have already been carried out.</p> <p align="justify">Mr. Chairman.<br /> The Doha Development Agenda is now at a turning point. A positive result is clearly within reach. We can, and should, conclude the negotiations before the end of next year. In order to do so, all Members have to proceed in parallel on all fronts. It is distinctly unhelpful to adhere to demands that are clearly beyond the political reach of individual Members. This is a negotiation, the results of which require joint political ownership. We owe it to the people of our countries, developed and developing alike, to finish our work expeditiously and in a manner which ensures that the benefits of trade liberalization are harvested by all.</p> <p align="justify">In conclusion, Mr. Chairman, I wish to thank the people and Government of Hong Kong for their excellent hospitality. The people of Hong Kong are living testimony to the benefits of Free Trade.<br /> </p> <br /> <br />

2005-11-19 00:00:0019. nóvember 200550 ára afmæli þýsk-íslenska vináttufélagsins í Köln

<p align="center"><strong><span>Grusswort</span></strong></p> <p align="center"><strong><span>des Aussenministers Geir H. Haarde</span></strong></p> <p align="center"><strong><span></span></strong></p> <p align="center"><strong><span>Zum 50 Jahre Jubiläum der Deutsch-Isländischen Gesellschaft Köln</span></strong></p> <p align="center"><strong><span>&nbsp;</span></strong></p> <p align="center"><strong><span>Kölner Island Kolloquium</span></strong></p> <p align="center"><strong><span>19. November 2005</span></strong></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Meine sehr verehrten Damen und Herren,</span></p> <p align="justify"><span>liebe Islandfreunde,</span></p> <p align="justify"><span>kæru Íslendingar,</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>im Namen der Regierung Islands möchte ich der Deutsch- Isländischen Gesellschaft Köln zum 50. Gründungsjubiläum herzlich gratulieren.</span> <span></span><span>Uns Isländern ist bewusst, dass wir im Laufe unserer langjährigen Freundschaft sehr viel empfangen haben.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Es ist wahrlich Anlass zur Freude, wenn sich das Verhältnis zweier Nationen über ein halbes Jahrhundert so glücklich gestaltet. Beziehungen werden geprägt von vielen verschiedenen Faktoren, von den politischen, wirtschaftlichen und kulturellen Rahmenbedingungen. Grundlegend aber sind</span></p> <p align="justify"><span>Wertschätzung und der gegenseitige Respekt vor der jeweiligen Situation des anderen.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Neben den nordischen Ländern ist Deutschland das Land, das zu allen Zeiten große Anziehungskraft auf isländische Studenten gehabt hat. Die meisten sind mit einer ausgezeichneten Ausbildung und einem großen Reichtum an Erfahrungen zurückgekehrt. Viele haben neues gelernt, und mit nach Island gebracht. Einige sind in Deutschland geblieben, ohne dass sie sich deshalb innerlich von Island losgesagt hätten.</span></p> <p align="justify"><em><span>&nbsp;</span></em></p> <p align="justify"><span>Ein nahe liegendes Beispiel wäre Pastor Jon Sveinsson oder Nonni, Schriftsteller und Weltbürger, der in seinen erwachsenen Jahren im Kölner Raum gelebt hat. Er hat auf eine einzigartige Weise isländische und deutsche Kultur zusammen verknüpft und großen Einfluss in Deutschland wie in Island gehabt.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Die Verbindung der Region Nordrhein-Westfalen mit Island ist in vieler Hinsicht symbolträchtig. Die Aufnahme der diplomatischen Beziehungen zwischen Island und Deutschland wird für immer eng verbunden sein mit Konrad Adenauer, Rheinländer und Sohn dieser Stadt. Mit seinem Schreiben als deutscher Außenminister an die isländische Regierung im April 1952, in dem zum ersten Mal der Wunsch nach Aufnahme diplomatischer Beziehungen zwischen Island und Deutschland formuliert wurde, bezog er sich auf <span>&nbsp;</span>&ldquo;die alten vertrauensvollen Beziehungen zwischen Deutschland und Island&ldquo;. Im letzten halben Jahrhundert sind diese Beziehungen noch enger und stärker geworden &ndash; sowohl im bilateralen Verhältnis als auch in den internationalen Foren. Ich möchte an dieser Stelle erwähnen, dass uns Isländer die Beziehung zur Adenauerfamilie sehr am Herzen liegt, denn unsere Honorarkonsulin Bettina Adenauer-Biberstein, die Enkelin Konrad Adenauers, ist die Nachfolgerin ihres Vaters Max Adenauer, der jahrzehntelang Honorarkonsul Islands in Köln war.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Bezeichnenderweise besteht die deutsch-isländische Gesellschaft Köln fast so lange wie die diplomatischen Beziehungen zwischen unseren Ländern.<span>&nbsp;</span> Zunächst eine Gemeinschaft von einigen Islandfreunden ist die Gesellschaft heute ein Zentrum der aktuellen Diskussion über Politik, Kultur und Wirtschaft Islands und hat sich der Verbreitung der isländischen Kultur im Kölner Raum gewidmet. Das alljährliche Island-Kolloquium ist ein anspruchsvolles Forum und ein Höhepunkt für Island-Freunde aus ganz Deutschland.<span>&nbsp;</span> Die Zeitschrift mit dem Namen Island, die zusammen mit der Gesellschaft der Freunde Islands in Hamburg halbjährlich herausgegeben wird, ist eine Publikation, die zum Gedankenaustausch anregen möchte.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Es sind Freundschaftsvereine, wie die Deutsch-Isländische Gesellschaft Köln, die entscheidend dazu beitragen, dass die Beziehungen zwischen Island und Deutschland gepflegt werden. Wir wissen, dass die Deutsch-Isländische Gesellschaft Köln nicht nur die aktivste in Deutschland ist, sondern einer der stärksten Vereine von Islandfreunden weltweit. Für Ihr Engagement in den letzten Jahren und Jahrzehnten für Island sind wir Isländer sehr dankbar und haben den aufrechten Wunsch, dass es in der Zukunft so bleiben möge. Uns ist bewußt, welchen Mut die Gesellschaft mit der Initiative zu dem Festval &bdquo;Islandbilder&ldquo; gezeigt hat.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Ich möchte an dieser Stelle allen Mitgliedern der Gesellschaft für ihre langjährige Treue und ihr Engagement für die isländische Kultur danken. Für Island ist es sehr wichtig, Freunde wie Sie im Ausland zu haben, die ein fundiertes Wissen über die Kultur pflegen und weitergeben.</span></p> <p align="justify"><span>In dieser Gesellschaft gibt es einige, die sehr viel Arbeit investieren, um einen lebendigen Kultur- und Idéenaustausch zu fördern und über lange Zeiträume zu tragen. Denen allen möchte ich für ihre hervorragende Arbeit danken. Vor allem möchte ich Herrn Prof. Dr. Gert Kreutzer nennen, dessen Arbeit für isländische Literatur und Kultur unschätzbar ist. Ebenso sollte sein Vorgänger, Prof. Dr. Ulrich Groenke erwähnt werden sowie andere aus dem Präsidium, Frau Honorarkonsulin Bettina Adenauer-Biberstein und Herr Heinz Böcker. Denen allen, sowie dem Vorsitzenden der Gesellschaft Herrn Dr. Sverrir Schopka und dem Vorstand gebührt unser Dank für die Arbeit und ihr fortwährendes Interesse.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Deutschland war und ist für isländische Studenten, und nicht zuletzt für Musiker und Künstler anderer Sparten, besonders attraktiv. Dabei möchte ich auch die deutschen Musiker erwähnen, die im letzten Jahrhundert nach Island übergesiedelt sind und zum Teil einen entscheidenden Beitrag zur Entwicklung der isländischen Musik im 20. Jahrhundert geleistet haben. Deutsche, die nach Island übergesiedelt sind haben Island mit ihrer Sprache und Kultur bereichert. Dafür sind wir dankbar, denn letzlich sind es persönliche Beziehungen und Freundschaften, auf die es ankommt.</span></p> <p align="justify"><em><span>&nbsp;</span></em></p> <p align="justify"><span>Meine Damen und Herren,</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>ich bin mir sicher, dass viele unter uns mehr über Island wissen, als hierzulande allgemein üblich. Deshalb möchte ich die Prozesse, in denen sich Island derzeit befindet und die aktuellen Akzente der Außenpolitik in aller Kürze skizzieren.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Die isländische Gesellschaft ist gegenwärtig sehr dynamisch. Dies ist sowohl in der Wirtschaft als auch in Kultur, Wissenschaft, Bildung und in den Künsten zu beobachten. Wir erleben momentan das Voranschreiten einer Entwicklung, die wir noch vor wenigen Jahren nicht für möglich gehalten hätten.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Im internationalen Vergleich gehören wir zu den führenden Nationen, was Lebensstandard, Wettbewerb, Wirtschaftsbedingungen und die Transparenz bürokratischer Prozesse anbelangt.</span></p> <p align="justify"><span>Gleichzeitig ist uns bewusst, dass wir uns in einem internationalen Wettbewerb befinden. Die praktische Tatkraft der Isländer ist zu einem Exportschlager geworden, und der Mut isländischer Unternehmer hat im Ausland Aufmerksamkeit erweckt. Globalisierung, verbesserte Verkehrsverbindungen und technologischer Fortschritt führen dazu, dass immer mehr Isländer außerhalb Islands Arbeits- und Geschäftsmöglichkeiten suchen. Deshalb ist es wichtig, dass die Politik Bedingungen für Einzelpersonen und Firmen schafft.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Neben der Vertretung eigener Interessen im Ausland hat Island wichtige Verpflichtungen innerhalb der internationalen Zusammenarbeit. Island hat in den vergangenen Jahren international gezielt den Vorsitz in Institutionen der regionalen Zusammenarbeit angestrebt. Dazu zählen der Nordische<span>&nbsp;&nbsp;</span> Rat, Europarat,<span>&nbsp;</span> der Arctic Council, dessen Vorsitz wir gerade abgegeben haben, und der Ostseerat, dessen Vorsitz wir gerade führen. Außerdem möchte Island sich zum Jahr 2009-2010 um einen Sitz im Sicherheitsrat der Vereinten Nationen bewerben. Angesicht seiner langen demokratischen Tradition und internationalem Engagements ist es nur recht und billig, dass Island diese verantwortungsvolle Rolle übernimmt, die der Sitz im Sicherheitsrat erfordert. Die Vorbereitungen haben begonnen, werden in der nächsten Zeit verstärkt werden und wir hoffen, dass man uns das Vertrauen entgegen bringt, das wir zur Übernahme dieses wichtigen Amtes brauchen. Zu guter letzt sei noch die langjährige vertrauensvolle Zusammenarbeit mit der EU und der NATO erwähnt. Islands Verbundenheit mit Europa schlägt sich auch darin nieder, dass 70% des isländischen Handels mit Europa geführt wird. Islands Haltung zum EU-Beitritt hat sich nicht geändert. Unsere Interessen sehen wir am nachhaltigsten mit dem EWR-Vertrag gewährleistet. In Zeiten einer sich erweiternden EU wird es zunehmend wichtig für Island, seine politischen und wirtschaftlichen Interessen wahrzunehmen. Deshalb ist es umso entscheidender für Island, in Deutschland - als einem der einflussreichsten EU-Länder - einen guten und verlässlichen Partner zu haben.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Meine Damen und Herren,</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Wir sind außerordentlich dankbar für die treue Freundschaft, die wir Isländer überall in Deutschland erfahren. Und dennoch ist es ganz besonders schön, in Köln empfangen zu werden. Hier kann man sich wie zu Hause fühlen.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Es ist ein guter Brauch unter Freunden, sich nicht nur gegenseitig zu besuchen und miteinander zu reden, sondern sich auch Geschenke zu machen. Ich möchte daher der Deutsch-Isländischen Gesellschaft Köln, mit einem Dank für die bisher geleistete Arbeit, ein kleines Geschenk der isländischen Regierung überreichen.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Ich wünsche der Gesellschaft und Ihnen weiterhin allen viel Erfolg. Mögen sich unsere Beziehungen auch in der Zukunft weiterhin so gut entwickeln.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <br /> <br />

2005-11-18 00:00:0018. nóvember 2005Íslandskynning í Köln

<p align="center"><strong><span>Ansprache</span></strong></p> <p align="center"><strong><span>des isländischen Außenministers Geir H. Haarde</span></strong></p> <p align="center"><strong><span>bei der Eröffnung des Kulturfestivals "Islandbilder"</span></strong></p> <p align="center"><strong><span>Köln 18. November 2005</span></strong></p> <p align="justify"><span>Sehr geehrter Herr Minister, verehrter Herr Bürgermeister,</span></p> <p align="justify"><span>werte Gäste, liebe Freunde der isländischen Kultur,</span></p> <p align="justify"><span>Ich begrüsse Sie alle sehr herzlich zur Eröffnung des Kulturfestivals "Islandbilder", das anlässlich des 50. Jubiläums der deutsch-isländischen Gesellschaft Köln stattfindet. Es ist für mich eine besondere Freude, diesem Festakt hier in Köln mit einem Island so eng verbundenem Publikum beizuwohnen und dieses einzigartige Festival wie es ambitionierter, vielfältiger und interessanter nicht hätte sein können, eröffnen zu dürfen.</span></p> <p align="justify"><span>Eine der gründlegenden Aufgaben des außwärtigen Dienstes ist es, die Interessen Islands im Ausland auch im kulturellen Bereich zu schützen und zu vertreten. Diese Aufgabe ist gesetzlich verankert. Zu den Interessen zählt unser Kulturerbe, die Grundlage auf der die Gesellschaft aufgebaut ist. Gleichzeitig ist es wichtig, Entwicklung in den Künsten und der Kultur zu präsentieren, die die Gesellschaft wiederspiegeln.</span></p> <p align="justify"><span>Der technologische Fortschritt läßt unsere Welt näher zusammenrücken. Botschaften können schnell und einfach übermittelt werden. Dies gilt auch für die Kultur. In politischen Auseinandersetzungen zwischen Nationen ist der kulturelle Unterschied manchmal die Streitursache, weshalb es wichig ist, diese kulturellen Unterschiede zu kennen. Im Grunde genommen ist die Kultur ein Instrument, das zum Heilen und nicht zum Zerstören eingesetzt werden kann. Die Technologie wird in der Zukunft solche versöhnenden Prozesse unterstützen können.</span></p> <p align="justify"><span>Die Kunst und die Kultur einer jeden Nation, ob groß oder klein, sollte gleiche Wertschätzung erfahren. Es ist ihre Vielfalt, die den Wert der Kultur ausmacht und die Welt bereichert.</span></p> <p align="justify"><span>Deutschland und Island sind durch gemeinsame Wurzeln was die Kultur, Sprache und Geschichte betrifft miteinander verbunden. Wir teilen eine gemeinsame Sicht der Gesellschaft und der Kultur, die sich gegenseitig <span> </span>beeinflussen. Isländer werden überall in Deutschland freundlich aufgenommen. Die Gruppe isländischer Künstler, die hier studiert haben sowie Schriftsteller, Musiker, Bildende Künstler und Regisseure, die hier arbeiten oder einen Zwischenstop einlegen wird immer größer. Sie schätzen die Arbeitsbedingungen in Deutschland, erhalten hier Inspiration und fühlen sich in diesem Land wohl.</span></p> <p align="justify"><span>Ich sehe das als ein großes Privileg, dass isländische Kunst hier in Köln in einem solchen Umfang gezeigt werden kann. In dieser Region hat unsere mittelalterliche Kultur großes Interesse und Anerkennung erfahren. Gemeint ist die Arbeit der nordistischen Institute, in denen die Forschung der mittelalterlichen Literatur von jeher einen großen Stellenwert hat. Hervorragende Wissenschaftler haben die Nordische Kultur erforscht und vermittelt. Nordrhein-Westfalen hat bereits vor einigen Jahren einen Kulturaustausch initiiert, der von großem künstlerischem Ehrgeiz gekennzeichnet war. Ich möchte die Gelegenheit nutzen, für diese engagierte Kulturarbeit und das fortwährende Interesse zu danken.</span></p> <p align="justify"><span>Das Besondere an diesem Island-Festival ist, dass die Initiative von Deutschland ausging. Es waren die Islandfreunde und deutsche Kuratoren, die am Anfang das Konzept des Festivals entwickelt haben. Die Kuratoren sind nach Island gereist, ließen sich dort von der großen Vielfalt an Aktivitäten in allen Bereichen der Kunst und Kultur faszinieren ? und beschlossen, von allem eine Kostprobe mitzunehmen, was es an Interessantem in Design und Mode, Gegenwartsmalerei, Fotografie, Musik, Film und nicht zuletzt in der Literatur gibt.<span> </span></span></p> <p align="justify"><span>Planung und Umsetzung dieses großartigen Kunst- und Kulturfestivals hier in Köln ist offensichtlich vorbildlich<em>.</em> Ich erlaube mir zu behaupten, dass es sich bis zum heutigen Tag um das größte, vielfältigste und sicher am besten organisierte Festival dieser Art in Deutschland handelt !</span></p> <p align="justify"><span>Verdanken haben wir dies den Kuratoren, <span> </span>Matthias Wagner, Christiane Stahl und Dirk Raulf. <span> </span>Mein besonderer Dank gilt<span> </span> Ihnen und dem Festival-Team für Ihr großes Engagement und den kräftezehrenden Einsatz.</span></p> <p align="justify"><span>Unser Dank gilt auch der Regierung Nordrhein-Westfalens, den deutschen Stiftungen, Institutionen, <span> </span>Unternehmen und beteiligten Medienpartnern und der Stadt Köln für ihre großartige Unterstützung. Allen isländischen Firmen und Sponsoren, die dazu beigetragen haben, dieses Festival Wirklichkeit werden zu lassen, danke ich an dieser Stelle herzlich.</span></p> <p align="justify"><span>Kultur und Politik - diese zwei Bereiche kann man nicht voneinander trennen. Die Künstler überbringen mit ihren Werken eine Botschaft - ähnlich wie die Politiker. Es ist Sache der Empfänger, diese Botschaft abzuwägen und zu deuten.</span></p> <p align="justify"><span>Wie viele hier wissen, ruht das Kulturerbe Islands auf sehr alten Wurzeln. Ich bitte Sie dennoch für neue Eindrücke offen zu sein, denn das Festival Islandbilder bietet an erster Stelle gegenwärtige Kunst an. Es freut mich, dass unsere jungen Gegenwartskünstler hier ein Forum bekommen. Die Botschaft an das Publikum wäre demnach, dass man durch die Kunst, einen Einblick in die neue Zeit und das moderne Leben auf Island, erhält.</span></p> <p align="justify"><span>Andererseits ist die zentrale Botschaft dieses Festivals die kreative Energie, die Aufbruchstimmung, die Island und die isländische Kulturszene prägt.</span></p> <p align="justify"><span>Es ist meine Hoffnung, dass diese Botschaft hier in Köln und in ganz Deutschland auf einen fruchtbaren Boden fällt.</span></p> <p align="justify"><span>Ich wünsche dem Festival viel Erfolg und Ihnen allen neue Einblicke in Kunst und Kultur Islands.</span></p> <p align="justify"><span> </span></p> <br /> <br />

2005-11-17 00:00:0017. nóvember 2005Ræða Geirs H. Haarde, utanríkisráðherra, um utanríkismál

<p align="center"><strong><span>RÆÐA</span></strong></p> <p align="center"><strong><span>Geirs H. Haarde, utanríkisráðherra,</span></strong></p> <p align="center"><strong><span>um utanríkismál</span></strong></p> <p align="center"><strong><span>Flutt á Alþingi á 132. löggjafarþingi 2005-2006</span></strong></p> <p align="center"><span></span></p> <p align="justify"><span>Virðulegi forseti,</span></p> <p align="justify"><span>Fyrr á þessu ári var þess minnst að sextíu ár voru liðin frá stofnun Sameinuðu þjóðanna og var af því tilefni haldinn leiðtogafundur þjóða heims í New York. Þar var fjallað um framtíðarhlutverk og starfshætti samtakanna og brýnustu vandamálin á alþjóðavettvangi. Mikil umfjöllun um fundinn, aðdraganda hans og efni endurspeglar að þrátt fyrir ýmis skakkaföll á undanförnum árum njóta Sameinuðu þjóðirnar virðingar víðast um heim og hafa þýðingu fyrir heimsmálin í hugum flestra.<span>&nbsp;</span> Þær eru vissulega ófullkomnar og þarfnast umbóta en fáir vilja þó án þeirra vera. Þær eru eini sameiginlegi vettvangur næstum allra ríkja heims.</span></p> <p align="justify"><span>Allt frá upphafi hafa íslensk stjórnvöld lagt mikla áherslu á þátttöku Íslands í Sameinuðu þjóðunum í þeirri trú að þær geti stuðlað að friði, stöðugleika og efnahagslegri framþróun. Þá hefur aðildin að samtökunum þjónað margvíslegum öðrum íslenskum hagsmunum, þar á meðal í mikilvægum málaflokkum eins og hafréttarmálum. Samstaða hefur ríkt um að Ísland sé virkur þátttakandi í starfi Sameinuðu þjóðanna. Framboð Íslands til setu í öryggisráðinu á tímabilinu 2009-2010, sem er samstarfsverkefni Norðurlandanna fimm, er þáttur í því.<span>&nbsp;</span></span></p> <p align="justify"><span>Í aðdraganda leiðtogafundar Sameinuðu þjóðanna fór fram viðamikill efnislegur undirbúningur þar sem Kofi Annan, framkvæmdastjóri, lét mjög að sér kveða með tillögum um umbætur á samtökunum sem meðal annars nutu stuðnings Norðurlandanna. Vonir stóðu til að sextugsafmælið hvetti menn til dáða og samstöðu um aðgerðir til að efla öryggi í heiminum og herða á baráttu gegn fátækt.<span>&nbsp;</span> Þótt vel miðaði í sumum efnum ollu niðurstöður fundarins vonbrigðum og ljóst að mörgum aðkallandi verkefnum er enn ólokið. Það tókst að koma á fót svonefndri friðaruppbyggingarnefnd, sem er ætlað að samræma og bæta endurreisnarstarf í stríðshrjáðum ríkjum. Einnig tókst að ná fram þeim almenna skilningi að alþjóðasamfélagið hafi bæði rétt og skyldu til að grípa inn í þar sem stjórnvöld gerast sek um stórfelld mannréttindabrot gegn eigin borgurum.<span>&nbsp;</span> Á hinn bóginn er þessi réttur og þessi skylda ekki jafn afdráttarlaus í niðurstöðum fundarins og mörg lýðræðisríki, þar á meðal Ísland, hefðu viljað.</span></p> <p align="justify"><span>Þá er einnig mikið áhyggjuefni að sum aðildarríki virðast af ýmsum ástæðum treg til að gera Sameinuðu þjóðunum betur kleift að rækja hlutverk sitt. Fyrst ber að nefna að ekki tókst að gera nauðsynlegar umbætur á öryggisráðinu. Þá er mjög miður að ekki náðist samkomulag um nýjar ráðstafanir gegn útbreiðslu gereyðingarvopna eða um skýra sameiginlega skilgreiningu á hryðjuverkastarfsemi. Þetta eru nátengd fyrirbæri því mesta ógn við öryggi í heiminum stafar af þeirri hættu að hryðjuverkamenn komi höndum yfir gereyðingarvopn.</span></p> <p align="justify"><span>Loks er dapurlegt að enn er ófrágengið með hvaða hætti nýtt mannréttindaráð á að koma í stað mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna sem er óstarfhæf. Ísland hefur lengi verið í hópi þeirra ríkja sem leggja áherslu á að mannréttindi séu algild eins og skýrt er kveðið á um í stofnsáttmála Sameinuðu þjóðanna. Jafn ljóst er að þau eru fótum troðin víða í heiminum. Því telja íslensk stjórnvöld miklu skipta að stofnað verði öflugt mannréttindaráð, sem fylgist með mannréttindum og gagnrýni einarðlega ríkisstjórnir sem ekki virða þau. Það væri óþolandi að ríki sem gerst hafa sek um alvarleg mannréttindabrot ættu fulltrúa í ráðinu.</span></p> <p align="justify"><span>Trúverðugleiki Sameinuðu þjóðanna veltur á því að stofnanir samtakanna geti tekið á brýnum vandamálum. Mannréttindabrot eru þar á meðal og grafa undan friði og öryggi.<span>&nbsp;</span> Því mega ríki ekki komast upp með að drepa málum á dreif. Þau aðildarríki sem vilja að Sameinuðu þjóðirnar gegni lykilhlutverki þurfa að taka frumkvæði og forystu við að efla samtökin.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Frú forseti,</span></p> <p align="justify"><span>Ef skyggnst er um öxl til liðinnar aldar má segja að ástand heimsmála um þessar mundir sé að mörgu leyti betra en oft áður. Alþjóðlegt samstarf og viðskipti hafa aldrei verið fjölþættari og umfangsmeiri og líkurnar á stórveldaátökum sjaldan minni. Fleira fólk býr við lýðræðislega stjórnarhætti en nokkru sinni. Bylting í fjarskiptum og upplýsingatækni hefur gerbreytt alþjóðlegum samskiptum. Og þótt fátækt sé enn víða skelfileg hefur þeim heldur fækkað sem búa við algera örbirgð, ekki síst vegna efnahagsþróunar á Indlandi og í Kína.</span></p> <p align="justify"><span>Með vaxandi alþjóðavæðingu telja sífellt fleiri að þeir hafi hagsmuni af friðsamlegum samskiptum. Alþjóðleg hryðjuverkastarfsemi gengur þvert á þessa þróun. Það er erfitt að sigrast á andstæðingum sem vega úr launsátri og svífast einskis en það er hægt með nánu samstarfi á alþjóðavettvangi og með því að fallast í engu á markmið hryðjuverkamanna. Íslensk stjórnvöld styðja eindregið núverandi vinnu á vettvangi Sameinuðu þjóðanna að gerð víðtæks alþjóðasamnings um ráðstafanir gegn hryðjuverkum. Ísland hefur ætíð lagt áherslu á að baráttan gegn þeim megi ekki vera á kostnað mannréttinda eða mannúðarlaga.</span></p> <p align="justify"><span>Það er ljóst að frekari útbreiðsla gereyðingarvopna eykur líkurnar á því að hryðjuverkamenn komist yfir slík vopn. Í hvert sinn sem nýtt ríki bætist í hóp kjarnavopnaríkja verður til hvati fyrir önnur ríki í sama heimshluta til að fylgja í kjölfarið. Afleiðingarnar eru aukin spenna og ófriðarhætta.<span>&nbsp;</span> Þrátt fyrir það virðist erfitt að stemma stigu við útbreiðslu gereyðingarvopna. Uppsögn Norður-Kóreu á samningnum um takmörkun á útbreiðslu kjarnavopna og það hvernig stjórnvöld í Íran hafa um langa hríð brotið gegn skulbindingum í samningnum er óásættanlegt. Þá er svartamarkaðsbrask með þekkingu og tækni til að smíða kjarnavopn verulegt áhyggjuefni.<span>&nbsp;</span> Það var til að minna á þessa alvarlegu hættu að Nóbelsverðlaunanefndin ákvað á dögunum að Alþjóðakjarnorkumálastofnunin skyldi hljóta hin árlegu friðarverðlaun.</span></p> <p align="justify"><span>Lýðræðisríki beggja vegna Atlantshafs hafa áfram sameiginlega grundvallarhagsmuni og því mikilvægt að þau nái að starfa saman gegn helstu ógnum samtímans. Því gegnir Atlantshafsbandalagið áfram lykilhlutverki. Sameiginlegar varnarskuldbindingar eru grundvöllur bandalagsins en breytt skipulag, fjölgun aðildarríkja og ný verkefni þess valda því að það hefur einstaka stöðu hvað varðar öryggismálasamstarf í heiminum. Það varðar því miklu að Ísland sé virkur þátttakandi í bandalaginu við hlið bandamanna og vinaþjóða. Stjórnvöld munu eftir sem áður styðja áframhaldandi aðlögun bandalagsins að breyttum aðstæðum og kemur frekari stækkun bandalagsins m.a. til greina. Úkraína er á meðal þeirra ríkja sem sækjast eftir aðild og skiptir miklu að hvort tveggja Atlantshafsbandalagið og úkraínsk stjórnvöld vinni ötullega að því að svo geti orðið.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Frú forseti,</span></p> <p align="justify"><span>Varnarsamstarf Íslands og Bandaríkjanna byggir á aðild ríkjanna að Atlantshafsbandalaginu og snertir viðbúnað og stöðu þess á Norður-Atlantshafi.<span>&nbsp;</span> Viðræður íslenskra og bandarískra stjórnvalda um framkvæmd varnarsamningsins hófust í júlí síðastliðnum. Eins og fram hefur komið hafa þær gengið seinlega. Íslensk stjórnvöld eru reiðubúin til að greiða verulegan hluta þess kostnaðar sem hlýst af rekstri og viðhaldi Keflavíkurflugvallar, enda hefur borgaraleg flugumferð um völlinn aukist mikið. Þá hafa stjórnvöld lýst vilja til þess að kanna möguleika á samstarfi á sviði þyrlubjörgunar þannig að Ísland taki að sér aukið hlutverk í þeim efnum hér á landi. Hvort tveggja mundi leiða til aukinna útgjalda og sýnir því eindreginn vilja af okkar hálfu til að finna framtíðarlausn. Meginmarkmiðið er að sjálfsögðu að tryggja lágmarksvarnarviðbúnað á Íslandi sem þjónar hagsmunum beggja ríkja og Atlantshafsbandalagsins í heild á grundvelli varnarsamningsins frá 1951 og í samræmi við ákvæði hans um verkaskiptingu aðila.</span></p> <p align="justify"><span>Þátttaka Íslands í friðargæslu hefur vaxið jafnt og þétt á rúmum áratug og er nú orðin mikilvægur þáttur í framkvæmd íslenskrar utanríkisstefnu. Þetta hefur gerst um leið og alþjóðleg samtök og stofnanir eins og Atlantshafsbandalagið, Sameinuðu þjóðirnar og Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu, ÖSE, gera ríkari kröfur en áður til þess að öll aðildarríki leggi sitt af mörkum til sameiginlegra aðgerða. Íslenska friðargæslan hefur einnig annast framlag Íslands til loftflutninga fyrir Atlantshafsbandalagið. Þá má og nefna þátttöku í kosningaeftirliti á vegum ÖSE, þar sem íslenskir fulltrúar hafa unnið gott starf, oft við erfiðar aðstæður. Loks hefur fólk verið sent til starfa hjá Þróunarsjóði Sameinuðu þjóðanna í þágu kvenna, UNIFEM, í Kósóvó.</span></p> <p align="justify"><span>Í mörgum tilvikum er ekki einungis ætlast til þess að fjárhagslegum byrðum sé dreift heldur að öll aðildarríkin séu á vettvangi. Þrátt fyrir að hafa ekki eigin her hefur Íslandi tekist að vinna vandasöm verkefni í þágu friðargæslu á vegum Atlantshafsbandalagsins. Þar er skemmst að minnast reksturs stórra flugvalla í Kosóvó og í Afganistan og þátttöku í störfum endurreisnarteyma í norður- og vesturhluta Afganistan. Þetta hefur verið gert með ráðningu borgaralegra sérfræðinga sem starfa við þessar aðstæður samkvæmt stjórnskipulagi og starfsháttum herafla Atlantshafsbandalagsins, og notast því við einkennisbúninga og titla og bera vopn til sjálfsvarnar. Starfsmenn Íslensku friðargæslunnar eru ekki hermenn og ekki ætlað að fást við hernaðarleg verkefni, heldur starfa þeir tímabundið við hlið hermanna bandalagsríkja að viðfangsefnum sem teldust borgaraleg við eðlilegar kringumstæður.</span></p> <p align="justify"><span>Frá upphafi hefur verið gert ráð fyrir að til þess gæti komið að gera þyrfti breytingar á starfsemi íslensku friðargæslunnar í Afganistan til að tryggja sem best öryggi þeirra sem þar starfa á hennar vegum. Í utanríkisráðuneytinu hafa í þessu skyni verið hafðar sérstakar gætur á þróun mála með því að fá vikulega í hendur mat yfirstjórnar friðargæsluliðsins og Atlantshafsbandalagsins á öryggisástandinu í landinu og á einstökum svæðum. Á undanförnum vikum hefur spenna aukist verulega milli afganskra stríðsherra í norðurhluta landsins og hafa árásir verið gerðar á fulltrúa óháðra hjálparsamtaka og á friðargæsluliða. Upphaflegar forsendur fyrir veru hinna borgaralegu íslensku friðargæsluliða á þessu svæði hafa því nokkuð breyst. Því hefur verið ákveðið að hætta þátttöku í endurreisnarsveit í norðurhlutanum en halda áfram í vesturhlutanum að öllu óbreyttu. Jafnframt verða kannaðir möguleikar á öðru íslensku framlagi til friðargæslu Atlantshafsbandalagsins í Afganistan sem komi í staðinn og samræmist kröfum um öryggi borgaralegra friðargæsluliða.</span> <span>Miklu skiptir að Íslendingar verði áfram þátttakendur í friðargæslu á vegum Atlantshafsbandalagsins og í eftirliti ÖSE. Á næstu árum verður samkvæmt áætlun fjölgað í Íslensku friðargæslunni og þá verður þátttöku í friðargæslu á vegum Sameinuðu þjóðanna gefinn aukinn gaumur.</span></p> <p align="justify"><span>Þótt Norðurlönd tengist alþjóðlegum samtökum og stofnunum með misjöfnum hætti og hafi oft ólíka afstöðu til alþjóðamála, hafa þau iðulega haft sameiginleg afskipti af svæðisbundnum deilumálum í þágu samninga og friðar. Eftirlitssveitirnar á Sri Lanka, þar sem Íslendingar eru við störf undir forystu Norðmanna, eru gott dæmi um það. Íslensk stjórnvöld eru reiðubúin til að halda áfram stuðningi við eftirlitssveitirnar á meðan deiluaðilar á Sri Lanka óska þess og framlag annarra Norðurlanda verður óbreytt, enda til mikils að vinna.</span></p> <p align="justify"><span>Af svæðisbundnum deilumálum eru það jafnan Mið-Austurlönd og þá einkum átök Ísraelsmanna og Palestínumanna sem eru efst á baugi. Einhliða brottflutningur Ísraelsmanna frá Gaza-svæðinu gaf tilefni til nokkurrar bjartsýni um frekari framkvæmd svonefnds Vegvísis til friðar. Það er ljóst að ríkisstjórn Ísraels tók mjög erfiða og áhættusama ákvörðun og því er miður að Palestínumönnum skuli ekki hafa auðnast að nota tækifærið betur en raun ber vitni til að byggja upp það gagnkvæma traust sem er forsenda samninga og varanlegs friðar. Í víðara samhengi sýnir yfirlýsing forseta Írans um að Ísraelsríki skuli afmáð af landakortinu að Ísraelsmenn hafa fulla ástæðu til að óttast um öryggi sitt. Slík yfirlýsing er einsdæmi í seinni tíð, en hún er hluti af hugmyndafræði sem skýrir langvarandi einangrun Írans í samfélagi þjóðanna.<span>&nbsp;</span> Orð forsetans féllu í sama mund og írönsk stjórnvöld eru grunuð um smíði kjarnavopna.</span></p> <p align="justify"><span>Þrátt fyrir áframhaldandi ódæðisverk hryðjuverkamanna í Írak, þar sem langflest fórnarlamba eru óbreyttir borgarar, hefur mikill meirihluti þjóðarinnar sýnt í verki stuðning við lýðræðisþróunina. Niðurstaða nýlegrar þjóðaratkvæðagreiðslu um stjórnarskrá var skýr og þingkosningar í desember verða næsta skref. Því miður er full ástæða til að óttast að hryðjuverkamenn haldi áfram að vega að lýðræðinu í landinu með árásum á saklausa borgara. Fyrsta ríkisstjórn í sögu Íraks sem hefur lýðræðislegt umboð þjóðarinnar verðskuldar siðferðilegan og pólitískan stuðning annarra lýðræðisríkja í heiminum.</span></p> <p align="justify"><span>Á undanförnum áratugum hefur tekist að auka verulega frelsi í alþjóðaviðskiptum. Sjötti ráðherrafundur Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar verður haldinn í Hong Kong í næsta mánuði. Á síðustu vikum hafa aðildarríki hennar lagt kapp á að ljúka samningaviðræðum í svonefndri Doha-lotu. Mestur ágreiningur hefur verið um viðskipti með búvörur. Málamiðlun um landbúnaðarmál er forsenda þess að samningar takist að öðru leyti, meðal annars um verulega lækkun tolla á sjávarafurðir. Hagsmunir Íslendinga eru því margþættir á þessu sviði eins og annarra þjóða, en almennt er óhætt að fullyrða að lækkun tolla og afnám viðskiptahindrana er eitt mesta hagsmunamál landa heims, ekki síst þróunarlandanna. Því skiptir miklu máli að árangur náist á ráðherrafundinum í Hong Kong en um það ríkir því miður ekki sérstök bjartsýni á þessu stigi.</span></p> <p align="justify"><span>Ríkisstjórnin hefur á undanförnum árum lagt ríka áherslu á að fjölga viðskiptasamningum Íslands við önnur ríki í því skyni að styrkja samkeppnisstöðu íslenskra fyrirtækja. Fríverslunarsamningar, tvísköttunarsamningar og samningar um verndun fjárfestinga eru mikilvægustu þættirnir í þessari viðleitni. Samningur um að koma á fót sameiginlegu efnahagssvæði Íslands og Færeyja var undirritaður í ágúst síðastliðnum. Hann er sá víðtækasti sem Ísland hefur gert á viðskiptasviðinu og markar því tímamót. Þá er stefnt að undirritun fríverslunarsamninga EFTA-ríkjanna við Suður-Kóreu og Tollabandalag Suður-Afríku innan skamms og viðræður standa yfir við Tæland um gerð slíks samnings. Ísland hefur jafnframt undirritað samkomulag við Kína um að skoða hagkvæmni þess að gera fríverslunarsamning milli ríkjanna, sem gæti einnig markað þáttaskil.</span></p> <p align="justify"><span>Á síðustu árum hafa viðskipti milli Íslands og fjarlægari ríkja aukist verulega. Ísland hefur lagt á það ríka áherslu í fríverslunarviðræðum við önnur ríki að tryggja sem bestan markaðsaðgang fyrir sjávarafurðir. Þetta hefur leitt til víðtækasta fríverslunarnets sem til er í viðskiptum með sjávarafurðir og nær jafnt til Evrópska efnhagssvæðisins og annarra heimsálfa.</span></p> <p align="justify"><span>Mikilvægasti markaður Íslands er í Evrópu. Viðskiptin þar byggja á traustum grunni EES-samningsins og engra breytinga að vænta þar á. Samningaviðræðum um aðild Rúmeníu og Búlgaríu að Evrópusambandinu er lokið og munu þessi ríki væntanlega fá aðild að ESB í síðasta lagi árið 2008. Gera má ráð fyrir að viðræður um aðild þessara ríkja að EES-samningnum hefjist fljótlega.</span></p> <p align="justify"><span>Í ár hófust viðræður milli íslenskra stjórnvalda og Evrópusambandsins um viðskipti með búvörur á grundvelli EES-samningsins. Íslensk stjórnvöld hafa farið þess á leit við Evrópusambandið að markaðsaðgangur<span>&nbsp;</span> fyrir lambakjöt verði bættur og að auðveldaður verði útflutningur á hestum til aðildarríkja ESB. Jafnframt hefur ríkisstjórnin ákveðið að hefja samningaviðræður við Evrópusambandið um að taka upp löggjöf Evrópusambandsins um dýraheilbrigði í ríkari mæli en núverandi ákvæði EES-samningsins gera ráð fyrir. Þetta er gert í því skyni að liðka frekar fyrir viðskiptum á milli Íslands og Evrópusambandsins með matvæli.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Frú forseti,</span></p> <p align="justify"><span>Vaxandi meðvitund alþjóðasamfélagsins um mikilvægi sjálfbærrar þróunar hefur dregið athygli að sérstöðu Íslands, ekki síst hvað varðar sjávarnytjar og endurnýjanlega orku. Málefnum hafsins er gefinn vaxandi gaumur á alþjóðavettvangi.<span>&nbsp;</span> Það stafar af mengun, ofveiði og minnkandi framleiðni fiskistofna víða um heim.<span>&nbsp;</span> Mikilvægt er að Ísland taki virkan þátt í samstarfi með öðrum ríkjum um leiðir til að vernda vistkerfi sjávar. Á hinn bóginn er lykilatriði að ríki sem byggja afkomu sína á lifandi sjávarauðlindum beri áfram ábyrgð á nýtingu þeirra. Ísland hafnar því tilburðum á alþjóðavettvangi til að koma á hnattrænum afskiptum af sjávarútvegi.</span></p> <p align="justify"><span>Fyrir ári tókst að koma í veg fyrir að tillaga um hnattrænt bann við botnvörpuveiðum á úthafinu næði fram að ganga og beina málinu í réttan farveg, þ.e. að hvetja ríki og svæðisbundnar fiskveiðistjórnunarstofnanir, eftir því sem við á, til þess að bæta stjórn á botnfiskveiðum með sérstöku tilliti til verndunar viðkvæmra vistkerfa hafsins. Tillaga af sama meiði kom fram á allsherjarþinginu nýlega en hlaut sömu örlög. Ísland hefur beitt sér fyrir samstöðu helstu fiskveiðiríkja heims í þessu máli og hefur hún farið vaxandi. Haustið 2006 verður gerð úttekt á aðgerðum ríkja og svæðisstofnana til að bæta stjórn á botnvörpuveiðum og er mikilvægt að þessir aðilar sýni að þeir séu traustsins verðir.</span></p> <p align="justify"><span>Mikilvægi orkumála í alþjóðasamskiptum hefur aukist hröðum skrefum.<span>&nbsp;</span> Ýmsar blikur eru á lofti í orkubúskap veraldar, sem endurspeglast meðal annars í háu olíuverði og reglum sem takmarka losun gróðurhúsalofttegunda vegna ótta við hugsanlegar loftslagsbreytingar af mannavöldum.<span>&nbsp;</span> Orkumál hafa auk þess sérstaka þýðingu fyrir þróunarríkin, en talið er að um tveir milljarðar manna hafi ekki aðgang að rafmagni.</span></p> <p align="justify"><span>Við þessar aðstæður hefur Ísland lagt sérstaka áherslu á þátt endurnýjanlegra orkugjafa, ekki síst jarðhita, í alþjóðasamstarfi um orkumál.<span>&nbsp;</span></span> <span>Sérstaða íslensks orkubúskapar, þar sem yfir sjötíu prósent af allri orkunotkun landsmanna kemur frá endurnýjanlegum orkugjöfum, gerir Íslandi kleift að skipa sér í fremstu röð ríkja sem leggja áherslu á sjálfbæra orkuþróun í heiminum.<span>&nbsp;</span> Viðleitni íslenskra stjórnvalda til að auka enn frekar hlut endurnýjanlegrar orku með vetnistækni hefur vakið athygli erlendis og opnað dyr fyrir samstarfi við aðila víða um heim.<span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></span></p> <p align="justify"><span>Sjálfbær orka og loftslagsmál verða ofarlega á baugi hjá Sameinuðu þjóðunum næstu tvö ár, þar sem nefnd samtakanna um sjálfbæra þróun hefur ákveðið að gera þessum viðfangsefnum sérstök skil.<span>&nbsp;</span> Af hálfu íslenskra stjórnvalda verður lögð áhersla á að nýta þetta færi til að kynna íslenskar áherslur.<span>&nbsp;</span> Að auki hefur utanríkisráðuneytið kynnt á erlendum vettvangi starf íslenskra vísindamanna og árangur á sviði jarðvegsverndar og sett á laggirnar landsnefnd til að sinna þessum mikilvæga þætti auðlindamálanna frekar.</span></p> <p align="justify"><span>Formennska Íslands í Norðurskautsráðinu 2002-2004 beindi athygli að mikilvægi norðurskautssvæðisins fyrir framtíðarhagsmuni okkar.<span>&nbsp;</span> Lega landsins í Norður-Atlantshafi við jaðar norðurskautssvæðisins hvetur eðlilega til aukins samstarfs við íbúa þess svæðis þar sem miklar breytingar eiga sér nú stað með aukinni sókn í náttúruauðlindir norðursins og hugsanlegri opnun nýrra siglingaleiða.</span></p> <p align="justify"><span>Það er fagnaðarefni að samningar hafa nýverið tekist um veiðar á kolmunna.</span> <span>Ísland leggur mikla áherslu á ábyrga stjórn á veiðum úr hinum mikilvæga norsk-íslenska síldarstofni, en henni verður ekki náð nema með samkomulagi allra viðkomandi aðila, Íslands, Noregs, Færeyja, Rússlands og ESB. Það er íslenskum stjórnvöldum því mikil vonbrigði að Noregur skuli ítrekað koma í veg fyrir samkomulag um stjórn síldveiðanna með kröfu um stóraukna aflahlutdeild.<span>&nbsp;</span></span> <span>Undirbúningur málssóknar Íslands gegn Noregi fyrir alþjóðadómstólnum í Haag vegna Svalbarðamálsins er í fullum gangi, enda virðist það eina leiðin til að vernda lögmæta íslenska hagsmuni á Svalbarðasvæðinu.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Frú forseti,</span></p> <p align="justify"><span>Á nýafstöðnum<span>&nbsp;</span> leiðtogafundi Sameinuðu þjóðanna í New York var ítrekað mikilvægi þess að öll ríki legðu af mörkum til baráttu gegn fátækt. Íslensk stjórnvöld gera sér grein fyrir mikilvægi þessa og því hefur þróunarsamvinna hlotið aukið vægi í utanríkisstefnunni. Áætlað er að framlög til hennar nemi 0,35% af þjóðarframleiðslu árið 2009 og hafa þá stóraukist á einum áratug. Jafnframt hefur verið mótuð heildarstefna í þessum málaflokki fyrir tímabilið 2005-2009 og var hún kynnt á Alþingi síðastliðið vor.</span></p> <p align="justify"><span>Starfsemi Þróunarsamvinnustofnunar verður efld, meðal annars með fjölgun samstarfslanda, en í sumar var skrifað undir samstarfssamning við Srí Lanka og verið er að leggja grunnin að samstarfsamningi við Níkaragva. <span>Stjórnvöld munu ennfremur auka þátttöku í fjölþjóðlegu þróunarsamstarfi, en á vettvangi alþjóðastofnana er víða unnið gagnlegt starf á þessu sviði. Áhersla er lögð á stuðning við vel skilgreind verkefni sem falla að meginatriðum í stefnu Íslands. Sem dæmi má nefna samstarf við sjávarútvegsdeild Matvæla- og landbúnaðarstofnunar Sameinuðu þjóðanna, en þar styðjum við nú gerð námsefnis á sviði sjávarútvegs, sérsniðið að þörfum einstakra þróunarríkja. Þetta verkefni verður unnið í náinni samvinnu við Sjávarútvegsskóla Háskóla Sameinuðu þjóðanna á Íslandi. Í öðru lagi er Ísland í fararbroddi ríkja sem styðja nýtt verkefni, PROFISH, sem er styrktarsjóður og samstarfsvettvangur í umsjá Alþjóðabankans á sviði sjálfbærra fiskveiða í þróunarríkjunum. Með virkri þátttöku í PROFISH verkefninu mun Ísland hafa bein áhrif á þróunaraðstoð Alþjóðabankans á sviði sjávarútvegs.</span></span> <span>Íslensk stjórnvöld hafa jafnframt lagt áherslu á möguleika endurnýjanlegra orkugjafa í þróunarlöndum og er nú unnið að því að kanna sóknarfæri á því sviði í samstarfi við Alþjóðabankann.</span></p> <p align="justify"><span>Stuðningur við konur og börn er mikilvægur þáttur í þróunarsamvinnu Íslands sem hefur farið vaxandi á síðustu árum. Þar ber að nefna aukna aðstoð íslenskra stjórnvalda við starfsemi UNIFEM og við Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna.</span></p> <p align="justify"><span>Frjáls félagasamtök vinna ómetanlegt starf í þróunarlöndum. Í samræmi við markmið um að efla samstarf við íslensk félagasamtök er nú unnið að þróun verklagsreglna er lagðar verða til grundvallar auknu samstarfi.</span></p> <p align="justify"><span>&nbsp;</span></p> <p align="justify"><span>Frú forseti,</span></p> <p align="justify"><span>Sem fyrr endurspeglar skýrslugjöf utanríkisráðherra til Alþingis að utanríkisþjónusta Íslands fæst við víðfemt starfssvið og fjölbreytileg verkefni oft við erfiðar aðstæður. Almenn þróun alþjóðamála og vaxandi íslenskir viðskiptahagsmunir víða um heim munu óhjákvæmilega hafa í för með sér að á næstu árum mun reyna enn meira á utanríkisþjónustuna. Því skiptir miklu að forgangsraða verkefnum og stefna ávallt að hámarksskilvirkni. Það er í þessum anda sem aukin áhersla verður lögð á gæslu og eflingu íslenskra hagsmuna í Asíu á komandi árum en alþjóðlegt pólitískt vægi stærri Asíuríkja og gríðarlegur hagvöxtur valda því að Ísland hefur þangað margt að sækja og margt upp á að bjóða. Meðal annars þess vegna verður opnað sendiráð Íslands á Indlandi í mars næstkomandi og vonir standa til að sendiráð Indlands á Íslandi opni á næsta ári. Sem endranær verður leitast að halda kostnaði við þessar breytingar í lágmarki, m.a. með tilflutningi verkefna. Mun hið nýja sendiráð í Nýju-Delhí sinna fyrirsvari fyrir Ísland víðar í þessum heimshluta.</span></p> <p align="justify"><span>Um utanríkis- og alþjóðamál mætti að sjálfsögðu hafa mun lengra mál en þingsköp gera ráð fyrir varðandi skýrslu sem þessa. Utanríkisstefna Íslands byggist sem fyrr á gæslu hagsmuna lands og þjóðar og öflugu fyrirsvari gagnvart öðrum ríkjum. Hins vegar hefur sú þróun jafnframt orðið áberandi hin síðari ár að auk beinnar hagsmunagæslu að Íslendingar taki í ríkari mæli þátt í alþjóðlegum verkefnum sem ekki tengjast íslenskum hagsmunum með beinum hætti. Það er skylda okkar og á að vera Íslendingum metnaðarmál að taka virkan þátt í alþjóðasamstarfi til framdráttar frelsi og lýðræði í heiminum.&nbsp;</span><span><span>&nbsp;</span></span></p> <p>&nbsp;</p> <br /> <br />

2005-10-26 00:00:0026. október 200560 ára afmæli Sameinuðu þjóðanna

<p><span>Ávarp Geirs H. Haarde, utanríkisráðherra, á ráðstefnu Félags Sameinuðu þjóðanna á Íslandi 24. október 2005 í tilefni af 60 ára afmæli Sameinuðu þjóðanna.</span></p> <hr /> <br /> <br /> <p align="center"><strong><span>Ávarp á ráðstefnu Félags Sameinuðu þjóðanna á Íslandi</span></strong></p> <p align="center"><strong><span>í tilefni af 60 ára afmæli Sameinuðu þjóðanna</span></strong> <span><br /> </span><span><br /> <br /> </span></p> <p align="justify">Góðir ráðstefnugestir,</p> <p align="justify">Ísland var ekki meðal þeirra rétt rúmlega 50 ríkja sem stofnuðu Sameinuðu þjóðirnar í San Francisco í júní 1945. Okkur hafði þó verið gefinn kostur á að gerast stofnaðili. Af því gat hins vegar ekki orðið því Ísland hafði ekki sagt möndulveldunum og bandamönnum þeirra stríð á hendur, en það var á þessum tíma skilyrði fyrir aðild að samtökunum. Hins vegar fylgdust íslensk stjórnvöld með þróuninni af áhuga og Alþingi ályktaði að það væri Íslendingum mikil nauðsyn að verða þá þegar þátttakendur í samstarfi hinna sameinuðu þjóða.</p> <p align="justify">Um þetta leyti var lýðveldið Ísland að stíga sín fyrstu skref í utanríkismálum. Áhugavert er að ríkisstjórn þess tíma taldi að sjálfstæði þjóðarinnar yrði best tryggt með aðild að alþjóðasamningum og þá kom einkum til álita að það yrði gert með þátttöku Íslands í Sameinuðu þjóðunum. Þannig gerðu íslenskir ráðamenn sér grein fyrir mikilvægi þess að taka þátt í þessu samstarfi en markmið þess var “að bjarga komandi kynslóðum undan hörmungum ófriðar, sem tvisvar á ævi vorri hefur leitt ósegjanlegar þjáningar yfir mannkynið” eins og segir í inngangi að sáttmála Sameinuðu þjóðanna.</p> <p align="justify"> </p> <p align="justify">Þrátt fyrir gagnrýni sem Sameinuðu þjóðirnar hafa sætt í gegnum árin, og sem oft hefur verið réttmæt, er ljóst að merkum áfanga var náð í alþjóðastjórnmálum með stofnun samtakanna fyrir 60 árum. Þar tókst að ná samkomulagi um grundvallarreglur og markmið fyrir ríki heims. Þessar grundvallarreglur voru alls ekki sjálfsagðar þá og enn vantar upp á að allir virði þær. Þær eru:</p> <p align="justify"> </p> <p align="justify"><span>1.<span> </span></span> “að staðfesta að nýju trú á grundvallarréttindi manna, virðingu þeirra og gildi, jafnrétti karla og kvenna og allra þjóða, hvort sem stórar eru eða smáar,”</p> <p align="justify"><span>2.<span> </span></span> “að skapa skilyrði fyrir því, að hægt sé að halda uppi réttlæti og virðingu fyrir skyldum þeim, er af samningum leiðir og öðrum heimildum þjóðarréttar”</p> <p align="justify"><span>3.<span> </span></span> ”að stuðla að félagslegum framförum og bættum lífskjörum…”</p> <p align="justify"> </p> <p align="justify">Eitt af því sem Sameinuðu þjóðirnar höfðu fram yfir fyrirrennara sinn, Þjóðabandalagið, var visst raunsæi varðandi stöðu stórveldanna í heiminum, nauðsyn þess að tryggja þátttöku þeirra en jafnframt að viðurkenna styrk þeirra og möguleika til að fara eigin leiðir. Þetta raunsæi endurspeglaðist einkum í öryggisráðinu. Ljóst var að stórveldin myndu ekki fallast á að Sameinuðu þjóðirnar tækju á knýjandi vandamálum nema þau gætu beitt neitunarvaldi í ráðinu, teldu þau hagsmuni sína krefjast þess.</p> <p align="justify"><br /> Sameinuðu þjóðirnar hafa þróast í samræmi við breytta tíma. Aðildarríkjunum hefur fjölgað úr 51 ríki árið 1945 í 191 í dag. Samtökin hafa tekið að sér fjölmörg verkefni á sviðum vísinda, menntunar, hafréttar og félags- og jafnréttismála svo eitthvað sé nefnt. Friðargæsla, sem ekki er minnst á í stofnsáttmálanum, er orðin sjálfsagt hlutverk samtakanna víða um heiminn. Þá má nefna að viðurkennt er í niðurstöðum nýafstaðins leiðtogafundar Sameinuðu þjóðanna að alþjóðasamfélaginu beri skylda til að vernda fólk gegn stórfelldum mannréttindabrotum af hálfu stjórnvalda. Öryggisráðið og önnur alþjóðasamtök hafa því umboð til afskipta af innanríkismálum þegar framdir eru glæpir gegn mannkyninu.</p> <p align="justify"> </p> <p align="justify"><span>Öryggismál</span> eru eðlilega nú eins og 1945 ofarlega í hugum aðildarríkjanna og er unnið að því að gera samtökin skilvirkari og áhrifameiri í þeim efnum. Í þeim tilgangi er nú, samkvæmt ákvörðun leiðtogafundarins í síðasta mánuði, unnið að gerð yfirgripsmikils alþjóðasamnings um hryðjuverk og á þeirri vinnu að ljúka á yfirstandandi allsherjarþingi. Þetta er mikilvægt mál sem íslensk stjórnvöld styðja heilshugar. Þau hafa jafnframt lagt áherslu á að baráttan gegn hryðjuverkum megi ekki vera á kostnað mannréttinda eða mannúðarlaga.</p> <p align="justify"><br /> Þótt nokkuð hafi áunnist á leiðtogafundinum hafa margar ríkisstjórnir látið í ljós vonbrigði með niðurstöður hans. Ekki tókst t.d. að ná samstöðu um frekari aðgerðir gegn útbreiðslu kjarnorkuvopna og enn vantar verulega upp á nauðsynlegar umbætur á samtökunum sjálfum til að gera þau skilvirkari og trúverðugari en nú er.</p> <p align="justify"> </p> <p align="justify">Umræðan um umbætur á Sameinuðu þjóðunum er mjög þörf. Sameinuðu þjóðirnar eru þrátt fyrir allt með einstökum hætti til þess fallnar að fást við þau mörgu vandamál sem uppi eru í heiminum og leysa af hendi mikilvæg verkefni. Þessu til stuðnings vil ég nefna að gerð hafréttarsamningsins á sínum tíma hefði verið óhugsandi á öðrum vettvangi en hjá Sameinuðu þjóðunum. Aukin alþjóðavæðing veldur því að segja má að Sameinuðu þjóðirnar séu veröldinni þarfari nú en nokkru sinni áður. Jafnframt eru gerðar auknar kröfur til samtakanna.</p> <p align="justify"><br /> Breyttir tímar og auknar kröfur kalla því á breytingar á skipulagi og starfi Sameinuðu þjóðanna. Þannig er öryggisráðið barn síns tíma og nauðsynlegt að breytingum á því verði hraðað. Ísland styður eindregið að gerðar verði róttækar umbætur á skipan mannréttindamála í Sameinuðu þjóðunum. Lýðræði og virðing fyrir mannréttindum eru lykilatriði fyrir frið og stöðugleika í heiminum. Mannréttindanefndin er rúin trausti og trúverðugleika. Tryggja verður að hið nýja mannréttindaráð, sem verið er að koma á fót, geti tekið á þessum málum með allt öðrum hætti og betur en mannréttindanefndin.</p> <p align="justify"><span> </span></p> <p align="justify">Góðir áheyrendur.</p> <p align="justify"> </p> <p align="justify">Sameinuðu þjóðirnar hafa vissulega náð margvíslegum árangri á þeim sextíu árum sem liðin eru frá stofnun þeirra. Þær hafa greitt götu ríkja til sjálfstæðis, unnið að þróunar- og mannúðaraðstoð og verið í forystunni í baráttunni gegn hungri og fátækt og svo mætti lengi telja. Þegar fjallað er um Sameinuðu þjóðirnar beinist athyglin hins vegar oftast að þeim deilumálum sem efst eru á baugi. Mikilvæg störf þúsunda einstaklinga í fjölda stofnana Sameinuðu þjóðanna vilja á hinn bóginn falla í skuggann.</p> <p align="justify"> </p> <p align="justify">Ég er þeirrar skoðunar að okkur Íslendingum sé það afar nauðsynlegt að taka virkan þátt í starfi Sameinuðu þjóðanna og leggja þannig okkar af mörkum til velferðar mannkyns. Á undanförnum árum hefur Ísland tekið á sig aukna ábyrgð og eflt þátttöku sína í alþjóðasamstarfi. Með framboðinu til öryggisráðsins hafa Íslendingar sagt við þjóðir heims að við séum tilbúin til að taka á okkur enn meiri ábyrgð í samfélagi þjóðanna. </p> <p align="justify"> </p> <p align="justify">Að lokum vil ég þakka aðstandendum ráðstefnunnar fyrir þeirra góða framtak og óska ykkur öllum til hamingju með þessa nýju glæsilegu miðstöð Sameinuðu þjóðanna í Reykjavík.</p> <p> </p> <br /> <br />

Var efnið hjálplegt?Nei
Takk fyrir

Ábendingin verður notuð til að bæta gæði þjónustu og upplýsinga á vef Stjórnarráðsins. Hikaðu ekki við að hafa samband ef þig vantar aðstoð.

Af hverju ekki?

Hafa samband

Ábending / fyrirspurn

Þessi síða notar vafrakökur Lesa meira