Staða innleiðingar

Megináhersla innleiðingarinnar hingað til hefur verið á verkefnavinnu og fræðslu sem er nauðsynleg forsenda frekari vinnu. Með lögum um opinber fjármál sem tóku gildi árið 2016  hefur kynjuð fjárlagagerð verið lögfest á Íslandi. Í 18. gr. laganna er kveðið á um að ráðherra fjármála í samráði við ráðherra jafnréttismála hafi forystu um að gerð sé áætlun um kynjaða fjárlagagerð sem höfð skuli til hliðsjónar við gerð frumvarps til fjárlaga. Jafnframt skuli gerð grein fyrir áhrifum frumvarpsins á markmið um jafna stöðu karla og kvenna.

Í samræmi við markmið laganna er unnið eftir fimm ára áætlun um kynjaða fjárlagagerð sem samþykkt var árið 2015. Með nýrri innleiðingaráætlun er lögð áhersla á að færa kynjaða fjárlagagerð nær ákvörðunartökuferlinu um forgangsröðun í tekjuöflun og útgjaldastýringu. Það þýðir að horfa verður til kynjasjónarmiða við ákvarðanir um öflun og ráðstöfun opinbers fjár. Markmiðið er að stuðla að réttlátari ráðstöfun á opinberu fé með samþættingu stefnumörkunar í opinberum fjármálum við markmið um jafnrétti. Áætlunin er markmiðsdrifin og er það ábyrgð ráðherra jafnréttismála að fylgja henni eftir líkt og lög um opinber fjármál gera ráð fyrir. Áætlunin nær til ársins 2019 og er endurskoðuð í janúar ár hvert.

Meginþættir áætlunarinnar snúa að gerð jafnréttismats á frumvörpum, kyngreiningu tölfræðigagna, verkefnavinnu, fræðslu og samstarfi. Áætlunin var samþykkt áður en lög um opinber fjármál tóku gildi og í ljósi þeirra áhrifa sem þau hafa er unnið að því að aðlaga áætlunina og samþætta kynjaða fjárlagagerð við breytt umhverfi í anda nýrra laga. Í því augnamiði er nú starfrækt teymi þriggja sérfræðinga innan Stjórnarráðsins sem vinnur að því að samþætta kynjaða fjárlagagerð og verklag við stefnumótun á grundvelli þessa breytta umhverfis. Stefnt er að því að samþættingunni verði lokið árið 2020.

Í lögum um opinber fjármál eru útgjöld ríkissjóðs flokkuð eftir málefnasviðum og málaflokkum. Málefnasviðin eru 34 talsins og málaflokkarnir 100. Miklu máli skiptir að greina stöðu kynjanna og aðra stöðu fólks innan málefnasviða og málaflokka. Unnið er að því að tengja kynjaða fjárlagagerð við stefnumótunarvinnu málefnasviða sem birtist í fjármálaáætlun að vori og aðgerða fjárlagafrumvarps að hausti. Það ætti að leiða til þess að hugað verði fyrirfram að áhrifum ákvarðana varðandi útgjöld og tekjur ríkisins á stöðu fólks. Ekki er talin brýn þörf á viðamikilli verkefnavinnu og þekkingarsköpun á komandi árum eins og í upphafi. Þess í stað verður lögð áhersla á samþættingu við hefðbundið verklag. Árið 2017 er þó unnið að verkefnum innan allra ráðuneyta og eiga niðurstöður þeirra að nýtast við útfærslur á aðgerðum fyrir fjárlagafrumvarp 2018.

Verkefnin eru eftirfarandi:

  • Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið: Búvörusamningar og bætt gagnaöflun.
  • Fjármála- og efnahagsráðuneytið: Samsköttun og samnýting persónuafsláttar.
  • Forsætisráðuneytið í samstarfi við (FJR): Samþætting kynjaðrar fjárlagagerðar og verklags við stefnumótun og fjárlagagerð á grundvelli laga um opinber fjármál.
  • Innanríkisráðuneytið: Innanlandsflug.
  • Mennta- og menningarmálaráðuneytið: Styrkjakerfi Kvikmyndasjóðs.
  • Umhverfis- og auðlindaráðuneytið: Innleiðing landsáætlunar um uppbyggingu innviða til verndar náttúru og menningarsögulegum minjum. 
  • Utanríkisráðuneytið: Uppbyggingarsjóður EES.
  • Velferðarráðuneytið: Heimahjúkrun aldraðra. Örorka og málefni fatlaðs fólks.

Innleiðing kynjaðrar fjárlagagerðar fellur vel að nýju umhverfi opinberra fjármála en breyttum vinnubrögðum fylgja þó áskoranir sem nú er unnið markvisst með. Taka þarf afstöðu til þess hvernig jafnréttismarkmið eiga að vera og hvort og með hvaða hætti farsælast sé að samþætta kynjaða fjárlagagerð við nýtt umhverfi þannig að hún komi til með að skipta raunverulegu máli fyrir íbúa landsins.

Var efnið hjálplegt?Nei
Takk fyrir

Ábendingin verður notuð til að bæta gæði þjónustu og upplýsinga á vef Stjórnarráðsins. Hikaðu ekki við að hafa samband ef þig vantar aðstoð.

Af hverju ekki?

Hafa samband

Ábending / fyrirspurn