1388/2026. Úrskurður frá 29. september 2026
Hinn 29. september 2026 kvað úrskurðarnefnd um upplýsingamál upp svohljóðandi úrskurð nr. 1388/2026 í máli ÚNU 26020008.
Kæra og málsatvik
Með erindi, dags. 15. febrúar 2026, kærði […] til úrskurðarnefndar um upplýsingamál ákvörðun Reykjavíkurborgar að synja beiðni hans um aðgang að gögnum.
Samkvæmt gögnum málsins fór fram [foreldratengdur viðburður] í leikskólanum […] hinn […]. Kæranda mun hafa verið boðið […] sem forsjáraðila barns í leikskólanum. Þegar kærandi hafi mætt í leikskólann hafi honum verið vísað burt […]. […]
Í framhaldi af atvikinu sendi kærandi upplýsingabeiðni til leikskólans, dags. […]. Í beiðninni óskaði hann m.a. eftir samskiptum leikskólans við móður barns kæranda varðandi umgengni, komu hans í leikskólann, takmarkanir á aðkomu hans eða réttindum, og önnur mál sem vörðuðu kæranda sem forsjáraðila. Þá óskaði hann skýringa á brottvísun hans af leikskólanum og hver grundvöllur þeirrar ákvörðunar hefði verið.
Með erindi, dags. […], upplýsti leikskólinn kæranda að […]. Viðbrögð leikskólans hefðu byggst á því að það þætti ljóst af úrskurði […], sem leikskólinn hefði fengið afhentan áður en [viðburðurinn] fór fram, að umgengni kæranda við barn hans væri takmörkuð og ekki á þeim tíma sem [viðburðurinn] skyldi fara fram. [Viðburðurinn] hefði síðan farið fram áður en leikskólanum hefði gefist tækifæri til að senda kæranda upplýsingar um að úrskurðurinn hefði borist og gefa honum kost á að leggja fram sín sjónarmið.
Leikskólinn vildi nú gefa kæranda kost á að koma á framfæri sjónarmiðum sínum gagnvart þeirri ályktun að umgengni kæranda skyldi eingöngu fara fram á þeim tímum sem getið væri um í úrskurði […], og þar af leiðandi ætti kærandi ekki rétt á að koma í leikskólann á öðrum tímum eða í ósamræmi við úrskurðinn.
Varðandi beiðni um upplýsingar um samskipti leikskólans við móður barnsins yrði hún afgreidd á grundvelli reglugerðar um skil og miðlun upplýsinga milli leik- og grunnskóla, nr. 896/2009, með takmörkunum samkvæmt 17. gr. stjórnsýslulaga, nr. 37/1993, og ákvæðum upplýsingalaga um aðgang aðila að upplýsingum um hann sjálfan.
Kærandi brást við erindinu daginn eftir, […]. Hann tók fram að í úrskurði […] væri hvergi vikið að því að réttur hans til að koma í leikskólann væri takmarkaður. Hann óskaði eftir úrskurði […] frá leikskólanum.
Úrskurðurinn var afhentur hinn […]. Í meðfylgjandi erindi leikskólans kom fram að ekki væri annað að sjá en að úrskurður […], […], væri í gildi. Að mati leikskólans samræmdist það ekki úrskurðinum að […]. Kærandi svaraði daginn eftir og hafði eftir […] að úrskurðurinn tæki á því hvert skyldi vera inntak umgengni og hvernig hún skyldi fara fram; hann tæki ekki á þeim málsatvikum sem hefðu orðið í leikskólanum.
Í erindi leikskólans, dags. […], kom fram að leitað yrði leiðbeininga hjá […] vegna málsins. Í erindinu var upplýsingabeiðni kæranda afgreidd. Afgreiðslan fól í sér að umbeðin gögn voru afhent að hluta, á grundvelli 14. gr. upplýsingalaga. Þau gögn sem ekki væru afhent hefðu að geyma upplýsingar um einkamálefni annarra; það væri mat Reykjavíkurborgar að hagsmunir viðkomandi af leynd vægju þyngra en hagsmunir kæranda af að fá aðgang að þeim, sbr. 3. mgr. lagagreinarinnar. […]
Gögnin sem afhent voru kæranda, með yfirstrikunum, voru: 1) Tölvupóstur frá móður barns kæranda til starfsmanns Reykjavíkurborgar, dags. […], og 2) tölvupóstsamskipti milli móður barns kæranda og leikskólastjóra […] frá tímabilinu […]. Í tölvupóstsamskiptunum afhenti móðirin leikskólastjóranum úrskurð […] og leikskólastjórinn spurði móðurina hvernig henni þætti rétt að bregðast við ef kærandi mætti [á foreldratengda viðburðinn].
Í kæru til úrskurðarnefndarinnar kemur fram að kærandi þurfi að fá aðgang að umbeðnum gögnum í heild sinni og að hagsmunir hans af aðgangi séu miklir, því þau geymi forsendur sem lagðar hafi verið til grundvallar þeirri ákvörðun að vísa kæranda af leikskólanum.
Málsmeðferð
Kæran var kynnt Reykjavíkurborg með erindi, dags. 18. febrúar 2026, og borginni gefinn kostur á að koma á framfæri umsögn um kæruna. Þá var þess óskað að borgin afhenti úrskurðarnefnd um upplýsingamál þau gögn sem kæran varðar.
Umsögn Reykjavíkurborgar barst úrskurðarnefndinni hinn 24. mars 2026. Í umsögninni kemur fram að þær upplýsingar sem hafi verið afmáðar úr gögnunum sem kærendum voru afhent séu um einkamálefni annarra og að hagsmunir móður barnsins af að upplýsingarnar fari leynt vegi þyngra en hagsmunir kæranda af að fá aðgang að þeim. […] Afgreiðsla borgarinnar hafi verið í samræmi við upplýsingalög.
Í kjölfar þess að umsögn Reykjavíkurborgar var kynnt kæranda, kom hann á framfæri frekari athugasemdum með erindi, dags. 31. mars 2026. Í athugasemdunum er tekið fram að dómsmálaráðuneytið hafi komist að þeirri niðurstöðu að aðgerðir leikskólans gagnvart kæranda hafi verið ólögmætar og í kjölfar þess hafi ákvarðanir leikskólans verið dregnar til baka.
Úrskurðarnefndin beindi fyrirspurn til Reykjavíkurborgar með erindi, dags. 1. júní 2026, varðandi gögnin sem beiðni kæranda hefði verið afmörkuð við. Í svari borgarinnar, dags. 5. júní 2026, kom fram að það gagn sem hefði að geyma fyrsta samtal foreldra og deildarstjóra væru óformlegir minnispunktar deildarstjóra sem teknir hefðu verið þegar rætt hefði verið við móður barnsins til að undirbúa komu þess í leikskólann. Við skráningu minnispunktanna hefði ekki verið í undirbúningi eða vinnslu mál sem tengdist heimildum eða réttindum kæranda. Því hefði það verið mat Reykjavíkur að um vinnugagn væri að ræða samkvæmt upplýsingalögum.
[…]
Úrskurðarnefndin óskaði nánari upplýsinga frá Reykjavíkurborg með erindi, dags. 16. september 2026, um staðhæfingu frá kæranda um að ákvarðanir leikskólans í málinu hefðu verið dregnar til baka. Í svari Reykjavíkurborgar, dags. 21. september 2026, kom fram að leikskólinn hefði leitað leiðbeininga hjá […] í kjölfar atviksins sem málið varðaði. Í framhaldi af því var kærandi upplýstur um að hann væri velkominn [á foreldratengdan viðburð] leikskólans, dags. […], sem var næsti foreldratengdi viðburðurinn á eftir þeim sem málið varðaði.
Niðurstaða
Mál þetta varðar beiðni kæranda um samskipti leikskólans […] við móður barns kæranda varðandi umgengni, komu hans í leikskólann, takmarkanir á aðkomu hans eða réttindum, og önnur mál sem vörðuðu kæranda sem forsjáraðila barnsins. Beiðnin var lögð fram í framhaldi af því að kærandi var beðinn um að yfirgefa [foreldratengdan viðburð] á vegum leikskólans. Beiðnin var afgreidd með afhendingu gagna á grundvelli 14. gr. upplýsingalaga, nr. 140/2012, með upplýsingum afmáðum sem vörðuðu einkamálefni annarra.
Samkvæmt 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga, nr. 37/1993, gilda lögin þegar stjórnvöld taka ákvarðanir um rétt eða skyldu manna. Lögin gilda um öll mál sem til greina kemur að ljúka með stjórnvaldsákvörðun, hvort sem slík ákvörðun er að lokum tekin eða ekki.
Af gögnum málsins verður ráðið að leikskólinn […] hafi, ekki síðar en hinn […], tekið til meðferðar það úrlausnarefni hvort leikskólinn hefði rétt á að takmarka komur kæranda í leikskólann, þ.m.t. þátttöku í foreldratengdum viðburðum og samskipti hans við barn sitt í leikskólanum. Þann dag gaf leikskólinn móður barns kæranda kost á að leggja fram gögn í tengslum við það, t.d. um forsjá og umgengni, þar sem leikskólinn væri að jafnaði ekki bær til að takmarka aðgengi foreldris að barni sínu nema að undangengnu mati. Samdægurs sendi móðir barnsins leikskólanum úrskurð […] um umgengni kæranda við barnið […].
Hinn […], tíu dögum eftir að [foreldratengdi viðburðurinn] fór fram, var kæranda síðan veittur kostur á að koma sjónarmiðum sínum á framfæri, áður en leikskólinn mótaði afstöðu sína til málsins, um þær upplýsingar að umgengni hans skyldi takmarkast við þá tíma sem greindi í úrskurði […] og að honum væri því ekki heimilt að koma í leikskólann á öðrum tímum. Málið var síðar tekið til frekari athugunar og leitað leiðbeininga vegna þess. Í framhaldi af því var kærandi upplýstur um að hann væri velkominn [á næsta foreldratengda viðburð] leikskólans, dags. […].
Ekki er þörf á að taka afstöðu til þess hvort beiðni starfsmanns leikskólans um að kærandi yfirgæfi leikskólann hinn […] hafi, ein og sér, verið ákvörðun um rétt eða skyldu kæranda, eða hvort málið, sem hófst í síðasta lagi hinn […], hafi að lokum verið leitt til lykta með slíkri ákvörðun. Efni málsins laut að því hvort leikskólinn hefði rétt á að takmarka komur kæranda í leikskólann, þ.m.t. þátttöku í foreldratengdum viðburðum og samskipti hans við barn sitt í leikskólanum. Málið gat þannig leitt til ákvörðunar um rétt eða skyldu kæranda í skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga og var málið því stjórnsýslumál. Enn fremur telur úrskurðarnefndin ljóst að kærandi hafi átt aðild að málinu.
Samkvæmt 1. mgr. 15. gr. stjórnsýslulaga á aðili máls rétt á að kynna sér skjöl og önnur gögn er málið varða. Við afmörkun á því hvaða gögn teljast varða mál verður að líta til þess hvort þau hafa efnislega þýðingu fyrir eða tengsl við það úrlausnarefni sem er til meðferðar. Rétturinn verður því ekki afmarkaður við þau gögn sem hafa að geyma forsendur ákvörðunar eða sem niðurstaða máls hefur beinlínis verið reist á.
Þau gögn sem ágreiningur í málinu varðar eru tölvupóstar frá móður barns kæranda til starfsmanna leikskólans, dags. […], og skjal sem ber heitið „Fyrsta samtal foreldra og deildarstjóra“. Með hinni kærðu ákvörðun var kæranda veittur aðgangur að tölvupóstunum að hluta.
Tölvupóstsamskiptin […] varða umgengni kæranda og aðgengi hans að barninu í leikskólanum, þeim gögnum sem lágu fyrir um umgengni og því hvernig leikskólinn skyldi bregðast við kæmi kærandi á foreldratengdan viðburð. Teljast þau því til gagna málsins.
Tölvupósturinn […] varð til í tengslum við fyrra atvik við leikskólann og hafði að geyma afstöðu móður barnsins til umgengni kæranda við barnið utan tilgreindra umgengnistíma. Þótt tölvupósturinn hafi orðið til áður en framangreint stjórnsýslumál hófst hafði hann að efni til bein tengsl við sama úrlausnarefni og telst til gagna málsins. Hið sama á við um skjalið „Fyrsta samtal foreldra og deildarstjóra“, sem hefur að geyma upplýsingar sem varða heimildir kæranda til umgengni við barnið í leikskólanum og varða stjórnsýslumálið í skilningi 1. mgr. 15. gr. stjórnsýslulaga. Um rétt kæranda til aðgangs að framangreindum gögnum, og takmarkanir á þeim rétti, fer því samkvæmt ákvæðum stjórnsýslulaga.
Samkvæmt fyrri málslið 2. mgr. 4. gr. upplýsingalaga, nr. 140/2012, gilda lögin ekki um aðgang að upplýsingum samkvæmt stjórnsýslulögum. Kæruheimild til úrskurðarnefndar um upplýsingamál, sbr. 1. mgr. 20. gr. upplýsingalaga, er afmörkuð við synjanir samkvæmt þeim lögum. Úrskurðarnefndin er í ljósi þessa ekki bær til að leggja mat á rétt kæranda til aðgangs að þeim gögnum sem deilt er um aðgang að. Verður kærunni því vísað frá úrskurðarnefndinni.
Úrskurðarorð
Kæru […], dags. 15. febrúar 2026, er vísað frá úrskurðarnefnd um upplýsingamál.
Trausti Fannar Valsson, formaður
Hafsteinn Þór Hauksson
Sigríður Árnadóttir