Forsætisráðuneytið

Afnám tolla og vörugjalda skilaði sér til neytenda

Forsíða skýrslu Hagfræðistofnunar um áhrif tollalækkana - mynd

Í maí sl. óskaði forsætisráðuneytið eftir því við Hagfræðistofnun Háskóla Íslands að stofnunin tæki að sér að greina áhrif afnáms tolla og vörugjalda á verðlag. Skýrsla Hagfræðistofunar liggur nú fyrir.

Miklar breytingar hafa verið gerðar á tollum, vörugjöldum og virðisaukaskatti á síðustu árum. Tollar á allar vörur, að búvörum undanskildum, voru afnumdir í tveimur skrefum í ársbyrjun 2016 (föt og skór) og 2017 (aðrar vörur). Almenn vörugjöld voru afnumin í einum áfanga í ársbyrjun 2015. Almennur virðisaukaskattur var lækkaður úr 25,5% í 24% í ársbyrjun 2015 en lægra skattþrepið var hækkað úr 7% í 11% á sama tíma. 

Hagfræðistofnun mat álagningu kaupmanna á átta tegundum innfluttra matvara, fatnaðar og heimilistækja á árunum 2014-2017. Verð eru borin saman fyrir og eftir kerfisbreytingu. Álagning kaupmanna er reiknuð út sem afgangsstærð þegar tillit hefur verið tekið til annarra verðþátta, aðflutningsgjalda og virðisaukaskattshlutfalls. Þróun álagningar í krónum er síðan notuð sem mælikvarði á kjarabætur neytenda. Stofnunin telur rétt að miða við álagningu í krónum fremur en hlutfallslega álagningu því stærstur hluti af rekstrarkostnaði verslana er óháður innkaupsverði á þeim vörum sem verslað er með.

Niðurstaðan er sú að lækkun gjalda hafi skilað sér í vasa  neytenda. Smásöluverð allra varanna lækkaði. Álagning kaupmanna, mæld í krónum, lækkaði eða breyttist lítið á sjö vörum af átta. Þannig lækkaði álagning á 1 kg. af strásykri úr 65 kr. árið 2014 í 41 kr. árið 2017, álagning á gallabuxum úr 8.462 kr. í 7.961 kr. og álagning á ísskápum úr 26.962 kr. í 20.515 kr. Álagning á skyrtum hækkaði hins vegar úr 5.729 kr. í 6.092 á sama tímabili.

Í meðfylgjandi skýrslu Hagfræðistofnunar er ítarlega lýst aðferðafræði, fyrirvörum og forsendum við greininguna.

Hafa samband

Ábending / fyrirspurn