Stefna og aðgerðaáætlun Vísinda- og tækniráðs 2017 - 2019

Rannsóknir og nýsköpun eru veigamikill þáttur í hagþróun. Ný þekking og tækni hefur aukið til muna arðsemi og verðmætasköpun við nýtingu náttúruauðlinda á undanförnum áratugum. Þetta hefur skilað íslensku samfélagi miklum ávinningi og er undirstaða þeirrar auðlegðar sem Ísland býr við í dag. Til að tryggja hagvöxt til framtíðar þarf því einnig að horfa til þess hvernig auka megi fjölbreytni í hagkerfinu, einkum með því að byggja á hugviti og þekkingu. Skapa má ný tækifæri með fjárfestingu í hugverka- og þekkingariðnaði og með aukinni rannsóknar- og þróunarstarfsemi.

Aðgerð 1

Skilgreindar verði, í víðu samráði og með reglubundnu millibili, meiriháttar samfélagslegar áskoranir sem Ísland stendur frammi fyrir og unnið markvisst að því að takast á við þær.

  • Ábyrgð: Vísinda- og tækniráð
  • Áætluð verklok: september 2018

Staða í maí 2018
Verkefnishópur hefur skilað verkefnisáætlun og hefur fundað reglulega á undanförnum vikum. Verkefnisstjóri hefur verið ráðinn og hefur hann skoðað sambærilega vinnu erlendis. Komin eru tilboð frá tveimur fyrirtækjum um framkvæmd rýnihópavinnu. Áætlað er að verkefninu ljúki í haust.

Staða í mars 2018
Verkefnishópur vísinda- og tækninefnda var stofnaður í janúar sl. Unnið er að verkefnisáætlun og gert er ráð fyrir að tímabundið ráðinn starfsmaður frá mennta- og menningarmálaráðuneyti haldi utan um verkefnið og að því ljúki síðar á árinu.

Staða í nóvember 2017
Verkefnið er ekki hafið.

Aðgerð 2

Auglýst verður markáætlun til þriggja ára til að efla stöðu íslenskrar tungu í tölvum og tækni.

  • Ábyrgð: Vísinda- og tækniráð og mennta- og menningarmálaráðuneyti
  • Áætluð verklok: ágúst 2018

Staða í maí 2018
Minnisblað vísinda- og tækninefnda til stjórnar Markáætlunar var afgreitt frá starfsnefndunum ráðsins 10. janúar. Við það fluttist ábyrgðin á framkvæmd verkefnisins yfir til stjórnar Markáætlunar. Fundað var 23. maí með stjórn Máltækniáætlunar og samþykkt var að útbúa sameiginlega auglýsingu um styrkumsóknir. Næsti fundur verður um miðjan júní. Stefnt er að því að auglýsing verði birt fyrir sumarleyfi með umsóknarfresti í september eða október. Stefnt er að úthlutun fyrir áramót.

Staða í mars 2018
Á sameiginlegum fundi vísinda- og tækninefnda í janúar var samþykkt að stjórn markáætlunar og Almannarómur setji á fót faghóp með þremur fulltrúum frá hvorum aðila sem fái það verkefni að útfæra auglýsingu í markáætlun sem byggist á samkeppni.  Faghópurinn hittist í fyrsta skipti þriðjudaginn 20 mars og fór yfir málið og mun í framhaldi ákveða næstu skref.

Staða í nóvember 2017
Auglýsingu var frestað. Unnið verður að málinu með nýjum ráðherra og ný tímalína sett.

Aðgerð 3

Gerð verður áætlun um miðlun vísinda og tækni frá háskólum og rannsóknarstofnunum til almennings, allra skólastiga og stjórnvalda, og henni hrint í framkvæmd.

  • Ábyrgð: Vísinda- og tækniráð
  • Áætluð verklok: júní 2020

Staða í maí 2018
Verkefnið frestast fram á haust. Í aðgerð 1 um samfélagslegar áskoranir er unnið að miðlunarþætti sem er hluti af þessari aðgerð.

Staða í mars 2018
Verkefnið hefst 1. apríl 2018. Áætlun verður tilbúin til framkvæmdar  í júní 2018. Framkvæmd áætlunar verður í beinu framhaldi af því.

Staða í nóvember 2017
Verkefnið er ekki hafið.

Aðgerð 4

Gæði og skilvirkni háskólastarfs verða aukin, meðal annars með því að efla fjármögnun með það að markmiði að hún nái meðaltali OECD árið 2020 og Norðurlanda árið 2025.

  • Ábyrgð: Mennta - og menningarmálaráðuneyti
  • Áætluð verklok: nóvember 2018

Staða í maí 2018
Fjögurra manna starfshópur með aðkomu mennta- og menningarmálaráðuneytis, fjármála- og efnahagsráðuneytis og Hagstofu vinnur að því að meta fjárþörf háskólanna miðað við markmið um að fjármagna háskóla í takt við meðaltal OECD/Norðurlanda. Áætlað er að vinnunni ljúki sumarið 2018.

Staða í mars 2018
Um fjármögnun háskóla er getið í stjórnarsáttmála. Stefnt er að fjármögnun í takt við meðaltal OECD á árinu 2020. Þriggja manna starfshópur um útreikninga á meðaltalinu verður stofnaður á vegum mennta- og menningarmálaráðuneytis í apríl 2018, með aðkomu fjármálaráðuneytis og Hagstofu. Stofnaður verður hópur um gæði og skilvirkni háskóla sumarið 2018 og mun vinna hans tengjast aðgerð 5.

Staða í nóvember 2017
Aðgerð 4 og 5 tengjast. Aðgerðirnar verða unnar samhliða en aðgerð 5 hefst á undan. Aðgerð 4 hefst undir í byrjun árs 2018.

Aðgerð 5

Reiknilíkan háskóla verður endurskoðað með það fyrir augum að styðja betur við gæði í háskólastarfi.

  • Ábyrgð: Mennta - og menningarmálaráðuneyti
  • Áætluð verklok: október 2019

Staða í maí 2018
Unnið er að áfangaskýrslu sem mun innihalda tillögur og verður henni lokið sumarið 2018. Mun skýrslan nýtast til samráðs og samtals við háskóla og stúdenta haustið 2018.

Staða í mars 2018
Í febrúar 2018  fór undirbúningshópur í kynnisferð til hollenska menntamálaráðuneytisins, en hafði áður heimsótt önnur Norðurlönd í lok árs 2017. Áfangaskýrsla með fyrstu tillögum verður kynnt vorið 2018.

Staða í nóvember 2017
Hópur fór í kynnisferð til Norðurlandanna ( Noregs, Svíþjóðar og Finnlands í október sl.). Farið verður til Danmerkur 19. desember. Unnið er að samantekt um þá ferð sem verður tilbúin í febrúar 2018. Haldinn verður fundur með háskólunum í febrúar þar sem staðan verður kynnt og leitað samráðs. Á grundvelli skýrslunnar og fundarins verður unnin nákvæm verkáætlun um framhaldið. Áætluð lok verkefnis: 1.1.2019. Nýtt reiknilíkan innleitt í þrepum fyrir fjárlagaárin 2020 - 2022.

Aðgerð 6

Vísinda- og tækniráð leggur mat á niðurstöður sérfræðingahóps um mannafla- og færnispár á íslenskum vinnumarkaði.

  • Ábyrgð: Vísinda- og tækniráð
  • Áætluð verklok: vor 2018

Staða í maí 2018
Skýrslunni hefur verið skilað til félags og jafnréttismálaráðherra. Gert er ráð fyrir að hún verði tilbúin til skoðunar hjá nefndum ráðsins í ágúst svo starfsnefndir ráðsins geti lagt mat á hana fyrir fund ráðsins 21. september.

Staða í mars 2018
Rammi skýrslunnar liggur fyrir. Hópurinn sem vinnur hana er  sammála um þær tillögur sem hann vill leggja til. Gert er ráð fyrir að skila tillögum fyrir maí mánuð, svo nefndir ráðsins geti rýnt niðurstöður fyrir júní fund ráðsins.

Staða í nóvember 2017
Hagstofan, Vinnumálastofnun, Samtök atvinnulífsins og Alþýðusamband Íslands vinna að þróun aðferðafræði við færnigreiningu sem nýtist til þess að greina framboð, eftirspurn og breytingar á störfum og starfssviðum. Slíkt færnigreiningarlíkan ætti að gera það auðveldara að taka ákvarðanir um þróun menntunar og að mæta nýjum áskorunum eða fyrirsjáanlegum vandamálum á vinnumarkaði og í menntakerfinu. Afurðin verður tillaga um aðferðafræði og er stefnt að því að skila henni í lok árs 2017. Vísinda - og tækniráð fjallar um skýrsluna í framhaldi af því, væntanlega á fyrsta fundi sínum á nýju ári.

Aðgerð 7

Gerð verður úttekt á skattalegu umhverfi rannsókna og nýsköpunar á Íslandi, mat lagt á áhrif nýlegra lagabreytinga og unnar tillögur um hvernig megi þróa umhverfið áfram í átt að því sem best þekkist í nágrannalöndunum.

  • Ábyrgð: Fjármála- og efnahagsráðuneyti
  • Áætluð verklok: júní 2019

Staða í maí 2018
Áfram hefur verið unnið við greiningar, sjá stöðu í mars sl.

Staða í mars 2018
Fjármála- og efnahagsráðuneytið hefur unnið að úttekt og greiningu á umfangi stuðnings við nýsköpunarfyrirtæki skv. lögum nr. 152/2009. Sú úttekt hefur verið nýtt í ákvörðunartöku ráðherra og við áherslur í fjármálaáætlun. Áfram verður unnið að frekari greiningu og er áformað að nýta hana við endurskoðun á gildandi lögum til undirbúnings á nýrri lagasetningu fyrir árslok 2019.

Staða í nóvember 2017
Í undirbúningi.  

Aðgerð 8

Lagt verður mat á stuðningskerfi atvinnulífs og stofanaumhverfi með það að markmiði að skoða hvernig auka megi árangur og bæta samkeppnishæfni atvinnulífsins svo hún verði í takt við það sem best þekkist í nágrannalöndunum.

  • Ábyrgð: Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti
  • Áætluð verklok: maí 2019.

Staða í maí 2018
Í stefnuskrá ríkisstjórnarinnar er boðuð gerð heildstæðrar nýsköpunarstefnu. Aðgerð 8 hefur verið felld inn í þá vinnu.  Reiknað er með að stýrihópur fyrir gerð nýsköpunarstefnu verði skipaður um miðjan júní og verkefnisstjórn og sérfræðingahópar í framhaldi þess. Stefnan á að vera tilbúin í maí 2019. Breytingar á stuðningskerfi nýsköpunar verða hluti stefnunnar.

Staða í mars 2018
Nýsköpunarstefna sem tilgreind er  í stjórnarsáttmála hefur áhrif á verkefnið. Gert er ráð fyrir að vinna við hana gæti tekið allt að tveimur árum, með góðu samráði við önnur ráðuneyti , Vísinda- og tækniráð og aðila vinnumarkaðarins. Stýrihópur, verkefnisstjórn og sérfræðingahópar. Skipan stofnanakerfisins verður endurskipulögð í framhaldi af því.

Staða í nóvember 2017
Af hálfu atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytis hefur nokkur greiningarvinna átt sér stað. Ekki er búið að skipa verkefnishóp en tillaga Iðnaðar- og viðskiptaráðherra um starfshóp með þátttöku mennta- og menningarmálaráðuneytis, samgöngu og sveitarstjórnarráðuneytis og Vísinda- og tækniráðs verður rædd á næsta fundi tækninefndar.  Tímasetning fyrir þann fund liggur ekki fyrir.  Hópurinn mun sinna eftirfarandi: 

  • Kortlagningu núverandi stöðu, m.a. með viðtölum. 
  • Samanburði við aðgerðir í nágrannalöndum til eflingar vistkerfis nýsköpunar.
  • Viðtöl við hagsmunaaðila um stöðuna og árangursríkar úrbætur.
  • Rökstuddar tillögur.

Aðgerð 9

Unninn verður vegvísir um rannsóknarinnviði og alþjóðleg þátttaka í innviðum efld.

  • Ábyrgð: Mennta - og menningarmálaráðuneyti
  • Áætluð verklok: maí 2019.

Staða í maí 2018
Kortlagningu og þarfagreiningu á rannsóknarinnviðum er lokið og samantekt í burðarliðnum. Starfshópur er langt kominn með drög að skýrslu með tillögu að ferli vegvísis. Verkefnið hefur verið kynnt fyrir samstarfshópi um málefni vísinda- og tækniráðs  og á sviðsþingi Verkfræði- og náttúruvísindasviðs Háskóla Íslands auk þess sem ráðstefna var haldin hérlendis í maí með hagsmunaaðilum um rafræna rannsóknarinnviði   og þátttöku í evrópsku rannsóknarinnviðasamstarfi.

Staða í mars 2018
Unnið er að kortlagningu á stöðu rannsóknarinnviða á Íslandi og þarfagreiningu. Fundað hefur verið með helstu hagsmunaaðilum. Starfshópur um undirbúning vegvísis sem m.a er skipaður hagsmunaaðilum var stofnaður í febrúar, hann fundar 2-3 x í mánuði og vinnur að því að skilgreina formlegan feril vegvísis. Í ár verður úthlutun úr Innviðasjóði skv. eldra fyrirkomulagi en gert er ráð fyrir að á næsta ári verði úthlutað úr sjóðnum á grundvelli niðurstaðna úr aðgerð 1 um samfélagslegar áskoranir.

Staða í nóvember 2017
Ráðinn hefur verið starfsmaður hjá mennta- og meniningarmálaráðuneyti til að vinna að verkefninu fram í miðjan janúar 2018. Starfsmaðurinn undirbýr nú fundi með háskólum og öðrum hagaðilum um verkefnið - m.a. til að kortleggja rannsóknarinnviði og framtíðarþarfir. Skoðað hefur verið hvaða breytingar þarf að gera á lagaramma Innviðasjóðs og hvernig ákvarðanatökuferli skuli líta út. Áætlað er að fyrsti vegvísirinn liggi fyrir við úthlutun úr Innviðasjóði á árinu 2019.

Aðgerð 10

Unnin verður stefna um opinn aðgang að gögnum

  • Ábyrgð: Mennta - og menningarmálaráðuneyti
  • Áætluð verklok: júní 2019.

Staða í maí 2018
Sama staða og í mars. Áætlað er að verkefnið hefjist haustið 2018.

Staða í mars 2018
Verkefnið frestast um nokkra mánuði og gert er ráð fyrir því að það hefjist  haustið 2018 í stað júní 2018.

Staða í nóvember 2017
Verkefnið er ekki hafið

Var efnið hjálplegt?Nei
Takk fyrir

Ábendingin verður notuð til að bæta gæði þjónustu og upplýsinga á vef Stjórnarráðsins. Hikaðu ekki við að hafa samband ef þig vantar aðstoð.

Af hverju ekki?

Yfirlit

Hafa samband

Ábending / fyrirspurn