Hoppa yfir valmynd

Alþjóðabankinn (The World Bank Group)

Almennt 

Hlutverk Alþjóðabankans er að stuðla að efnahagslegri og félagslegri uppbyggingu þróunarlanda. Bankinn starfar með stjórnvöldum hlutaðeigandi ríkja og veitir þeim aðstoð í formi lána, styrkja og ráðgjafar. Ísland á víðtækt samráð við Norðurlöndin og Eystrasaltsríkin um stefnumótun innan Alþjóðabankans, en þessi lönd mynda eitt kjördæmi bankans. Alþjóðabankinn samanstendur af fimm stofnunum:

  • Alþjóðabanki til enduruppbyggingar og framþróunar (International Bank for Reconstruction and Development - IBRD) sem veitir lán með niðurgreiddum markaðsvöxtum til millitekjulanda.
  • Alþjóðaframfarastofnunin (International Development Association - IDA) sem aðstoðar fátækustu þróunarríkin með styrkjum, vaxtalausum lánum og ábyrgðum til þróunarverkefna.
  • Alþjóðalánastofnunin (International Finance Corporation - IFC) sem styður við framþróun einkageirans í þróunarlöndum með lánveitingum til fjárfesta og með hlutafjárkaupum.
  • Fjölþjóðlega fjárfestingarábyrgðarstofnunin (Multilateral Investment Guarantee Agency - MIGA) sem veitir ábyrgðir vegna fjárfestinga einkaaðila í þróunarlöndum gegn áföllum sem ekki eru viðskiptalegs eðlis, t.d. vegna ófriðar, eignaupptöku eða gjaldeyristakmarkana.
  • Alþjóðastofnunin um lausn fjárfestingardeilna (International Center for Settlement of Investment Disputes - ICSID) sem hvetur til erlendra fjárfestinga með því að vera óháð alþjóðastofnun sem veitir aðstoð til sáttagerðar og gerðardóma í lausnum fjárfestingardeilna.

Yfirlit yfir framlög Íslands til Alþjóðabankans (2017)

 Efst á baugi

Ísland tekur virkan þátt í fjölþjóðastarfi Alþjóðabankans (e. World Bank) í gegnum kjördæmi Norðurlandanna og Eystrasaltsríkjanna en ríkin átta deila stjórnarsæti í bankanum og samræma því málflutning sinn og afstöðu til málefna. Árið 2019 mun Ísland leiða kjördæmisstarfið til tveggja ára en í því felst annars vegar að Ísland mun eiga aðalfulltrúa (e. Executive Director) í stjórn Alþjóðabankans, sem gegnir starfinu fyrir hönd kjördæmisins, og hins vegar mun deild fjölþjóðlegrar þróunarsamvinnu í þróunarsamvinnuskrifstofu leiða samræmingu á málefnastarfi kjördæmisins í höfuðborgum kjördæmislanda. Utanríkisráðherra mun eiga sæti í þróunarsamvinnunefnd (e. Development Committee) Alþjóðabankans og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins (e. International Monetary Fund, IMF) fyrir hönd kjördæmisins árið 2019. Undirbúningur fyrir þessi umfangsmiklu verkefni er þegar hafinn innan ráðuneytisins.

Stór hluti framlaga Íslands til Alþjóðabankasamsteypunnar (e. World Bank Group) fer til Alþjóðaframfarastofnunarinnar (e. International Development Association, IDA) sem er sú stofnun bankans sem veitir fátækustu löndum heims styrki og lán á hagstæðum kjörum, auk ráðgjafar. Þá veita íslensk stjórnvöld stuðning til sömu ríkja í gegnum áætlun Alþjóðaframfarastofnunarinnar um niðurfellingu á skuldum fátækustu ríkjanna (e. Multilateral Debt Relief Initiative, MDRI).

Tvíhliða samstarf Íslands við bankann hefur aukist talsvert á síðustu árum þar sem sérstök áhersla er lögð á samstarf á sviði jarðhita, fiskimála, jafnréttis- og mannréttindamála. Ísland veitir framlög í orkusjóð bankans (e. Energy Sector Management Assistance Programme, ESMAP). Ísland hefur fjármagnað stöðu jarðhitasérfræðings hjá bankanum um árabil. Síðasti samningur við sjóðinn var endurnýjaður árið 2016 til fjögurra ára í samræmi við nýja stefnu sjóðsins sem hefur sterka skírskotun til heimsmarkmiðanna. ESMAP hefur reynst einn mikilvægasti vettvangur bankans í greiða fyrir fjárfestingum á sviði jarðhita og vinna að því að efla markaði á þessu sviði víðsvegar í heiminum. Að undanförnu hafa Ísland og ESMAP unnið að mótun aukins samstarfs á sviði gagnamála og jarðhita annars vegar og jafnréttis– og jarðhitamála hins vegar.

Á síðasta ári gerði Ísland samning til fimm ára (2017-2021) við sjóð Alþjóðabankans á sviði fiskimála, PROFISH (e. Global Programme on Fisheries), sem settur var á laggirnar árið 2005 með það að markmiði að styrkja sjálfbæra fiskveiðistjórnun, stuðla að efnahagslegum og félagslegum framförum, byggja upp fiskistofna og auka afrakstur þeirra. Ísland hefur um árabil lagt áherslu á að Alþjóðabankinn beini sjónum sínum í meira mæli að verkefnum á sviði fiskimála. Því til viðbótar fjármagnar Ísland stöðu sérfræðings á sviði fiskimála í Gana og tók sérfræðingur til starfa við fiskiverkefni bankans í Vestur-Afríku.

Ísland veitir framlög í sérstakan jafnréttissjóð (e. Umbrella Facility for Gender Equality, UFGE) innan bankans en á sl. ári var gerður nýr samningur við sjóðinn til fimm ára (2018-2022). Meginmarkmið sjóðsins er að auka þekkingu á jafnréttismálum innan Alþjóðabankans en sjóðurinn gegnir mikilvægu hlutverki í stefnumótun bankans á þessu sviði. Sjóðurinn hefur skilað góðum árangri og byggir ný jafnréttisstefna bankans fyrir árin 2017-2023 m.a. á rannsóknum og verkefnum á vegum UFGE-sjóðsins. Ísland veitir einnig framlög til norræns mannréttindasjóðs (e. Nordic Trust Fund) sem ætlað er að auka veg mannréttindamála innan bankans og verkefna hans. Úttekt á sjóðnum lauk í byrjum árs 2018 og stendur nú yfir mótun á framtíð sjóðsins. Niðurstöður úttektarinnar eru almennt jákvæðar og benda til þess að þrátt fyrir smæð sína hafi sjóðurinn átt þátt í að skapa aukna vitund um samspil mannréttinda og þróunarsamvinnu innan bankans.

Verkefni innan Alþjóðabankans sem Ísland veitir stuðning: 
Global Program on Fisheries (PROFISH)
Energy Sector Management Assistance Program (ESMAP)
Umbrella Facility for Gender Equality (UFGE)
Nordic Trust Fund on Human Rights (NTF)

 

Sjá einnig:

Var efnið hjálplegt?Nei
Takk fyrir

Ábendingin verður notuð til að bæta gæði þjónustu og upplýsinga á vef Stjórnarráðsins. Hikaðu ekki við að hafa samband ef þig vantar aðstoð.

Af hverju ekki?

Hafa samband

Ábending / fyrirspurn


Þessi síða notar vafrakökur Lesa meira