Hoppa yfir valmynd

Þvingunaraðgerðir

Útflutningseftirlit - Hryðjuverkamál - Peningaþvætti

Markmið þvingunaraðgerða er að viðhalda friði og öryggi í heiminum og/eða tryggja virðingu fyrir mannréttindum og mannfrelsi. Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna ákveður þvingunaraðgerðir með bindandi hætti og geta ríkjahópar einnig átt samstarf um slíkt.

Ísland framfylgir þvingunaraðgerðum gagnvart 27 ríkjum, auk hryðjuverkasamtaka, vegna gereyðingarvopna. Þvingunaraðgerðirnar eru ákveðnar í samvinnu við alþjóðastofnanir, ríkjahópa eða samstarfsríki samkvæmt gildandi lögum í samráði við utanríkismálanefnd Alþingis. Þvingunaraðgerðir gagnvart Úkraínu hafa gilt frá mars 2014 vegna ólöglegra aðgerða Rússlands í austurhluta Úkraínu. Þessum aðgerðum er beitt af flestöllum ríkjum sem teljast til hóps Vesturlanda, m.a. af Bandaríkjunum, ESB og Kanada.

Þvingunaraðgerðir (landalisti)

SÞ: 1267 (1999)  -   ESB -  ÍS:  Rg. 1100/2013, sbr. rg. 897/2015

  • Sölubann á vopn og skyldan búnað 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum 
  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann 

SÞ: 853 (1993) - ÖSE: ákvörðun 28. febrúar 1992

  • Vopnasölubann 

ESB -  ÍS:  Rg. 97/2012, sbr.  rg. 1101/2013rg. 817/2015, rg. 505/2016, rg. 845/2017

  •  
  • Sölubann á vopn og skyldan búnað 
  • Sölubann á búnað til bælingar innanlands 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum 
  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann 
ESB - Ís. Rg. 765/2014 , sbr. rg. 494/2016
  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann 
ESB - Ísl. Rg. 92/2016   
  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann

ESB -  ÍS: Rg. 908/2015 , sbr. rg. 493/2016 

  • Frysting fjármuna 

SÞ: 1907 (2009) -  ESB -  ÍS: Rg. 290/2015

  • Sölubann á vopn og skyldan búnað 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum 
  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann 
  • Skoðunar- og tilkynningarskylda varðandi vissar farmsendingar 

SÞ:  1540 (2004) -   ÍS:  Rg. 123/2009, sbr.  rg. 325/2009

  • Bönn og takmarkanir varðandi gereyðingarvopn 

ESB -  ÍS: Rg. 277/2015, sbr. rg. 93/2016

  • Sölubann á vopn og skyldan búnað 
  • Sölubann á búnað til bælingar innanlands 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum 
  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann 

SÞ: 2048 (2012) -   ESB -  ÍS:  Rg. 567/2014

  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann 

SÞ: 1373 (2001)  -  ESB  -  ÍS: Rg. 448/2014, sbr. rg. 295/2015, rg. 67/2016

Al Qaida o.fl.

  • Sölubann á vopn og skyldan búnað 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum 
  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann 

SÞ:  1518 (2003) -   ESB -  ÍS: Rg. 851/2015

  • Sölubann á vopn og skyldan búnað 
  • Frysting fjármuna 
  • Takmarkanir á viðskipti með menningarverðmæti 

SÞ: 1737 (2006) ESB-  ÍS: Rg.  384/2014, sbr. rg. 275/2015, rg. 786/2015, rg. 91/2016, rg.506/2016, rg. 843/2017

Mannréttindabrot:

  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann 
  • Viðskiptabann á eftirlits- og hlustunarbúnað 
  • Sölubann á búnað til bælingar innanlands 

Eldflaugar o.fl.:

  • Sölubann á vopn og skyldan búnað 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum
  • Bann við vissum fjárfestingum
  • Bann við innflutningi á hergögnum og skyldum búnaði
  • Skoðunar- og tilkynningarskylda varðandi farmsendingar til og frá Íran  
  • Þjónustubann við vissa flug- og skipastarfsemi 
  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann 

SÞ: 2140 (2014) - ESB - ÍS: Rg. 880/2015, sbr. rg. 96/2016

  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann 

 SÞ: 1533 (2004)  -  ESB -  ÍS:  Rg.  800/2015, Rg. 842/2017

  • Sölubann á vopn og skyldan búnað gagnvart öðrum en ríkisstjórn 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum 
  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann 

SÞ: 1718 (2006) -  ESB -  ÍS: Rg. 160/2015, sbr. rg. 496/2016 Rg 227/2018

  • Sölubann á vopn og skyldan búnað
  • Bann við vissum útflutningi vöru og tækni 
  • Bann við kaupum á vopnun, skyldum búnaði og öðrum vörum og tækni 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum 
  • Bann við útflutningi á munaðarvöru 
  • Bann við vissum styrkjum til útflutnings til Norður-Kóreu 
  • Bann við nýjum styrkjum, fjárhagsaðstoð og víkjandi lánum til ríkisstjórnarinnar
  • Eftirlit með samskiptum fjármálafyrirtækja við bankastofnanir í Norður-Kóreu og útibú þeirra og dótturfyrirtæki erlendis 
  • Skoðunar- og tilkynningarskylda varðandi farmsendingar til og frá Norður-Kóreu 
  • Lendingarbann fyrir visst flug 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum við viss för 
  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann 
  • Takmarkanir á vissri kennslu og þjálfun 
  • Aðgát varðandi diplómatískra fulltrúa Norður-Kóreu
  • Bann við viðskiptum með gull, eðalmálma og demanta við ríkisstjórn Norður-Kóreu 
  • Bann við útgáfu nýrra peningaseðla og myntar fyrir Norður-Kóreu 
  • Takmarkanir á stofnsetningu útibúa og dótturfyrirtækja og samstarfi við Norður-Kóreanska banka 
  • Takmarkanir á útgáfu á og viðskipti með viss verðbréf 
  • Bann við greiðslu á vissum kröfum 

SÞ: 1636 (2005)  -   ESB -  ÍS: Rg. 835/2015

  • Sölubann á vopn og skyldan búnað 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum 

SÞ:  1970 (2011)  -   ESB -  ÍS: Rg. 887/2015 , sbr. rg. 516/2016 

  • Sölubann á vopn og skyldan búnað 
  • Sölubann á búnað til bælingar innanlands 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum 
  • Skoðunar- og tilkynningarskylda varðandi farmsendingar til og frá Líbíu 
  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann 
  • Bann við greiðslu á vissum kröfum 
  • Aðgát með viðskipti við líbýska aðila 

SÞ: 2374 (2017) IS: Rg. 381/2018

  • Frysting fjármuna

SÞ: 2127 (2013) -  ESB - ÍS: Rg.  760/2014, sbr. rg. 1011/2015 , rg. 492/2016, rg. 234/2017, rg. 846/2017

  • Sölubann á vopn og skyldan búnað 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum 

ESB -  ÍS: Rg.  291/2015, sbr. rg. 95/2016

  • Landgöngubann 

ESB -  ÍS: Rg.  278/2015

  • Sölubann á vopn og skyldan búnað 
  • Sölubann á búnað til bælingar innanlands 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum 

ESB - ÍS: Rg.  281/2014,  287/2014,  330/2014,  522/2014,  764/2014,  772/2014
935/201475/2015745/2015395/2016984/201658/2017307/2017, 448/2017679/2018

  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum 
  • Bann við vissum fjárfestingum 
  • (Innflutningsbann á vörur frá Krím og Sevastopol)
  • (Viðskiptabann á lykilbúnaði og -tækni til vissra innviða á Krím og Sevastopol) 
  • (Viðskiptabann á lykilbúnað og -tækni til nýtingar vissra náttúruauðlinda á Krím og Sevstopol) 
  • Viðskiptabann á vopn (Rússland) 
  • Viðskiptabann á hluti sem hafa tvíþætt notagildi (Rússland) 
  • Útflutningsbann á búnað í olíuiðnaði (Rússland) 
  • Takmarkanir á viðskiptum með viss fjármálabréf (lánveitingum) (Rússland)

SÞ:  751 (1992) -   ESB -  ÍS:  Rg.  792/2015, sbr. rg. 97/2016 

  • Sölubann á vopn og skyldan búnað 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum 
  • Skoðunar- og tilkynningarskylda varðandi farmsendingar til og frá Sómalíu 
  • Sölubann á vopn og skyldan búnað til vissra aðila 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum við sömu aðila 
  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann
  • Bann við afhendingu vopna, sem eru ætluð stjórnarsveitum Sómalíu, til annarra aðila 
  • Aðgát varðandi vissar hernaðarvörur og viss þjónustuviðskipti

SÞ: 1591 (2005) -   ESB -  ÍS:  Rg.  804/2015

  • Sölubann á vopn og skyldan búnað 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum 
  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann 
SÞ: 2206 (2015)   -  ESB -  ÍS: Rg. 900/2015 

  • Sölubann á vopn og skyldan búnað 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum 

ESB -  ÍS: Rg.  456/2014, sbr. rg. 763/2014, rg. 276/2015, rg. 495/2016, 449/2017

  • Viðskiptabann á tilteknar vörur, sem mætti nota til framleiðslu og viðhalds á vörum sem hægt væri að nota til bælingar innanlands 
  • Bann við veitingu tiltekinnar skyldrar þjónustu 
  • Eftirlit með útflutningi tiltekinna annarra vara sem mætti nota til framleiðslu og viðhalds á búnaði sem nota mætti til bælingar innanlands 
  • Eftirlit með veitingu vissrar þjónustu 
  • Innflutningsbann á vopn og tengdan búnað 
  • Bann við veitingu tiltekinnar skyldrar þjónustu 
  • Viðskiptabann á búnaði til fjarskiptavöktunar og hlerunar 
  • Bann við að veita tiltekna þjónustu (sem tengist slíkum búnaði ) 
  • Innflutningsbann á hráolíu og olíuvörum 
  • Bann við að veita tiltekna þjónustu (sem tengist hráolíu og olíuvörum) 
  • Viðskiptabann á helsta búnað og tækni fyrir olíu- og jarðgasiðnað 
  • Bann við að veita tiltekna þjónustu (í olíu- og jarðgasiðnaði) 
  • Bann við gerð nýrra sýrlenskra peningaseðla og myntar 
  • Bann við viðskiptum með gull, eðalmálma og demanta við stjórnvöld í Sýrlandi 
  • Viðskiptabann á munaðarvöru 
  • Bann við ákveðnum fjárfestingum (í olíu- og jarðgasiðnaði, í byggingu virkjana til raforkuframleiðslu) 
  • Bann við að taka þátt í byggingu nýrra virkjana til raforkuframleiðslu 
  • Aðhald í skuldbindingum um opinberan fjárstuðning og einkaaðila við viðskipti við Sýrland og bann við nýjum langtíma opinberum skuldbindingum 
  • Bann við nýjum skuldbindingum um styrki, fjárhagsaðstoð og víkjandi lán til ríkisstjórnar Sýrlands 
  • Takmarkanir á útgáfu og viðskipti með tiltekin skuldabréf 
  • Takmarkanir á stofnun útibúa og dótturfélaga og samvinnu við Sýrlenska banka 
  • Takmarkanir á veitingu tryggingar- og endurtryggingarþjónustu 
  • Skoðun á tilteknum farmi til Sýrlands og tilkynningarskyldu á farmi til Sýrlands 
  • Takmarkanir á landgöngu tiltekinna einstaklinga 
  • Frysting fjármuna og efnahagslegs auðs tiltekinna aðila, rekstrareininga og stofnana 
  • Bann við að fullnægja kröfum sem gerðar eru af ákveðnum einstaklingum, rekstrareiningum eða stofnunum 
  • Takmarkanir á aðgang að flugvöllum fyrir tiltekin flug 
  • Takmarkanir á viðskipti með menningarverðmæti

ESB -  ÍS: Rg.  283/2015, sbr. rg. 503/2016

  • Frysting fjármuna 

ESB - ÍS: Rg.  281/2014,  287/2014,  330/2014,  522/2014,  764/2014,  772/2014,  

935/201475/2015745/2015395/2016984/201658/2017307/2017448/2017, 89/2018, 679/2018

  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum 
  • Bann við vissum fjárfestingum 
  • Innflutningsbann á vörur frá Krím og Sevastopol 
  • Viðskiptabann á lykilbúnaði og -tækni til vissra innviða á Krím og Sevastopol 
  • Viðskiptabann á lykilbúnað og -tækni til nýtingar vissra náttúruauðlinda á Krím og Sevstopol 
  • Viðskiptabann á vopn (Rússland) 
  • Viðskiptabann á hluti sem hafa tvíþætt notagildi (Rússland) 
  • Útflutningsbann á búnað í olíuiðnaði (Rússland) 
  • Takmarkanir á viðskiptum með viss fjármálabréf (lánveitingum) (Rússland)

ESB - IS: Rg. 380/2018

  • Sölubann á vopn og skyldan búnað
  • Sölubann á hluti sem nota má til bælingar
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum
  • Frysting fjármuna
  • Landgöngubann

ESB -  ÍS:  Rg.  744/2015, sbr. rg. 504/2016, rg. 844/2017

 

  • Sölubann á vopn og skyldan búnað
  • Sölubann á búnað til bælingar innanlands 
  • Bann við vissum þjónustuviðskiptum 
  • Frysting fjármuna 
  • Landgöngubann   

Spurt og svarað

Þegar öryggisráð Sameinuðu þjóðanna (SÞ) ákveður þvingunaraðgerðir skv. 41. gr. sáttmála SÞ til þess að viðhalda heimsfriði og öryggi er öllum aðildarríkjum SÞ skylt að innleiða þær í landsrétt sinn. Hins vegar er ekki óalgengt að samkomulag náist ekki í öryggisráðinu um þvingunaraðgerðir, enda eru fimm ríki þar með neitunarvald, Rússland, Kína, Frakkland, Bretland og Bandaríkin. Í slíkum tilfellum kemur fyrir að ríki innan svæðisbundinna alþjóðastofnana, samtarfsríki eða ríkjahópar ákveði þvingunaraðgerðir. Helstu ríkin sem slíkt gera eru G-7 ríkin, sem eru sjö helstu iðnríki heims, Bandaríkin, Japan og Kanada, auk Bretlands, Frakklands, Þýskalands og Ítalíu. En fjögur síðastnefndu ríkin eru aðilar að Evrópusambandinu (ESB) og eru allar ákvarðanir um þvingunaraðgerðir teknar á þeim vettvangi. Þær eru samþykktar af öllum aðildarríkjum ESB samhljóma, þ.e. hvert og eitt ríki hefur neitunarvald.

Auk G-7 ríkjanna og ESB þá beita Ástralía og EFTA-ríkin (Ísland, Liechtenstein, Noregur og Sviss) yfirleitt sömu þvingunaraðgerðum og hin, t.d. nýverið gegn Rússlandi. Að því er EFTA-ríkin varðar, þá framfylgja þau nær alltaf sömu þvingunaraðgerum og ESB bæði vegna þess að þau hafa sömu afstöðu til alþjóðlegra öryggismála og vegna þess að þau hafa mjög samofna viðskiptahagsmuni, annars vegnar með Samningnum um Evrópska efnahagssvæðið (EES) og hins vegar vegna tvíhliða samninga Sviss við ESB. Ef reglur um viðskipti með vörur og þjónustu, fjármagnsflutninga og ferðafrelsi eru ekki að fullu samræmdar skapast hætta á framhjáviðskiptum eða að sniðið sé fram hjá aðgerðum ríkja innan hópsins.

Utanríkisráðuneytið er það lögbæra stjórnvald á Íslandi sem hefur yfirumsjón með þvingunaraðgerðum:

Utanríkisráðuneytið,
Rauðarárstíg 25,
IS-150 Reykjavík,
sími  + 354 545 9900,
bréfasími  +354 562 2386,
netfang  [email protected] 

  • Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna - ÖRSÞ (UNSC) 

Íslandi er skylt að framkvæma öryggis- og þvingunaraðgerðir sem ákveðnar eru af  öryggisráði Sameinuðu á grundvelli VII. kafla (41. gr.) sáttmála Sameinuðu þjóðanna til að viðhalda friði og öryggi og/eða til að tryggja virðingu fyrir mannréttindum og mannfrelsi. 

  • Evrópusambandið - ESB (EU) 

Íslensk stjórnvöld (og önnur EFTA-ríki) ákveða í flestum tilfellum að framfylgja sömu þvingunaraðgerðum og Evrópusambandið (ESB), enda hefur Ísland fullan aðgang að innri markaði ESB á grundvelli EES-samningsins. ESB býður EES-EFTA ríkjum að taka undir þvingunaraðgerðir með vísan til  yfirlýsingar ríkisstjórna aðildarríkja EB og EFTA-ríkjanna um pólitísk skoðanaskipti, sem er hluti EES-samningsins, og gera þau það yfirleitt.

  • Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu - ÖSE (OSCE) 

Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu - ÖSE (OSCE), áður Ráðstefnan um öryggi og samvinnu í Evrópu - RÖSE (CSCE), hefur aðeins tekið eina bindandi ákvörðun varðandi þvingunaraðgerðir sem er enn í gildi, þ.e. vopnasölubann gagnvart Nagorno-Karabakh héraðinu í Azerbaídsjan.

Ísland innleiðir þvingunaraðgerðir á grundvelli laga nr. 93/2008, um framkvæmd alþjóðlegra þvingunaraðgerða. Um er að ræða tvenns konar aðgerðir. Annars vegar aðgerðir sem stafa frá öryggisráði Sameinuðu þjóðanna (SÞ) skv. 41. gr. sáttmála SÞ, en þær er skylt að innleiða vegna aðildar að SÞ. Hins vegar er um að ræða ráðstafanir sem eru nauðsynlegar til þess að framkvæma ályktanir alþjóðastofnana, samstarfsríkja eða ríkjahópa um þvingunaraðgerðir sem eru samþykktar til að viðhalda friði og öryggi og/eða til að tryggja virðingu fyrir mannréttindum og mannfrelsi. Þvingunaraðgerðir Evrópusambandsins (ESB) sem Ísland ákveður að taka undir falla í síðarnefnda flokkinn.

Á grundvelli EES-samstarfsins (um Evrópska Efnahagssvæðið) býður ESB EES/EFTA-ríkjunum (Fríverslunarsamtaka Evrópu) að taka undir þvingunaraðgerðir sem áhrif hafa á innri markaðinn. Ísland hefur tekið undir og innleitt nær allar þvingunaraðgerðir ESB frá því EES-samningurinn tók gildi. Utanríkismálastjóri ESB birtir að jafnaði tilkynningu um hvaða ríki styðji aðgerðir sambandsins.

Áður en tilkynnt er um stuðning við nýjar aðgerðir er fjallað um það í ríkisstjórn og samráð haft við utanríkismálanefnd Alþingis. Utanríkisráðherra hefur frumkvæði að umfjöllun ríkisstjórnar um meiri háttar nýjar aðgerðir eru á döfinni eða ástæða þykir til að ræða þróun aðgerða sem þegar hafa verið ákveðnar.

Um samráð við utanríkismálanefnd er fylgt ákveðnu verklagi sem samkomulag er um milli nefndarinnar og utanríkisráðuneytis.

Eftir að tilkynnt hefur verið um stuðning við aðgerð er hún þýdd á íslensku og leidd í íslenskan rétt með útgáfu reglugerðar þar að lútandi.

Hin síðari ár einkennast alþjóðlegar þvingunaraðgerðir af því að þeim beint gegn tilteknum aðilum en ekki almenningi. (e. targeted sanctions). Flestar þvingunaraðgerðir snúast um vopnasölubann, frystingu fjármuna og ferðabann á einstaklinga. Að þessum þremur meginflokkum slepptum þá eru dæmi margs konar aðrar aðgerðir svo sem bann við sölu á búnaði til bælingar innanlands, olíukaupum frá Íran (um tíma), vissum lánveitingum til Rússlands, verslun með hrádemanta frá átakasvæðum, sölu á lúxusvöru til Norður-Kóreu, vissri efnahags- og þróunaraðstoð, vissum vöru og þjónustuviðskiptum, svo sem við herteknu svæðin í Úkraínu, Krím og Sevastopol o.s.frv.
Var efnið hjálplegt?Nei
Takk fyrir

Ábendingin verður notuð til að bæta gæði þjónustu og upplýsinga á vef Stjórnarráðsins. Hikaðu ekki við að hafa samband ef þig vantar aðstoð.

Af hverju ekki?

Yfirlit

Hafa samband

Ábending / fyrirspurn


Þessi síða notar vafrakökur Lesa meira